Het hoofddoekjesdebat
In de reglementen van een Islamitische school las ik laatst dat het zichtbaar dragen van symbolen die uiting geven aan andere levensbeschouwelijke overtuigingen alleen mogelijk is na overleg met het bevoegd gezag. In een van de regels wordt gesteld dat er een kruisje mag worden gedragen, mits niet zichtbaar. Nu Don Bosco het dragen van een hoofddoekje verbiedt, handelt ze in feite niet anders dan die islamitische school. De moslimse leerlinge Imane, die daar tegen in opstand komt, is dus weinig consequent. Wat in het islamitisch onderwijs gebruikelijk is, accepteert ze niet van een katholieke school.
Zo zit het hoofddoekjesdebat in Nederland vol van ongerijmdheden. De recente uitspraak van de rechter is redelijk helder. Een school mag bepalen met welke levensbeschouwelijke sfeer personeel en leerlingen rekening moeten houden. Dat geldt dus ook voor die islamitische school. Imane legt zich daar echter niet bij neer. Ze gaat beroep aantekenen.
Het hoofddoekje is een Nederland een steen des aanstoots. Voor de een is het een onschuldig lapje stof en voor de ander een vlag van de omstreden Islam. Ik behoor bij de laatste groep en zal proberen uit te leggen waarom dat zo is. Imane beroept zich op de Koran. Daarin zou staan dat het dragen van een hoofddoek verplicht is. Daar zit voor mij het eerste probleem. Islamitische geleerden zijn het onderling niet eens over dat onderwerp. Het zijn vooral de wat strengere uitleggers die dat vinden. Maar als je een hoofddoekje draagt omdat je meent dat de Koran dat voorschrijft, brengt dat nogal wat andere vragen met zich mee.
In de Koran staan heel wat regels, voorschriften en geboden. Ze zijn bijna 1500 jaar oud en dragen tal van sporen van een tribale Arabische woestijncultuur. Ze gaan niet alleen over religie, maar vormen ook wetgeving op een aantal andere terreinen. Ze zijn voor eeuwig heilig verklaard en houden tal van ontwikkelingen tegen die uit nieuwe inzichten voortkomen. Ze regelen ook de verhouding tot andere religies en de gelovigen van andere religies. Wat dat betreft staan er dingen in de Koran die ronduit verschrikkelijk zijn. De gevolgen daarvan zijn bijvoorbeeld te zien in landen waar de Islam dominant is. Mensen met een andere religieuze levensbeschouwing hebben het daar bepaald niet gemakkelijk en worden niet zelden tegengewerkt en vervolgd.
Islam betekent dat je je onderwerpt aan al die regels omdat je accepteert dat een opperwezen het allemaal veel beter weet dan mensen kunnen bedenken. Wie een hoofddoek draagt omdat het opperwezen dat voorschrijft, accepteert om dezelfde redenen ook al die andere regels en voorschriften. Als je dat niet doet, weet je het beter dan het opperwezen en binnen de Islam wordt dat niet geaccepteerd.
Een hoofddoekje dragen betekent dus onderwerping aan antieke regels. Een moslim of moslima zegt daarbij: "dat moet ik van mijn geloof". Daaruit volgt ook dat alles wat van die regels afwijkt, in principe wordt afgewezen. De gemiddelde imam vertelt zijn volgelingen dan ook dat ze hier in een goddeloos land leven en dat ze zich daarvan afzijdig moeten houden. De formule daarvoor is: participeren, maar niet integreren.
Je tolerant opstellen als het om hoofddoekjes gaat is mooi. Dat je daardoor in feite ook tolerant bent voor de achterliggende boodschap: 'ik houd me aan wat in de Koran staat', is minder mooi. Het wonen in een land waar de islam niet dominant is, heet in de islamitische leer: 'wonen in het huis van oorlog'. Die leer schrijft moslims een andere houding voor dan wanneer ze in een islamitisch land, `het huis van vrede', wonen. In het 'huis van oorlog' hebben moslims de opdracht om, bij voorkeur op een vreedzame manier, te streven naar de verspreiding van de islam. Moslims hebben de opdracht te strijden tot de wereld van Allah is, staat er in de Koran (bv. 8.39 en 66.9).
Imane neemt dat kennelijk allemaal serieus. Dat geldt niet voor veel andere moslims en moslima's . Die wensen vooral een goede toekomst voor zichzelf en hun kinderen en gaan net zo vrijmoedig met de voorschriften van de Koran om, als katholieken met de boodschappen van de Paus. De ene gelovige is de andere niet en we moeten er voor waken niet iedereen op dezelfde hoop te vegen. Ik steun moslims die het gevoel hebben hier in 'het huis van vrede' te leven en er van afzien om alles op de spits te drijven. Dat doet Imane wel door rechten op te eisen die aan andersgelovigen in haar eigen kring niet worden toegestaan. Dan is er sprake van een dubbele moraal. Het gaat er niet om wat voor religie je hebt. Het gaat er om hoe je daar mee omgaat.
Peter Louter