Ariën van Waterland: “Ik moest eerst door de ballotage bij burgemeester Kok” (foto)

‘Gewassen inktpentekeningen’ zie je vaak terug in de Google-zoekresultaten, zodra je de zoekterm ‘Ariën van Waterland’ invult. Ook ‘Ariën van Waterland – 1934’ komt meerdere malen in beeld, maar een beschrijving van de artiest ontbreekt. Misschien eens tijd voor een gesprek met Ariën, die de laatste jaren uitkijkt over de Noordervesting en goed in de gaten houdt of alles wel helemaal conform haar levensvisie verloopt. Haar flat in een van de ronde woontorens in de Noorderstraat is een bezienswaardigheid op zichzelf. Er is namelijk enorm veel ruimte beschikbaar gesteld voor muziek en leeswerk. Heel veel ruimte.

Ik dacht met een schilder/tekenaar te maken te krijgen, maar dat kan ik niet aan het interieur terugzien Volle boel! Ja ik weet het. Maar ja, ik ben nu eenmaal gek van lezen en heb ook de hele dag muziek aan staan. Het maakt mij eigenlijk niet uit wat er op staat, als het maar goede muziek is.

Foto Cor Kes - www.luxphotography.nl

Je zit behoorlijk in de jazz
Nou en of. Maar dat is echt niet alles, er zit eigenlijk van alles tussen. Hier heb je een CD van Coltrane, daar een LP van Maurice Ravel, werk van Sinatra, Mingus en weet ik veel wie nog meer. Vond en vind ik heerlijk om bij de hand te hebben. Ik heb nu weer een Belgische zender aan met klassieke muziek. Dat is op de vroege ochtend een ware verademing waar poes en ik samen van genieten.

Een vroege vogel?
Ik slaap niet volgens een vast patroon. Mijn lichaam bepaalt zelf wanneer het wakker wordt. Dat kan 10 uur ’s ochtends zijn, maar ook – zoals vandaag – 5 uur in de ochtend. Dan lig ik te niksen in dat bed en denk ik; we moesten er maar eens uit stappen. Het eerste wat ik dan doe is een gesprekje voeren met de poes en een licht ontbijtje maken.

Jij bent pas op latere leeftijd in Edam gekomen. Wat zijn je herinneringen aan de jaren ervoor?
Mijn familie komt uit Broek in Waterland en Utrecht. Zelf ben ik geboren in de Zochestraat in Amsterdam. Daar was een adres waar veel vrouwen bevielen van hun kind. Vraag me niet naar het hoe en waarom want dat weet ik ook niet. Mijn vader was scheepstimmerman en daarom woonden wij toen ik klein was in Tuindorp Nieuwendam. We zaten in een poortwoning, een prachtig huis en qua architectuur vrij uniek. Hier, laat ik je even een foto zien (toont inderdaad een heel bijzonder huis wat overduidelijk gerenoveerd is).

Wat voor kind was Ariën van Waterland?
Ik was enorm sportief. Jazeker. Ik was de beste hardloopster in Tuindorp Nieuwendam. Ik won eigenlijk alle wedstrijden totdat ik tegen een meisje uit Oostzaan voor de bijl ging. Het kind liep zo scheef als een waaiboom, maar toch was er voor mij geen houden aan. Ik was jarenlang lid van de Volewijckers. Dat was zowel een atletiek- als voetbalvereniging. Die hebben ooit in de 1e divisie gespeeld.

Hoe ging het op school?
Dat was een moeizaam verhaal. Doordat ik last heb van dyslexie had ik het enorm zwaar omdat er in die tijd helemaal niets aan werd gedaan. Vooral voor cijfers was ik doodsbenauwd. Het resultaat was dat ik in de 3e klas bleef zitten. Mijn klasgenoten vonden het heel zielig voor mij en vroegen of ik niet moest huilen? Nou daar was dus helemaal geen sprake van, want ik was juist hartstikke blij. Mijn klasgenoten kregen nu een leraar die met een lat sloeg en ik had er een die in de klas goocheltrucjes liet zien. Nou, als ik het voor het zeggen had wist ik wel bij wie ik het liefst in de klas zat.

