Hoogbegaafd of autistisch?
Veel hoogbegaafde kinderen krijgen tijdens een psychologisch onderzoek het stempel "autistisch" of "Asperger". Dit zou kunnen komen doordat de tester (psycholoog) weinig tot geen ervaring heeft met hoogbegaafdheid. Veel kenmerken van hoogbegaafde kinderen kunnen ook kenmerken van een kind met Asperger zijn. De scheidingslijn is heel dun. Daarom denken leerkrachten ook vaak dat een kind Asperger zou kunnen hebben, terwijl dat kind slechts hoogbegaafd is. Maar als je de kenmerken van hoogbegaafde kinderen niet kent, kun je de link ook niet leggen.
Autistische kinderen zijn vaak niet geïnteresseerd in sociale interacties. Kinderen met Asperger zijn dat wel, ze willen vaak bij een groep horen maar weten niet hoe. Ze begrijpen niet sociale regels of laten misschien een gebrek aan empathie zien. Ze willen mensen niet direct aankijken, lijken niet betrokken te zijn bij een gesprek en begrijpen niet het gebruik van gebaren. Deze kenmerken zou je gemakkelijk ook aan hoogbegaafde kinderen kunnen toekennen. Kinderen met Asperger begrijpen misschien niet de subtiliteiten in de taal, zoals ironie of woordgrapjes; hoog begaafde kinderen zijn daar juist heel gevoelig voor en kunnen al op zeer jonge leeftijd woordgrapjes maken en ironische opmerkingen begrijpen en ze ook grappig vinden.
In de wereldwijde empirische literatuur is er slechts een handvol publicaties over het gecombineerde fenomeen hoogbegaafdheid en Asperger (Burger-Veltmeijer, 2005). Het zijn literatuurstudies, gecombineerd met klinische observaties en gevalsbeschrijvingen. De bevindingen hieruit geven aan dat er een overlap is in kenmerken van hoogbegaafdheid en Asperger (verbale vlotheid, eindeloos vragen stellen, sterk in argumenteren, sterk gericht op (feiten)kennis, apart gevoel voor humor en sociale geïsoleerdheid. Uit de praktijk blijkt dat veel professionals, zoals psychologen, pedagogen of psychiaters, vaak een eenzijdige expertise hebben. Zij zijn ofwel gespecialiseerd in hoogbegaafdheid ofwel in autisme spectrum stoornissen (ASS). Dit alles betekent dat diagnostiek bij de combinatie van hoogbegaafdheid en ASS een moeilijke zaak is, terwijl een correcte diagnose juist heel belangrijk is voor een goede begeleiding.
Wees daarom voorzichtig met je oordeel! Alleen een gespecialiseerde tester kan een oordeel geven (in Nederland gaan het om een handvol instanties). Heb je vragen, mail naar renata@ieku.nl. Je kunt je abonneren op mijn nieuwsbrief Krabbelz en ontvang het gratis e-boek "Onderpresteren een nationale epidemie".
Renata Hamsikova
IeKu Advies, Volendam, www.ieku.nl.