Beeld bepalend
Het is een mooie zomerdag in 2051. Opa Adriaan besluit dat zijn kleinzoon nu wel lang genoeg met een futuristische bril op zijn hoofdje een gewelddadig videospelletje heeft gedaan en stelt de jongen voor een stukje te gaan lopen. Met gezonde tegenzin gaat de jongen mee, nadat hem een ijsje bij Foe is beloofd. Via Foe lopen we via het zebrapad de Julianaweg over en slaan linksaf richting het voetbalstadion. Na enkele meters ziet mijn kleinzoon een bronzen beeld zitten op een bankje onder een grote kastanjeboom.
Het is een beeld van een man die met zijn overhemd iets te ver geopend voorover leunt met zijn ellebogen op zijn knieën. Tussen zijn vingers draait hij vakkundig een ‘shagje'. ‘Wie is die man opa?' vraagt de kleine Pius (hij is een beetje vernoemd naar opa).
"Dat staat daar op het bordje", antwoord ik. ‘De Puit', leest Pius opa voor. "Klopt die heeft opa nog geken, die was jarenlang beeldbepalend voor dit stukje Volendam." Niet veel later lopen we samen verder richting het stadion. Daar aangekomen ziet de kleine Pius weer een beeld. Het is een stoere man met een korte broek aan en bovenbenen als heipalen. Aandachtig leest Pius het bronzen plaatje. ‘Opa waarom noemden ze die man De Knoest?' "Dat weet opa ook niet, maar opa weet wel dat hij heel hard kon schieten en erg snel kon lopen." ‘Maar waarom hebben ze die meneer dan nagemaakt van ijzer?'vraagt het kind zich hardop af.
"Omdat deze meneer symbool staat voor al het voetbaltalent dat Volendam ooit heeft voortgebracht. Opa heeft nog mee geholpen om geld in te zamelen voor dit beeld." Op de achtergrond kondigen grote neonletters de wedstrijd van komende woensdag aan. Europa League kwartfinale FC Volendam - Valencia. Ik neem de jongen mee en loop naar het Marinapark. ‘Opa, daar staat alweer een beeld. Wie maakt al die dingen toch?' "Nou jongen vroeger was er een mevrouw en die heette Jans van Baarsen en die maakte al die beelden." ‘Maar waarom heeft die man nou allemaal dunne lange piemeltjes aan een stokje?' "Dat zijn palingen Pius en die man heet Jan Smit (Pitjes). Die kon vroeger erg lekker aaltjes roken."
De vraag of hij ook chocoladepitjes lustte laat ik wederom onbeantwoord. We lopen verder de dijk op en net voor de haven staat er ineens een bronzen Ford Mondeo op de klucht. ‘Waarom is die auto nou ook een beeld opa?', vraagt mijn kleinzoon terecht. "Op deze klucht liep vele tientallen jaren een man met een ietwat schorre stem, die maar liefst 40 jaar in die auto heeft rondgereden. Toen hij naar de Gouwzee ging heeft hij die oldtimer aan het Enkhuizer Museum gegeven."
Ter hoogte van Het Praathuisje leg ik nog even uit aan Jeroen Lamkamp, Ferdinand de Boer en Ed Pitjes waarom ik gister en vandaag niet was en daarna lopen we bij 't Gat van Nederland naar beneden. Op de klucht sleept een man met een kromme rug twee barkrukken de klucht op. "Hé Jan", roep ik spontaan "dat werken moet je aan je zoon Niels overlaten!" ‘Die is nog weer eens op wintersport met die van Keizer, die advocaat', antwoordt de oude man. Naast het houten gebouw doemt een statig in goud gegoten beeld op. Pius is zichtbaar onder de indruk. ‘Jeetje opa, wie was dat wel niet?'
Ik voel een kleur op mijn wangen komen bij het zien van een jonge versie van mezelf. "Dat was opa toen hij nog haar had jongen." Het kereltje leest het schildje nu extra aandachtig. ‘Beste Speler 't Gat toernooi 2005 en winnaar Soundmixshow 2005.' ‘Nee opa, was jij dat echt? Daar heb je anders nog nooit iets over verteld. "Dat klopt jongen, daar is opa nu eenmaal veel te bescheiden voor."