Jaap en jan Zwarthoed: 10 jaar na 'Volendam' (audio)

Jaap Zwarthoed (26) en zijn oudere broer Jan (29) raakten tien jaar geleden allebei zwaargewond bij de nieuwjaarsbrand in café 't Hemeltje aan de Dijk in Volendam. De toen 16-jarige Jaap belandde met ernstige verbrandingen in het brandwondencentrum van het toenmalige Zuiderziekenhuis in Rotterdam. Hij balanceerde daar geruime tijd op het randje van de dood en verbleef er uiteindelijk drie maanden en elf dagen.

Zijn oudere broer kwam terecht in het brandwondencentrum van het Martini Ziekenhuis in Groningen en was er zo mogelijk nog slechter aan toe. Jan lag twee dagen langer in het ziekenhuis dan Jaap. De ouders van Jan en Jaap mochten de eerste drie weken niet weg uit Groningen, omdat het elk moment kon aflopen met Jan. In die hele periode zijn ze maar één of twee keer met speciaal vervoer van Groningen naar Rotterdam gegaan om Jaap te bezoeken.

Beluister hier ''Ik heb gewoon altijd gezellig in een kroeg gezeten''

Turnselectie
Jaap kreeg heel veel bezoek van zijn tantes en van turncoach Ruud Jacobs, die hem lange tijd als bondstrainer van Jong Oranje onder zijn hoede had gehad. Jacobs is destijds ook een keer bij Jaap langsgekomen met alle jongens uit de Jong Oranje-turnselectie waarmee Jaap lange tijd was opgetrokken. Met beide broers is het wonderwel goed gekomen.

Afknapper
Nadat hij drie maanden in het Zuiderziekenhuis had gelegen, mocht Jaap voor het eerst een weekend naar huis. Hij ging toen ondermeer naar een verjaardagsfeestje van een vriend van hem. De afknapper was groot toen hij weer terug naar het ziekenhuis moest. Hij voelde zich meteen weer een stuk ellendiger, voelde zich weer patiënt. Hij zei dat tegen zijn artsen en vroeg of hij gewoon weer naar huis mocht. Aan het eind van die week hebben zijn artsen hem uit het ziekenhuis ontslagen. Jaap kwam vrijdag thuis en ging de maandag erop weer naar school. Hij wilde verder met zijn leven. Het toeval wilde dat hij het schooljaar voor de nieuwjaarsbrand in de vierde klas van het atheneum was blijven zitten en naar 4-havo was gegaan. Dat niveau kon hij makkelijk aan, zodat de maanden die hij gemist had hem wat school betreft niet al te veel problemen opleverden.

Niet alleen
Op school werd hij niet raar aangekeken vanwege zijn brandwonden. Op het Volendamse Don Bosco College was hij bepaald niet de enige. Dat was een voordeel bij het oppakken van het gewone leven. Er waren zó veel brandwondenslachtoffers in Volendam dat het gewoon was. Als er al eens iemand een opmerking maakte of erg nadrukkelijk naar hem keek, trok Jaap zich daar niets van aan. Hij was degene die hij voor de brand ook al was, sociaal en meestal zelfbewust. Nu denkt hij dat hij het bewustzijn dat hij heel zwaargewond was geraakt weggestopt had, om maar te kunnen functioneren.

'Best erg'
Toen hij later een half jaar naar een hts in Amsterdam ging voelde hij zich meer bekeken. Vroeg hij zich af wat zijn medeleerlingen van hem zouden denken. Keek hij vaker in de spiegel om te constateren dat hij 'toch wel knap verbrand' was. Als hij zich goed voelt is het allemaal niet zo'n groot probleem. Maar op mindere momenten kan het aan hem knagen. Dan vindt hij het "best erg" en kan hij er "gigantisch van balen".

Trainen
Om weer fit te worden en zijn spieren sterk te maken na zijn lange ziekenhuisperiode ging hij bij zijn voormalige coach Ruud Jacobs trainen. Jaap is ook al heel snel weer in de turnzaal aan de rekstok gaan hangen om te kijken of dat ging, maar dat gaf veel klachten door het littekenweefsel. En nog steeds heeft hij daar vrij snel last van, omdat er nauwelijks eelt op komt. Behalve turnen, voetbalde Jaap ook. Hij was keeper. Ook dat ging hij meteen weer proberen. Duiken bleek problematisch. Zijn huid moest als het ware uitharden. Dus is hij maar een tijdje veldspeler geworden. Intussen keept hij al weer jaren in de zondagselectie van de amateurafdeling van Volendam.

Leraar
Jaap is intussen leraar lichamelijke opvoeding. Tot eind dit jaar werkte hij halftijds als leraar gymnastiek op een school in Amsterdam voor kinderen met ernstige spraak- en taalstoornissen en halftijds op een school in Purmerend. Op die laatste school kon hij in januari voltijds aan de slag en daarom is hij in Amsterdam gestopt. Helaas lijken financiële problemen voorlopig de uitbreiding van zijn baan in de weg te staan. Behalve gymnastiekleraar is Jaap ook een van de trainers van de succesvolle jeugdselectie van de RK Turnvereniging Sint Mauritius in Volendam. Zo ken ik hem, als trainer van eerst twee en nu nog één van mijn kinderen. Jaap was zelf verschillende keren kampioen van Nederland. Nu draagt hij zijn kennis en vaardigheden op jonge turners over die op hun beurt kampioen van Nederland worden. Hoofdtrainer van Mauritius is dezelfde Ruud Jacobs die tien jaar geleden zo vaak aan het bed van Jaap zat.

Tandarts
Jaaps broer Jan is ook niet bepaald bij de pakken gaan neerzitten. Hij wilde tandarts worden en studeerde ten tijde van de brand medische microbiologie omdat hij was uitgeloot voor tandheelkunde. Hoewel de vingers van een van zijn handen allemaal stijf staan en hij van een pink een stuk mist, is hij er toch in geslaagd om zijn opleiding tot tandarts te voltooien. Hij werkt nu in een grote Volendamse tandheelkundige praktijk.