Patrick Sombroek schenkt zijn gezonde nier aan zijn zieke vrouw Tamara (foto)

Het internet biedt tegenwoordig een helpende hand. Ze worden soms zelfs te koop gevraagd of aangeboden: ‘Nierdonor gezocht' of ‘tegen een vergoeding wil ik mijn nier afstaan'. Voor velen is het een ver-van-mijn-bed-show, het invullen van een donorcodicil, zodat je bij je dood een orgaan afstaat aan een nog levend mens, dat op een wachtlijst staat. Tot de urgentie van een nieuw orgaan angstig dichtbij komt. De nieren van Tamara Sombroek-Bolten werkten nog maar voor twaalf procent en een ingreep was vereist. Haar man Patrick Sombroek, reserve-doelman van RKAV Volendam-zaterdag, stelde zijn nier beschikbaar en na onderzoek bleek het ook nog te matchen en niet af te stoten. Landelijk hebben zo'n 130 van dergelijke niertransplantaties per jaar plaats. Maar de overdracht tussen man en vrouw is vrij zeldzaam. Tamara is daarom maar wat blij met het geschenk van Patrick. Eddy Veerman tekende het verhaal op. Ze zijn geen mensen die het middelpunt van de belangstelling opzoeken. Maar ze beseffen dat een situatie plots nijpend kan worden. Tamara: ,,Ik weet nu zelf hoe dat is. En hoop dat het andere mensen aan het nadenken zet."

[caption id="attachment_31572" align="alignnone" width="499" caption="Foto: Tamara en Patrick Sombroek: ,,Het is wel apart, ik heb iets van mijn man in me. Tuurlijk worden daar meteen grapjes overgemaakt. Dat ik strakjes ook als keepster in het doel ga staan...""][/caption]

Aan de wand hangen slingers en wenskaarten, bedoeld voor beide bewoners, Patrick (30) en Tamara (31) Sombroek. Twee weken geleden zijn ze ontslagen uit het ziekenhuis. Tussen de slingers hangt een print van een echo. Ogenschijnlijk van een op komst zijnde baby. In werkelijkheid is het de (grote) nier van Patrick. De noodzaak van de overdracht kent een historie. Tamara: ,,Vanaf mijn tweede levensjaar heb ik suikerziekte, diabetes type 1, de zwaarste vorm dus. Ik heb altijd de insuline met een ‘schietpen' toegediend, maar enige tijd geleden heb ik een insulinepompje laten inbrengen." De soms flink schommelende suikerwaardes hielden de relatie regelmatig in de greep. Tamara: ,,Ik was gewend met ‘hoge suikers' te leven. Als de waarde dan wel eens plots flink omlaag schoot en ik was te laat met spuiten, dan kwam Patrick binnen van zijn werk en lag ik al een tijdje te spartelen. Daardoor kon ik op een gegeven moment niet meer alleen blijven, uit angst dat ik in een ‘hypo' zou belanden. Dat heeft tot rare situaties geleid. Bijvoorbeeld dat een arts achter me aan moest rennen om de spuit toe te dienen. Ook nu durf ik niet meer alleen te zijn en dat vind ik verschrikkelijk. Dat heb ik daar aan over gehouden, maar ik hoop in de toekomst dat dat beter zal gaan."

Verwaarloosd
Aan het leven met hoge bloedsuikerwaardes kleefde nog een andere bijwerking. ,,Het maakte mijn nieren kapot. Bovendien heb ik het een beetje verwaarloosd. Toen ik jonger was, wilde ik bijvoorbeeld net als mijn vriendinnen tot ‘s ochtends vroeg uitgaan in Amsterdam en daardoor was mijn hele insulineritme verstoord. Tegen jongens verzweeg ik het zelfs, bang dat ze weg zouden lopen. Doktoren en mijn ouders waarschuwden me, maar ik was eigenwijs. Daar heb ik heel veel spijt van, dat ik toen niet geluisterd heb. Want ik heb daarmee flinke risico's genomen. Op een gegeven moment kreeg ik last van mijn ogen en het had zelfs tot blindheid kunnen leiden. Toen ik laatst bij een jong meisje met diabetes was - bekenden van ons - heb ik haar dat ook verteld. Het is gevaarlijk om te denken: ‘dat gebeurt mij niet'. Dat dacht ik namelijk ook..."

