Kafka en de Nationale Ombudsman
Vorige week kon ik u berichten dat de gemeente heeft besloten om een onafhankelijk onderzoeksbureau in te schakelen dat gaat uitzoeken of alles wat tot het vertrek van Cees Bont bij de gemeente heeft geleid wel door de beugel kan. Inmiddels heeft de stichting die zich voor rehabilitatie inzet van de Nationale Ombudsman bericht ontvangen dat ook die een officieel onderzoek gaat instellen. De stichting heeft meegewerkt aan het vooronderzoek en voor zover bekend, zijn in dat vooronderzoek ook al vragen aan de gemeente voorgelegd.
Van al dat goede nieuws ben ik toch wel blij geworden. De actie die gevoerd is, heeft aardig wat tegenwind opgeroepen. Een deel van die tegenwind was nogal onfris. Er was echter een sterke zaak en de overtuiging dat het een oorlogje waard was. Iedereen die daar zijn steentje aan heeft bijgedragen kan zich nu verheugen in het resultaat. Ik ga niet vooruitlopen op de uitkomsten van de onderzoeken. Onderzoek is wat we wilden en ik heb vertrouwen in de resultaten.
Alles is begonnen bij een uitzending van KRO's netwerk op 7 januari 2001 waarin de toenmalige burgemeester verklaarde: "Wij wisten van niets. Ons is niets gerapporteerd". Daarmee kwam hij terug op de verklaring van twee dagen eerder waarin het college van burgemeester en wethouders alle verantwoordelijkheid op zich nam. Als je die twee verklaringen samenvoegt, staat er eigenlijk: "Natuurlijk nemen wij formeel alle verantwoordelijkheid op ons, maar ondertussen moet u wel weten dat ons niets te verwijten valt". De verwijten konden naar de inmiddels gevonden zondebok, een ambtenaar die niet zou hebben gerapporteerd.
Ondertussen zijn we in het bezit gekomen van de notulen van de gemeentelijke rampenstaf die op 1 januari 2001 was ingesteld. In die notulen valt te lezen dat al op 29 mei 2000 een brief door het college werd geschreven waarin de situatie ‘levensgevaarlijk' werd genoemd en om die reden een gebruiksvergunning niet tot de mogelijkheden behoorde. In de notulen van 4 januari betreurt IJsselmuiden dat het woord ‘levensgevaarlijk' werd gebruikt in die brief. Daar had achteraf beter in kunnen staan ‘gevaarlijk' of ‘erg gevaarlijk'. Die notulen vormen nieuw bewijsmateriaal, naast alle andere bewijzen, dat het college wel degelijk op de hoogte was van de situatie. De ontkenning van IJsselmuiden stond volstrekt haaks op de waarheid en, erg genoeg, dat wist hij toen hij voor de camera zijn uitspraken deed.
De uitspraken van IJsselmuiden op 7 januari 2001 waren de volgende dag reden voor een opstand op het stadskantoor. IJsselmuiden moest zich tegen woedende ambtenaren verweren. Zijn betoog kwam er op neer dat hij het zo niet bedoeld had en dat zijn woorden verkeerd waren begrepen. Vervolgens werd dat het officiële beleid van de gemeente. Het werd officieel betreurd dat de woorden van IJsselmuiden verkeerd waren begrepen. Dit beleid bestaat tot op de dag van vandaag. Het is dan ook mooi dat die situatie, naast de andere die in het geding zijn, eindelijk eens grondig wordt onderzocht.
Voor de betrokkene werd de verklaring van de burgemeester het begin van een kafkaiaans proces. Hij wist wat hij tijdens die uitzending had gezien en gehoord. Iedereen bevestigde ook dat hij het juist had gezien en gehoord. Een aantal van hen nam zelfs een vijandige houding tegen hem aan omdat ze die burgemeester op zijn woord geloofden. Het hielp niet als hij zich tegen die woorden verzette. Hij kreeg regelmatig te horen dat hij niet kon hebben gezien en gehoord wat hij in de werkelijkheid had gezien en gehoord. De officiële verklaring was immers dat de burgemeester niet zou hebben gezegd wat hij had gezegd. Zijn ervaring bestond dus helemaal niet omdat die in een officiële verklaring werd ontkend. Minder sterke mensen als Cees Bont zouden daar gek van kunnen zijn geworden.
Gelukkig heeft de Nationale Ombudsman, de heer Brenninkmeijer, heel veel ervaring met dit soort kafkaiaanse toestanden. Ze zijn helaas niet uniek. Te vaak krijgt de waarheid een vorm die hogeren in rang het beste uitkomt en die hen beschermt. Dat je je daar met succes tegen kunt verzetten, is het goede nieuws van vandaag.
Peter Louter