Herinneringen aan Boekhandel Sanders (foto)

Gerrit Sanders leidde vele jaren de boekwinkel aan de Bult 23 in Edam, de huidige woning van Freek Slot en Karin Weel. De markante winkelier die in 1994 overleed had achter zijn winkel ook heel lang een drukkerij. Tot op hoge leeftijd was hij in zijn winkel te vinden, waar een vraag naar een product bijna altijd leidde tot een langdurige zoektocht tussen de enorme hoeveelheid aan kris kras opgestelde boeken en kantoorartikelen. En moest een aanschaf worden ingepakt in mooi cadeaupapier dan kon je wel even gaan zitten! Ook moest je niet vreemd opkijken als een besteld boek wat langer dan aangekondigd op zich liet wachten. Als het bestelde er dan eenmaal was kreeg de klant, afgaande op de ezelsoren, het lichte vermoeden dat het boek voor verkoop door Sanders kritisch was doorgenomen. Een man om van te houden!

Oud Edamse Sjoukje de Graaf heeft ook goede herinneringen aan de boekverkoper die op het einde van zijn leven nog de VPRO tv haalde. Ze zond ons haar herinnering.

Herinneringen aan Boekhandel Sanders
Ik duw tegen de winkeldeur die klemt. Een harde bel klinkt als de deur opengaat en ik de volgepropte boekwinkel binnenstap. De geur van papier, van nieuwe en oude boeken en het stof dat er op ligt, kriebelt in mijn neus. Ik nies en wacht tot Sanders komt aangewaggeld vanuit de geheime ruimtes achter het winkelgedeelte.

We zeggen nooit meneer Sanders of boekhandel Sanders. Sanders is genoeg.  Eindelijk staat hij achter de toonbank en kijkt me aan met zijn ene oog dat recht is. Zijn linkeroog staat altijd scheef naar buiten gericht en ik concentreer me op het oog dat me aankijkt. Hij zegt niets en ik ben verlegen, maar ik wil het boek zo graag, dat ik mijn angst overwin.

Pietje Bell
‘Heeft u Pietje Bell boeken?' vraag ik zachtjes. Een overbodige vraag, want ik weet precies waar ze staan. Ze staan op het plankje achter de deur waardoor ik naar binnen ben gekomen. Daardoor vallen ze niet zo op en daar ben ik blij om, want dan zijn ze waarschijnlijk nog niet verkocht.  Voorzichtig komt Sanders met zijn dikke lichaam achter de toonbank vandaan. Hij schuift langzaam wat boekenstapels opzij en loopt dan naar de deur.
‘Hier staan ze. Welke wil je?'

Verzameling compleet
‘Pietje Bell in Amerika,' floept het meteen uit mijn mond. Ik ben niet meer verlegen. Het is het laatste boek uit de serie en als ik die heb, is mijn verzameling compleet. De twee guldens en twee kwartjes zitten veilig in het rode portemonneetje in mijn jaszak.

Bang dat iets omvalt
Hijgend bukt Sanders zich voorover. Het plankje waarop ze staan, is net zo hoog als ik. Hij verschuift een voor een de boeken die erop staan met zijn witte vingers. Het liefste zou ik dat zelf doen, maar dat durf ik nooit. Ik ben bang dat er iets omvalt. De boeken lijken elkaar te steunen in de chaos waarin Sanders elk boek kan vinden dat je hebben wil. ‘Hier heb ik het,' zegt hij en richt zich weer moeizaam omhoog. Hij loopt, net zo langzaam als daarnet, terug naar zijn plek achter de toonbank.

Ritueel
Nu begint het ritueel. Hij bladert door het boek en zegt dat het twee gulden en vijftig cent kost. Ik haal het portemonneetje tevoorschijn en leg het geld op de toonbank. Hij slaat het bedrag aan op een kassa die net zo groot is als de helft van de toonbank.

Gum
‘Is het een cadeau?' vraagt hij, nadat hij het geld in de la van de kassa heeft laten vallen en die weer hard heeft dicht geduwd. Ook die klemt. Ik zeg altijd ja. Hij haalt een gum tevoorschijn en begint het bedrag weg te gummen dat op de eerste bladzij staat. Dan haalt hij inpakpapier en plakband tevoorschijn. Het duurt allemaal ontzettend lang, maar dat moet ook, want het verhoogt de spanning tot het moment waarop ik thuis, veel sneller dan Sanders, het papier weer van het boek afscheur en kan gaan lezen.

Sjoukje de Graaf, oud-inwoonster Edam