Het Haasje
Dit voorjaar was er op ons landje een haas komen wonen. We zagen er altijd maar een, zodat we aannamen dat hij vrijgezel was. Hij bleef altijd op ruime afstand van ons vandaan. Wat ons betreft had dat niet gehoeven. We hadden niets kwaads in de zin. Voor zover we konden zien had hij een uitstekend leven. Vaak lag hij met voor- en achterpoten gestrekt te zonnen.
Hij hoefde zijn hoofd maar een weinig te bewegen om bij de blaadjes van de op ons landje veel voorkomende paardenbloemen te kunnen komen. Eten genoeg dus. Lange tijd dachten we dat hij een leven had als god in Frankrijk. In feite was dat ook zo totdat een grauwe kiekendief besloot om ons landje aan zijn territorium toe te voegen. Vanaf die dag zagen we het haasje steeds minder vaak. Op een ochtend schrokken we toen de twee hun eerste aanvaring hadden. Het haasje rende voor zijn leven tot bijna aan ons huis en weer terug met de kiekendief laagvliegend in zijn spoor. Het liep goed af. De kiekendief vloog onverrichter zake verder en het haasje overwon zijn angst voor ons en zocht zijn toevlucht onder ons huis. Een van de volgende dagen moet het gebeurd zijn. Misschien wel in de vroege morgenuren als de dieren al actief zijn en wij nog slapen. De hongerige kiekendief moet hem te pakken hebben gekregen, want we zagen de haas nooit weer. De kiekendief wel, regelmatig vliegt hij traag klapwiekend laag over ons landje op zoek naar buit. Een keer kreeg hij bijna het fifi-achtige hondje van een van onze buren te pakken toen die hem op een avondwandeling uit lieten.
Natuurlijk betreurden we het verdwijnen van het haasje. Het leidde ook tot bespiegelingen over de natuur. Haasjes hebben geen klauwen, scherpe tanden, horens, gifangel of een stevige trap met een van de poten in huis om zich maaltijdjagers van het lijf te houden. Ze zijn snel, maar
ook gauw moe. Als er geen roofvogels zijn die het op ze hebben gemunt, verschijnt er wel een vos die zich zo'n hap niet laat ontgaan. We zitten er bij en kunnen niets anders doen dan de natuur maar zijn gang laten gaan. De kansen daar zijn oneerlijk verdeeld. Voor bijna ieder dier geldt wel dat er sterkeren zijn die hun recht op proof kunnen laten gelden. Voor haasjes en konijnen is er maar een soort verweer, nieuwe konijntjes en haasjes blijven produceren, zodat hun soort in stand blijft. De menselijke samenleving lijkt nog al eens op de natuur. Er zijn machtigen en minder machtigen, prooien en jagers, goeden en slechten, daders en slachtoffers, schuldigen en onschuldigen, oplichters en goedgelovigen. Wie niet gegeten wil worden, moet goed op zijn tellen passen. Als het goed is, zijn we echter niet zo weerloos als het haasje. De menselijke geschiedenis is een geschiedenis waarin mensen en ideeen werkzaam zijn om de natuur te corrigeren en iedereen het recht op eerlijkheid, vrijheid en rechtvaardigheid te geven. Dat is een permanente strijd waarin veel is bereikt en waarin we waarschijnlijk nooit helemaal zullen slagen, maar die we ook nooit kunnen opgeven.
De gulden regel: dat je anderen behandelt, zoals je zelf behandeld wil worden, is eigenlijk niet voldoende. De regel legt de verantwoordelijkheid bij de individuele mens. Er is ook een tweede regel nodig die er voor zorgt dat we elkaar binnen de samenleving er aan houden. Die regel zou kunnen luiden: dat je nooit toestaat dat anderen iemand behandelen op een wijze die je zelf niet zou accepteren. Met andere woorden; als het ons ernst is om naar een eerlijke, rechtvaardige en vrije samenleving te streven, dienen we voor elkaar op te komen om te voorkomen dat anderen een lot ondergaan waarvan we zelf hopen dat het ons bespaard blijft. De kiekendieven onder ons moeten aan ban-den worden gelegd en de haasjes onder ons verdienen onze bescherming. Het argument is eenvoudig. Morgen kunt u in de situatie komen te verkeren dat u het haasje kunt worden. Dan hoopt u ook dat die twee regels voor u werken.
Voor elkaar opkomen vraagt moedige mensen en daarvan kunnen er nooit genoeg zijn.