Vijf jaar geleden doemden echter de eerste kwaaltjes op. ,,Gevoelloosheid in mijn voeten, de oogproblemen, de bloedsuikers waren laag, ik hield vocht vast, moest met krukken lopen, ik moest echt gaan opletten. Op een gegeven moment kon mijn broek niet meer uit, zo dik waren mijn benen; moest Patrick ‘m kapot knippen. Uiteindelijk was m'n moeder standvastig in het ziekenhuis en zei dat ze me moesten onderzoeken. Bleken mijn nieren voor de helft te werken. De dienstdoende arts zei dat hij dat al langer wist en zoiets ook in mijn dossier stond. Ongelofelijk dat hij dat nooit heeft verteld, dan had ik misschien eerder op mijn hoede geweest. Misschien had ik dan nooit deze niertransplantatie hoeven ondergaan. Bij de nierarts waar ik daarna kwam, voelde ik me wel op m'n gemak. Aan de hand van het bloed dat was afgenomen, konden ze afleiden dat het flink fout zat. Kreeg ik een maaltijd vol pillen: plaspillen, ‘vochtafdrijvers', pillen tegen misselijkheid, ‘maagbeschermers', pillen tegen jicht, 37 á 40 per dag. Het werd een rotzooi en echt beter ging het niet. Drie jaar geleden werd in het LUMC in Leiden besloten dat het goed was voor een niertransplantatie te gaan. Ik kwam op de wachtlijst voor een nier van een overleden persoon en als ik ook een nieuwe alvleesklier zou krijgen, dan zou ik misschien zelfs van de diabetes af zijn."

‘Ik durfde aan niemand te vragen om een nier aan mij te geven'
Toen na anderhalf jaar de nierfunctie iets verbeterde, werd besloten Tamara van de wachtlijst te halen. Binnen de kortste keren verslechterde de situatie echter dusdanig, dat de werking nog slechts rond de twaalf procent schommelde. ,,Ik kreeg de keuze: een nier van een overleden iemand en aan de nierdialyse, wat heel erg zou tegenvallen. Of een nier van een nog levende donor. Iets waar ik nog nooit bij stil had gestaan. Maar ik durfde niemand te vragen om een nier aan mij te geven. Thuis vertelde mijn moeder het aan mijn broer en die zei meteen dat hij dat wel wilde. Erg lief van hem. En Patrick had dat ook aangegeven. Ik wilde dat ze daar nog eens goed over na zouden denken. Want stel dat zij problemen zouden krijgen met die ene overgebleven nier, dat wilde ik niet op mijn geweten hebben. Ik werd gerustgesteld door de artsen, die vertelden dat de donor naderhand hoog op de wachtlijst zou komen en snel geholpen zou worden, in geval van problemen."

Na onderzoeken - beide nieren bleken te matchen met die van Tamara - viel de keuze op haar man. Tamara: ,,Dat is best een apart gevoel, dat je man dat voor je doet. Toen hij het zei, moest ik wel een paar keer slikken, zo vanzelfsprekend is het niet. En het ‘matchte' ook nog, dus dat is heel bijzonder." Patrick: ,,We kregen een informatie-avond met ervaringsdeskundigen, mensen die al eerder een nier hadden gegeven en ontvangen. Daar zaten ook een werknemer en zijn baas tussen. De één had ‘m aan de ander gegeven. Daar kwamen natuurlijk allerlei grappen over, zoals de vraag wat zijn salarisverhoging daarna bedroeg..." Tamara: ,,We kregen een heel team dat ons begeleidde. Ik wilde eigenlijk zo weinig mogelijk weten van de operatie en eventuele pijn, dan ga ik mezelf druk maken." De operatie kon worden gepland. Al werd van Tamara gevraagd of ze nog even zestien kilo af wilde vallen. ,,Terwijl ik al weinig at en meer bewegen voor mij ook moeilijk was, ik was zo snel bekaf. Maar ik deed mijn best en probeerde in ieder geval de tien kilo te halen."

Proefkonijn
Ook Patrick moest acht kilo kwijt zien te raken. ,,Omdat het voor een betere genezing van de wond zorgt. Ik kreeg tevens te horen dat ze het weghalen van mijn nier met een vernieuwende operatie wilden doen. Een kijkoperatie, die de betreffende chirurg maar vier keer eerder had gedaan. Dan hoefden ze niet mijn ribben opzij te duwen, wat voor heftige napijn zou zorgen. Maar nu zouden ze de nier via het schaambeen naar buiten halen. Ik schrok wel even, wilde geen proefkonijn zijn, maar kreeg te horen dat het onder begeleiding van ervaren artsen zou gebeuren."

Op 16 februari was het zover. Tamara: ,,Zo'n operatie, man en vrouw, dat komt niet vaak voor. We lagen beide op een andere afdeling. De avond ervoor hebben we nog samen tv gekeken in het ziekenhuis en de volgende morgen om zeven uur mocht ik nog even bij hem. Patrick werd om half acht van de zaal gehaald voor de operatie. Moest ik in de gang afscheid nemen. Vond ik heel moeilijk. Ik ben sowieso een emotioneel type. Bovendien, het is je man; stel dat het fout gaat..."

