Huidige Markee Boek & Kantoor in vroeger tijden moderne bioscoop

Edams bioscoop beleefde hoogtijdagen eind jaren vijftig

Nadat de ‘Reizende bioscoop’ van de familie De Jong, die een vaste staanplaats had in de Akersteeg, in 1955 geen toestemming meer kreeg om films te vertonen, vatten de heren Piet Sier en Jan Molenaar het plan op om een echte bioscoop te beginnen in de Hoogstraat. Medio augustus 1956 was het zover en opende het ‘theater’ zijn deuren tijdens een drukbezochte galavoorstelling.

De Rito was van oorsprong ontmoetingscentrum ‘Ons Huis’ voor geheelonthouders. Gerund door Rie en Tol van Essen (Rito). In 1950 werd het gebouw overgenomen door Jan Molenaar, in Edam bekend als jarenlange voorzitter van EVC en samen met Cor Smit raadslid voor de PvdA.

Achter de schuifdeuren

Een jaar later werd de naastgelegen woning aangekocht, tot dat moment in bezit van de familie Ottenhof. Vanaf dat moment mocht er in dat deel van de gelegenheid wel lichtalcoholische drank geschonken worden. De schuifdeuren hielden beide zaken min of meer gescheiden. Waar nu de snackbar is, stond in die tijd een biljart waar vooral jongeren elkaar ontmoetten en was het met name een koffiekamer.

Stadsfeesten

De grote zaal was bestemd voor toneeluitvoeringen, lokale bijeenkomsten waaronder voorbereidingen voor de stadsfeesten van 1957 en de gelegenheid om bruiloften te vieren.

Die functie veranderde toen de heren Sier en Molenaar elkaar vonden in het idee om er een bioscoop in te starten.

Krasse dame

Mevrouw Gerda Medik-Molenaar uit de William Pontstraat 64 heeft nog de krantenknipsels waarin het initiatief van haar vader breeduit wordt benoemd. “Die heb ik gekregen van mevrouw Sier. Een krasse dame van inmiddels 89 jaar.”

Mooi balkon

Het artikel roemt de inrichting, het mooie balkon en de ruime zitgelegenheden. Sprekers, waaronder burgemeester Van Baar en de heer Nordmann senior, waren vol lof over het alternatief, dat gezien werd als een moderne stap voorwaarts voor de stad Edam. Ook architect Porsius, die nog steeds actief is(!), kreeg een pluim. Het streven om nog voor de kermis draaiklaar’ te zijn, was gehaald!

Opening

Welke film die eerste avond werd gedraaid, vermeld het artikel niet. Volgens Gerda Medik was het een film over de componist en musicus ‘Chopin’. De bioscoop, die ook de functie als toneelzaal behield, draaide films op zaterdag, zondag, maandag en woensdag.

Veel Volendammers

Enige jaren later bleek dat met name Volendammers de bioscoop bezochten. Edams bezoek zakte in. Door de opkomst van de televisie kwam er uiteindelijk een relatief snel einde aan de bioscoop, die ook gebruikt werd door verenigingen.

Nieuw tijdperk

In 1964 nam Jan de Boer de zaal met naastgelegen koffiekamer over. Een nieuw tijdperk diende zich aan. De koffiekamer werd snackbar. Jarenlang een schot in de roos! Nadat de bioscoop stopte en het aantal verenigingen en uitvoeringen terugliep, kwam het pand in de verhuur.

Firma Cloosterman

Jan Cloosterman was toe aan uitbreiding en startte rond 1970 ‘Cloosterman Meubelen’. Sinds 1993 is het pand het domein voor kantoorartikelen en boeken. Juist deze periode viert Mariet Brockhoff het 25-jarig jubileum van haar winkel.

Donderdag van kermis

Ria Medik herinnert het nog als de dag van gisteren. Op donderdag van kermis was het vol in de Rito waar een theatrale uitvoering plaatsvond van ‘Potasch en Parlemoer’. Maar ook grote artiesten bezochten Edam. Zoals Snip en Snap. “Het was de tijd van voor de bioscoop. Ook lokale clubs als toneelvereniging ‘Door en voor het volk’ of het Katholiek Kunstgenot’, de lokale harmonie Apolo traden regelmatig op in de Rito.”