De Stelling van Amsterdam en bouwplan Zeevangszeedijk 14

Het bouwplan voor Zeevangszeedijk 14 is zoals bekend omstreden. Nu legt de gemeente het plan opnieuw voor aan de welstandscommissie, naar verluidt om een gebrek in de motivering te herstellen van het vier jaar geleden afgegeven advies. De welstandscommissie vindt het niet nodig dit opnieuw in de openbare vergadering te behandelen. Wij vermoeden dat het om de Stelling van Amsterdam gaat, werelderfgoed van de UNESCO.

We zijn blij als de gemeente daar eindelijk rekening mee gaat houden. De provincie Noord-Holland verklaarde al eerder in een onbewaakt ogenblik dat het bouwplan Zeevangszeedijk 14 naast het Fort Edam in maat en schaal absoluut niet past. Het siert de welstandscommissie als zij dit voorbeeld nu volgt.

Hier volgen een paar citaten uit de visie van professor Dijkstra, voormalig rijksbouwmeester en inwoner van Edam, die hij voor de Stichting tussen Fort en Sluis op papier zette.

“In de regel is de vervanging van een pand in een bebouwingslint als het Oorgat en omgeving geen reden voor bijzondere aandacht, het gebeurt al eeuwen. Scheepsbouwers, boeren, soldaten, bedrijven en welvarender bewoners volgden elkaar op.

Hier is wel reden voor bijzondere aandacht. De UNESCO heeft De Stelling van Amsterdam in 1996 aangewezen als Werelderfgoed. Het gaat om een verdedigingslinie van 135 km lang met 42 forten en talloze andere civiele werken, die gebaseerd was op het onder water zetten van een strook land op 20 km rond Amsterdam. De linie ligt in 2 provincies en 23 gemeenten.

Er is in opdracht van de provincie Noord-Holland een beeldkwaliteitsplan gemaakt waaraan ingrepen in de omgeving van de stelling moeten voldoen.

De Stelling is een uitgestrekt buitenmuseum in een gebied waar de open ruimte onder druk staat. Ontwikkelingen zijn niet uitgesloten, maar: “In de kernzone kunnen nieuwe ontwikkelingen alleen plaats vinden, als zij bijdragen aan de kwaliteit van het monumentale landschap”.

De locatie Zeevangszeedijk 14 ligt in de kernzone en grenst bovendien aan het Fort by Edam. Is dit bouwplan een bijdrage aan de kwaliteit van het monumentale landschap? Nee.

Een museum vertelt een verhaal, en dat doet ook het Fort, samen met zijn omgeving. Af te lezen is dat het Fort aan het eind van de 19e eeuw werd gesitueerd in een agrarische omgeving aan de voet van de dijk. Met de sloop van de stolpboerderij op Zeevangszeedijk 14 is als het ware een hoofdstuk van het verhaal weggevallen. Het nu voorliggende bouwplan ontkent dat verhaal en is daarmee een regelechte inbreuk op de bestaande context. In zijn quasi-historische outfit maakt het bovendien duidelijk aan de echte historie geen boodschap te hebben. Het is een hoofdstuk uit een heel ander boek, een verkeerd boek.

Er is niet getoetst aan het beeldkwaliteitsplan dat voor de omgeving van de Stelling is opgesteld. Op die manier loopt de Stelling een grote kans zijn status als werelderfgoed op termijn te verliezen. Ik pleit voor een aanpak die het Werelderfgoed echt respecteert, een aanpak die geen afbreuk doet aan de authentieke monumentale kwaliteit van de Stelling van Amsterdam”.

Stichting tussen Fort en Sluis, tussenfortensluis@quicknet.nl