Edamse groothandel Gestam houdt stand tussen Nederlandse kaas- en zuivelreuzen
Waterlanders die hun geld (pan) verdienen in het buitenland; streekgenoten die emigreren of geëmigreerd in het buitenland wonen en werken, of bedrijven die ster afhankelijk zijn van export. In 'Over de grens' een kijkje in het leven en in hun gedachtegoed.
Gestam, sinds 1916 actief als handelaar, verpakker en exporteur van kaas. In de vroegere tijden leverden kleine kaasfabriekjes direct aan de groothandel. Die zorgde voor export wereldwijd. De grote Nederlandse zuivelconcerns domineren de markt, maar voor Gestam blijven er kansen.
Stefan Schardam is de vijfde generatie Schardam in de internationale kaasgroothandel. Samen met zijn zus Mirjam heeft hij de directie overgenomen van vader Kees, die nog gewoon dagelijks op het bedrijf aanwezig is. Gestam exporteert kaas naar vijftien landen wereldwijd, van de naaste buurlanden tot Canada en Noord-Amerika, Midden-Amerika, maar ook Hongkong en Japan. „Vergelijk het met een Neder- landse delicatessenwinkel. Naast de eigen Hollandse kazen willen zij ook wat mooie buitenlandse kazen in de vitrine hebben liggen. Zo is het ook met een kaaswinkel in Duitsland of Frankrijk of in Noord-Amerika. Nederlandse kaas is een specialiteit."
Zo gaat het al vanaf 1916. „Ik ben al van jongs af aan met mijn vader meegegaan naar beurzen en klanten in het buitenland; zoals hij met zijn vader meeging op reis. Ik ben op mijn achttiende in het bedrijf geko- men, min of meer vanzelfsprekend. 1k heb het vak van mijn vader geleerd", zegt Stefan. Dat Gestam nog steeds eigen klan- ten bevoorraadt in het buiten- land mag bijzonder heten, want grootheden als Cono Beemster en Friesland Campina domineren de markt. Zij doen alles in het groot. 'Klein' is minder
interessant en daar ligt de markt voor Gestam. „Een jaar geleden stopte Campina met de productie van de zogenoemde rode commissiekaas. „Zij zagen daar geen groei meer in, maar het zat wel in ons assortiment. Wij hebben er voor gekozen om het dan maar extern te laten maken, want wij moeten het hebben van diversiteit in ons aanbod. We kwamen uit bij Klaver Kaas in Winkel, een kleinere kaasproducent. We verhandelen dit onder de soortnaam Mimolette 40+ en het slaat enorm aan. Het is een ambachtelijke kaas, bereid van Noord-Hollandse koemelk en met een karakteristieke rijpe
smaak. Vooral in Frankrijk zijn mensen er gek op." Naast Mimolette verkoopt Gestam ook kruidenkazen, baby Edammer, Goudse kazen, Maasdammer en Edammer en Goudse Foliekaas.
„Onze kracht is dat we een eigen netwerk hebben met afnemers die we ook vaak persoonlijk kennen. Klanten kiezen voor ons vanwege de diversiteit. Daarin is ook plaats voor kleinere volumes van derden.' De markt wordt gedomineerd door de grote aanbieders, maar ook onze afnemers zijn gegroeid in omvang. „We hebben er bewust voor gekozen om een breed assortiment aan te houden en niet te kiezen voor het prijswapen. Op basis van prijs kun je het niet winnen. Wel op assortiment en kwaliteit."
Gekeken naar volumes is de opslag van kaas voor derden veel groter dan de eigen expo] Cono, bijvoorbeeld, laat de Beemster kaas rijpen in de pakhuizen van Gestam. In 2002 verhuisde het bedrijf naar een nieuw, modern pand op het bedrijventerrein in Edam. Verdeeld over nog vier pakhuizen in Edam ligt in totaal 500 ton kaas opgeslagen. „We zijn nu vooral dienstverlener voor de kaasindustrie. We regelen ook de export voor derden. Dat gaat prima samen met onze handel activiteiten. De handel, dat blijft het leukste."
Edammer gevels en robotarm
Een wereld van verschil, het oude kaaspakhuis aan de Voorhaven in Edam of de nieuwbouw van Gestam aan de Beitelstraat. Op de in zon gereedgekomen verdieping rijpen de kazen. Ze worden omgekeerd door een robotarm.
'Verborgen' achter de klassieke Edamse geveltjes zijn de traditionele pakhuizen van 'De Koophandel'. Daar worden gasten ontvangen en kunnen bezoekers op woensdag en vrij- dag diverse kazen proeven en kopen. Voor buitenlandse toeristen is het een echte Hollandse attractie. Voor Edammers zelf is het oude pakhuis hun oude, vertrouwde kaaswinkeltje.