Vlak voor haar eigen ingreep kreeg ze te horen dat Patrick het goed maakte. En de nier ook. ,,Die wordt eerst schoongespoeld en daarna op ijs gelegd, alvorens hij in het lichaam van Tamara werd geplaatst", vertelt Patrick, die medisch gezien aardig onderlegd is geraakt sinds het begin van het proces. ,,Ik luister goed en heb er veel over gelezen. En weet ook dat zo'n nier zelfs naderhand nog kan afstoten en dat je er één, twee maar ook wel dertig jaar mee kunt leven. Maar ‘hij' deed het meteen goed bij Tamara."

Op de dag van de operatie moest zijn vrouw nog bed houden op medium care, de dag daarop was er oogcontact, een beetje voeling en wat woorden. Tamara: ,,Van de eerste twee dagen herinner ik me niets meer. En even lekker elkaar vasthouden, dat ging niet vanwege de ziekenhuisbedden. Met mij ging het daarna wisselend, maar het deed me goed om te zien dat Patrick zich zo snel al fit voelde." Terwijl zijn lichaam moet wennen aan het functioneren met één nier. Patrick: ,,Vooraf was ons verteld dat het voor de donor zwaarder zou zijn, maar het is per persoon verschillend. In de brochure staat er drie maanden voor, maar mijn herstel ging wonderbaarlijk en ik denk na zes weken wel weer te kunnen werken. Moet ook wel, want ik wil wat gaan doen. Heb niet eens het besef welke dag het vandaag en morgen precies is. En straks hoop ik ook weer te kunnen keepen bij de zaterdagselectie van de RKAV."

Drie nieren
Zijn vriendin heeft er een - werkend - orgaan bij. Aanvankelijk werd gedacht dat de nauwelijks functionerende nieren van Tamara zouden worden verwijderd. ,,Later werd besloten ze te laten zitten. Ze kunnen verschrompelen, maar op dit moment heb ik drie nieren", lacht zij. ,,Ik zal nu zo hygiënisch mogelijk moeten leven om afstootverschijnselen te voorkomen. Het is wel apart, ik heb iets van mijn man in me. Tuurlijk worden daar meteen grapjes overgemaakt. Dat ik strakjes ook als keepster in het doel ga staan en misschien net als Patrick voor elke voetbalwedstrijd op tv ga zitten. Maar voorlopig zit ik nog te knutselen aan de hoge tafel... Vooraf hoorden we verhalen van iemand die een nier van een overleden persoon had gekregen en plotseling heel creatief werd, terwijl de donor ook actief bleek te zijn als kunstschilder. En dat een dochter een nier kreeg van haar moeder en opeens meer groenten lustte, zoals haar moeder. Ik hoop niet dat ik straks echt de neiging krijg om te gaan keepen..."

Ze heeft nog meer bewondering gekregen voor haar man. ,,Hij heeft dit alles toch even gedaan voor mij. Daarom zal de 16e februari elk jaar een speciale dag voor ons blijven. Veel mensen die hetzelfde was overkomen vertelden me vooraf al dat het als een begin van een nieuw leven aanvoelt en dat doet het ook. Op die dag gaan we dus vanaf nu iets leuks doen, een soort van tweede verjaardag vieren." Patrick: ,,Behalve dat de levenskwaliteit van mijn vrouw verbetert, hoop ik dat dat ook voor mij geldt. Omdat het lichaam vaak niets anders toeliet dan thuis te blijven, niet met vakantie te gaan of ergens bij een bezoek eerder weg te gaan, konden wij nooit iets plannen en leefden we bij de dag. Sommige mensen waren oprecht geïnteresseerd, maar voor sommige mensen was het moeilijk te begrijpen, althans, ze deden er soms geen moeite voor en oordeelden alleen. Vroeger dacht ik dan: laat maar. Maar naderhand ben ik daar rigoureuzer in geworden en zorgt het eigenlijk voor een schifting van de mensen met wie je om wilt gaan. En des te dankbaarder zijn we richting onze eigen families."

Nu zijn zij de ervaringsdeskundigen. En zouden ze eigenlijk iedereen aan willen sporen na te denken over een donor(codicil). Het kan dat je er nooit mee te maken krijgt, maar het kan prompt heel dicht bij zijn. Tamara moet nog even geduld hebben voor haar herstel. ,,Ik voel me al fitter als voor de operatie, omdat Patrick's nier meteen volop bij me werkt. Er staat een half jaar voor, voordat je weer mag fietsen en de gehele revalidatie duurt een jaar. Tegen die tijd hoop ik stiekem zwanger te zijn..." Zodat dan tussen de slingers een andere print van een echo hangt.