Hoe word ik Jan Smit? Eerste stap: cursus Volledams... van a tot z
Het was een nieuwsgierig makend Speurdertje in onze advertentierubriek: Nieuwe Jan Smit worden? Eerst Volendams leren bij Instituut Volendamse Taal. Een telefoontje leert dat Evert Karregat, geboren Volendammer, hierachter zit. Hoewel, erachter... Vooreerst is er nog niets. Karregat wacht op aanmeldingen.
Ondertussen fileert hij het geheim van de zo succesvolle palingsound. „Overal in het land heb je dialecten, maar Volledams is een eigen taal. Lijm is liem en vogeltje is vegeltje. En iets als 'tóéstanden' of 'wat voor ellende maak ik weer mee' wordt sok-bedakketog."
„Mijn cursisten krijgen na afloop een lijst mee van 450 woorden, Volendams van a tot z." Evert Karregat zwaait met een print van de woordenlijsten die te downloaden zijn op palingsoap.com en mijnwoordenboek.nl.
Groenkous
Een Volendamse gakbal is een gehaktbal, skraal betekent schraal, Aidam is Edam, ben je dronken dan is 't jak an, geweest is weest, boodschappen zijn boeskippe, verliefd is vorlofd en een visser is een groenkous. „En grootmoeder van vaderskant is een bessie en die van moederskant een ooitje", doceert Karregat. „Bij mij leren ze de grammatica, het aap-noot-mies. Voor een workshop van 7 uur reken ik 200 euro de man. En ik ga dan uit van een zaaltje voor 50 cursisten."
Aha, en daarna ben je Jan Smit? „Garantie dat je doorbreekt als zanger krijg je niet. Dat kan niet. Maar na de cursus kan je wel artiest worden. Kijk, iedereen kan zingen, je moet gewoon hoog gaan zitten met je stem, denkbeeldig op je wenkbrauwen, dan houd je de noot vast en zing je nooit vals. Wat er precies bij Volendammers gebeurt, is dít: ze zitten zo in zichzelf, met die aparte taal, dat ze imploderen. Ze slaan helemaal terug op zichzelf en op elkaar. Maar mensen als de 3JS, Nick en Simon, Jan Smit en BZN, die exploderen juist. Niet dat ze weg willen uit Volendam, helemaal niet, maar ze springen eruit." Hier raakt de verslaggever het spoor bijster.
Evert Karregat is zijn echte - puur Volendamse - naam. Maar nou wil het geval dat hij net op het punt staat zelf door te breken. Onder de artiestennaam Jim Wave zingt hij, al is het meer zingzeggen. „Omdat de naam Jim Harbour al bezet was. En ik heb voor de artiestenleeftijd van 25 jaar gekozen, anders lig ik er meteen al uit. Ik ga niet zeggen hoe oud ik ben. Je moet een beetje sjoemelen, hè. Een neef heeft mij met filmpjes op YouTube gezet."
Jim Wave, die pikante Engelse teksten niet schuwt, kreeg veel hits en is al een lokale hit. Als cult- en campheld trok hij afgelopen weekeinde in Volendam een uitverkochte zaal: „In de Jozef, ik werd gevraagd! Met twaalf gogodanseressen in kleine slipjes en met jarretelles, veel bloter dan Lady Gaga. Ik ben al een grote ster, van de eerst rij probeerden ze mij op het podium aan te raken!" Een geluksvogel, die Karregat. Of zoals ze daar zeggen: een bolle bof. Maar ja, hij spreekt ook vloeiend Volledams, hè!