Het hoofddoekjesdebat

Het hoofddoekje van de moslima's is uitgegroeid tot een van de meest besproken en omstreden stukjes textiel in de samenleving. Een stukje textiel is het al lang niet meer, Er Is geen stukje textiel te vinden dat zo met verschillende betekenissen Is overladen, dat geen mens er meer wijs uit kan worden. Voor Imane Mahssan is het een symbool van godsdienstvrijheid. Voor menig Nederlander is het een symbool van de onderdrukking van vrouwen binnen de Islam of van de hinderlijke zichtbaarheid er van.

Laten we met Imane beginnen. Haar stelling is dat het een verplichting is van haar geloof. Dat mag zo zijn, maar als ik de Koran er op na sla schrik ik nog al van die verplichtingen die de Islam haar gelovigen oplegt. Als lmane ook die verplichtingen allemaal serieus neemt, mag ze bijvoorbeeld geen vriendschappelijke relaties aanknopen met niet-moslims (tenzij dit in het belang van de Islam gebeurt), zal ze nooit trouwen met iemand die geen moslims is en zal ze zich nooit definitief aan Nederlandse wetten onderwerpen als die in strijd zijn met de Islam. En dan noem ik nog maar een paar van de meer onschuldige verplichtingen die de Koran haar oplegt.

Voor de politieke Islam is het hoofddoekje een actiemiddel om de zichtbaarheid van de Islam te vergroten. Premier Erdogan noemde de hoofddoekjes ooit de 'vlaggen van de Islam'. Je zou dus kunnen zeggen dat lmane een politieke strijd heeft gevoerd om de Islam zichtbaar te maken op een plaats waar dat niet was toegestaan. Ze doet het voor de Islam. In Nederland mag dat. Maar dan komt het probleem waar we nog niet goed raad mee weten. Imane beroept zich op de vrijheid van godsdienst en op gelijke rechten. Typisch Europese verworvenheden die de Islam niet kent en in principe afwijst.

De vrijheid van godsdienst betekent dat geen enkele religie je tot iets kan verplichten. Iedereen mag denken en geloven wat hij wil. Daarom is de overheid neutraal en kiest nergens voor. De Islam kent dat volstrekt niet. 'Islam' betekent 'onderwerping'. Het is alles of niets. Wie zich niet onderwerpt, weet het beter dan Allah en is dus een ongelovige. Van de vrijheid van godsdienst blijft daar dus niet veel over. De Islam beroept zich dan ook niet echt op de vrijheid van godsdienst, maar op de vrijheid voor godsdienst. Ze aanvaardt die ongeschreven wet niet dat je anderen niet lastig valt met je geloof en dat je andere opvattingen respecteert. Zo hebben we na de reformatie met veel moeite de vrede tussen godsdiensten gerealiseerd.

In eigen kring, en ook dat is weer een ongeschreven wet, hoef je je niet in te houden. Zo mag een islamitische school verbieden om zichtbaar symbolen van een andere godsdienst te tonen en mag een katholieke school het dragen van hoofddoekjes als symbool van die godsdienst verbieden. Wist Imane dat islamitische scholen een zelfde soort verbod hebben als Don Bosco heeft ingevoerd? En wat vindt ze daar dan van?

Ik kan wel vrede hebben met de uitspraak van de rechtbank, maar eigenlijk vind ik het maar niks. Op Don Bosco mag je vast wel een pacifistisch of atheïstisch symbool dragen zo lang het niet al te demonstratief gebeurt. Ik raad Imane aan een kettinkje met een half maantje om te doen. Dat mag vast wel. Een bescheiden teken provoceert niet. En misschien kan Imane zich wel inspannen om te bereiken dat je op islamitische scholen een bescheiden, niet provocerend kruisje mag dragen.

Zo'n oplossing zou typisch Nederlands zijn. Het zou gebaseerd zijn op tolerantie. Niet de eenzijdige tolerantie die de Islam vaak vraagt terwijl ze intolerant is naar anderen. Wederzijdse tolerantie is de manier waarop in Nederland veel problemen zijn opgelost. De bereid tot het wederzijds accepteren van een aantal gezamenlijke afspraken, allemaal een beetje water in de wijn doen, maakt het samenleven prettiger.

Ik ben er voor dat iedereen mag zijn wie hij of zij wil zijn, mits je daar niet al te uitbundig mee te koop loopt. Alleen al daarom ben ik tegen hoofddoekjes. Ik hoef niet te weten of een ambtenaar, caissière, ijscoman, advocaat, leraar of timmerman katholiek, gereformeerd, baptist, hindoe of moslims is. Ik wil weten wat ons verbindt, niet wat ons scheidt. Van Allah hoeven die hoofddoekjes trouwens ook niet. Het staat niet in de Koran. Daar geldt het wel voor de vrouwen van de Profeet. Dat was, onder ons gezegd en gezwegen, een beetje jaloerse man met een aantal knappe vrouwen. Het dragen van hoofddoekjes komt voort uit de navolging van de Profeet. Maar het is geen verplichting. Het is beslist niet haram (slecht) als je geen hoofddoekje draagt. Het is haram, zo leerde ik van een wijze moslim, als je je zo kleedt dat je opvalt. Daarom vraagt hij zijn dochters om het ding in de kast te laten. En dat doen ze.

Peter Louter