Kwam in het vervolgonderwijs jouw talent voor tekenen al aan de oppervlakte?
Pas na een hele reeks van baantjes. Nergens hield ik het langer vol dan 3 jaar en vaak was het een stuk korter. Ik kwam na de ULO bij Hollandia Kattenburg, een fabriek waar ze jassen maakten. Half Volendam werkte er en we hebben heel wat lol gehad. Daarna bij Gerzon op kantoor waar ik moest ponsen. “Dat doe ik dus niet”, vertelde ik de baas en ik kon na 2 maanden m’n spulletjes pakken. Daarna weer bij een chocoladefabriek waar men het personeel in de pauze chocolademelk te drinken gaf in plaats van koffie of thee. Ik zei tegen de directeur; ”ben je nou helemaal belazerd? Die mensen staan de hele dag in de chocola en dan geef je ze ook nog chocolademelk te drinken. Dat doe je toch niet?” Kennelijk wel, want ook daar mocht ik weg. Pas bij de Arbeiderspers kwam mijn talent naar boven toen ik met een stel beroepstekenaars voor de lol tekeningen maakte op rollen. Men vertelde mij dat ik er meer mee moest doen en toen ben ik een cursus gaan volgen om tekenlerares te worden. Die werd gehouden in een zijvleugel van het Rijksmuseum.

Het onderwijs lag je beter?
Heel veel beter. Ik had werk bij 3 scholen waaronder in Oost en in De Pijp. Het leukste was het werken met kleine klassen van – pak hem beet -15 leerlingen. Die kon je nog wat bijbrengen zonder anderen tekort te doen. Ik had ook een klas met 35 leerlingen en dat werd een puinhoop. Het is eigenlijk vergelijkbaar met vandaag de dag. Met die idioot grote klassen gaat veel talent verloren. Maar ja, we zijn natuurlijk lekker aan het bezuinigen en dan roep je de ellende zelf over je af.

Je hebt zelf een behoorlijk grote naam opgebouwd als schilder. Waar was je het beste in?
Portretten. Dat heb ik altijd goed gekund. Het is een kwestie van dingen zien en een bepaald soort feeling voor gezichten en houding van mensen. Ik heb ook wel ander werk gemaakt, maar portretten waren toch echt mijn ding. Ik maakte ze door heel Europa heen. Dan ging ik bijvoorbeeld met de 2CV op pad naar Frankrijk om er bepaalde relaties met een aquarel vast te leggen. Olieverf deed ik niet, dat lag me niet zo erg.

Hoe kwam je eigenlijk in Edam terecht?
Ik was in 1948 al voor het eerst in Edam geweest. Kennissen van ons – de familie Visser – hadden er een bakkerij. Indertijd was mijn goede vriend Ben net geboren en ik keek mijn ogen uit. In de wieg natuurlijk, maar ook in de Grote Kerkstraat. Die was helemaal leeg en je had een fantastisch uitzicht op de Grote Kerk. Ik vond dat zo geweldig mooi dat ik op slag een verbondenheid met Edam voelde.

Het werd uiteindelijk een stuk later voordat je in Edam kon wonen
Eind jaren 60 kon ik een huisje kopen op de Nieuwe Haven. Het heette Charitas en er zat een hele mooie gevelsteen in. Samen met vrienden en mijn vader hebben wij het gerestaureerd. Mijn vader was handig en kon alles. Metselen, timmeren, elektriciteit, water, er was niets wat hij niet kon. Ik kocht het huis met fl. 7.000,-- geleend geld en verkocht het jaren later voor het tienvoudige. Daar heb ik weer het grotere huis verderop aan de Nieuwe Haven gekocht. Wist je dat ik eerst door de ballotage moest voordat ik Edam in mocht komen? Eerst een gesprek met burgemeester Kok en toen die de toenmalige gemeentesecretaris vroeg of hij ook niet vond dat ik een aanwinst voor de gemeente was, kwam de zaak rond.

Je staat bekend als een lastpost. Klopt dat beeld?
Ik ben een zeer onafhankelijk mens. Ik heb vroeger heel wat vriendjes gehad, maar dat duurde nooit langer dan 3 dagen. Dan ging het mij al irriteren. En ja, ik vertel graag mijn mening zoals over die vreselijke klote auto’s in de Edamse binnenstad. Daar kan ik laaiend over worden. Wanneer komt er nou eens een parkeergarage buiten Oud-Edam waar mensen hun rotauto’s kwijt kunnen? Daar snap ik nou helemaal niets van!

Krijgen we nog eens een expositie van je te zien?
Ben je belazerd! Ik geniet momenteel van mijn oude dag, ontvang AOW, lees heerlijk boeken en heb er zeker geen behoefte meer aan om mijn naam nog even te bevestigen. Voor wie? Al dat exposeren ging mij uiteindelijk ook de strot uithangen. Portretten maak ik ook niet meer. Als je vandaag de dag een goed portret maakt en je normale tarief halveert, proberen mensen er toch nog geld vanaf te dingen. Dat soort gedoe wil ik niet meer. Ik word er alleen maar kregel van.

Nou, moet je nog een kop versgemalen koffie, of niet?