18 doeken van Spaander onder hamer bij Christie's
Dorpsscholen waren in de zeventiende eeuw onderwerp van spot. In de klas zaten kinderen van verschillende leeftijden door elkaar heen en de schoolmeester, die slecht betaald werd, maakte er vaak een potje van. Omdat de oudere kinderen geacht werden de jongere te helpen hoefde de meester alleen de leermiddelen te verschaffen (zoals pennen, inkt en papier), het werk na te kijken en orde te houden. Als hij dat laatste naliet werd het een chaos, zoals we kunnen zien op het schilderij Een schoolklas met een slapende schoolmeester uit 1672 van Jan Steen, dat 10 mei wordt geveild bij Sotheby’s Amsterdam.
Het schilderij, dat net als de zogenoemde ’Huishoudens van Jan Steen’ laat zien tot wat voor kattenkwaad losgeslagen kinderen in staat zijn, is één van de weinige werken van Jan Steen die gesigneerd en gedateerd zijn. De herkomst is bekend vanaf 1764, toen het voor 180 florijnen werd geveild in Leiden, waar Steen het minder dan honderd jaar eerder had geschilderd. In de negentiende eeuw zat het in de bekende kunstcollectie van de Britse bankier Thomas Baring en de Nederlandse familie, die het nu laat veilen, heeft het schilderij ook al weer 80 jaar in bezit.
Op het schilderij zien we kinderen vechten, zingen, uit de kast stelen en de bril van de meester opzetten. Een binnengehaald varken eet de schoolregels op en jongens met stokken jagen een oude vrouw weg, die poolshoogte komt nemen. Op de voorgrond plast een jongetje in een kruik en een meisje dat net de billen van een jonger kind heeft afgeveegd, houdt het vieze papier voor de neus van de slapende meester. Deze laatste misdragingen gingen de puriteinse Engelsen te ver. Toen het schilderij naar Nederland kwam, waren de blote billen overschilderd met een rokje. Het afveegpapiertje was veranderd in een roe, waarmee de kinderen werden gestraft. En het jongetje stond niet te plassen, maar schonk de kruik vol vanuit een later bijgeschilderd kannetje.
Volgens Martine Lambrechtsen van Sotheby’s is dit de laatste schoolklas van Jan Steen, die nog in particulier bezit is. De taxatie ligt tussen de 300.000 en 400.000 euro.
Andere hoogtepunten op de veiling zijn: een groot schilderij van Joost Cornelisz. Droochsloot van een Dorpsgezicht met feestende figuren dat totaal in het teken van liefdespaartjes staat (80.000-120.000 euro), een portret van Frederik III van Sasken van Lucas Cranach de Oudere (60.000-90.000 euro) en een zeldzaam Amsterdams stadsgezicht van het Weesperplein en de Weesperpoort van Isaak Ouwater. (Kijkdagen: van 6 tot en met 9 mei).
Op de veiling bij Christie’s Amsterdam (11 mei, kijkdagen 7 t/m 10 mei) en de veiling van AAG (9 mei, kijkdagen 6 t/m 8 mei) zijn oude meesters gecombineerd met schilderijen uit de 19e eeuw. Bij Christie’s zien we maar liefst achttien schilderijen van Mari ten Kate (1831-1910) uit de collectie van Hotel Spaander in Volendam.
