Week van de psychiatrie
Één op de vier mensen krijgt in de loop van zijn leven te maken met een min of meer ernstige psychiatrische aandoening. Het kan u gebeuren, het kan uw partner overkomen of uw kinderen. Meestal loopt het goed af. Dat gebeurt niet altijd, soms hou je er wat aan over en heel soms ga je er aan dood. Een psychiatrische aandoening is een ernstige ziekte. Het is echter een heel ander soort ziekte dan een hartaandoening, een slecht werkende galblaas of kanker. Dat zijn ziekten waar mensen die er door zijn getroffen een goed verhaal hebben. Soms mag je zelfs het litteken bewonderen.
Mensen die een psychiatrische aandoening hebben doorstaan, hebben meestal ook een goed verhaal. U zult dat echter slechts zelden horen. Op het hebben van een psychiatrische aandoening rust nog een taboe zodra het iets ernstiger is dan een winterderpressie. Mensen houden het daarom maar liever voor zich. Om het voor de buitenwereld wat te versluieren zeggen ze liever dat ze oververmoeid zijn, dat ze ‘overwerkt' zijn of maar niet herstellen van een ernstige griep. Dat er een taboe bestaat houden we samen in stand. Vermoedelijk komt dat omdat we bang zijn voor dingen die in ons brein gebeuren, omdat het niet zichtbaar is en omdat het een stigma op kan leveren. Het bestaan van het taboe is funest voor mensen die een psychiatrische aandoening krijgen.
Ze blijven bijvoorbeeld bij hoog en laag volhouden dat het iets anders is en zoeken hardnekkig op internet of in encyclopedieën naar verschijnselen van een bekende of zeldzame ziekte die alles kan verklaren. Veel psychiatrische aandoeningen blijven zo onbehandeld of worden veel te laat behandeld. Om dezelfde soort redenen weigeren mensen pillen omdat ze baas in eigen brein willen blijven. Dat betekent eigenlijk dat ze hun ziekte niet accepteren omdat ze het risico lopen daarna niet meer voor ‘vol' te worden aangezien. Ze handelen kortom heel anders dan wanneer het om een zieke galblaas zou gaan. De maatschappelijke acceptatie dat je ook een psychiatrische aandoening kunt hebben, zou heel veel onnodig leed kunnen besparen. Mensen zouden sneller medische hulp zoeken en daarmee zouden heel wat ziekteprocessen minder ernstig verlopen of aanzienlijk kunnen worden bekort.
Het mag ook wel eens worden gezegd dat het niet de minsten zijn die het overkomt. Het mag bijvoorbeeld ook wel eens worden gezegd dat mensen die een psychiatrische aandoening hebben gehad tot het type mensen behoort dat beter dan gemiddeld ‘out of the box' kunnen denken of vaker dan gemiddeld een ‘helicopterview' hebben. Dat is ook gemakkelijk te bewijzen. Bijna alle grote wetenschappers, schrijvers of musici waren behalve begaafd, ook vatbaar voor een psychiatrische aandoening. Vaak komt dat omdat ze minder goed tegen stress kunnen.
Ik kan het ook laten zien aan de hand van een rijtje popomusici waarvan bekend is dat ze aan een psychiatrische aandoening hebben geleden. Bijvoorbeeld: Paula Abdul (anorexia), Syd Barret van Pink Floyd (schizofrenie, depressie), Ray Charles (bipolair=manisch depresief), Eric Clapton (bipolair), Rosemary Clooney (bipolair), Kurt Cobain van Nivana (ADHD/Bipolar), Leonard Cohen (bipolair), Natalie Cole (bipolair), Sheryl Crow (bipolair), Ray Davies van de Kinks (bipolair), John Denver (bipolair), Aretha Franklin (paniekstoornis), Peter Gabriel (bipolair), Jack Irons van Pearl Jam (bipolair), Janet Jackson (bipolair), Billy Joel (bipolair), Elton John (bipolair), John Lennon (bipolair), Coutney Love (bipolair), Alanis Morisette (bipolair, angststoornis), Stevie Nicks van Fleetwood Mack (bipolair), Sinead O'Connor (bipolair), Ozzy Osbourne (bipolair), Dolly Parton (bipolair), Bonnie Raitt (bipolair), Lou Reed (bipolair) Alex Rose van Guns 'n Roses (bipolair), Carly Simon (sociale fobie, paniekstoornis), Paul Simon (bipolair), Gordon Summer van Sting (bipolair), Tom Waits (bipolair), Tammy Wynette (bipolair).
Het rijtje laat zien dat mensen altijd veel meer zijn dan alleen hun (psychiatrische) ziekte. De meeste mensen krijgen de ziekte maar één keer in hun leven en herstellen weer volledig. Bij anderen komt het met een bepaalde regelmaat terug. Met de medicijnen die er tegenwoordig zijn, kan de ziekte echter uitstekend in de hand worden gehouden en is er als regel een volledig normaal leven mogelijk. Eigenlijk verschilt dat niet met mensen die pillen slikken voor hun hoge bloeddruk.
Stop dus met het nadragen of aan de kaak stellen van iemands ziekteverleden als het een psychiatrische aandoening is. Zo hou je het taboe helaas in stand. Maar vooral, mocht je denken dat het jou treft: snel naar de huisarts. Dat bespaart jezelf en je omgeving veel onnodige ellende. (Deze week is het de ‘week van de psychiatrie'. In deze week wordt vooral aandacht besteed aan medicijnen)
Peter Louter (bipolair)