Betty Schuurman: bescheiden Oscarwinnares staat het liefst op het toneel (foto)

Ergens wisten wij in Edam wel dat we met Betty Schuurman een actrice in huis hadden die veel in haar mars heeft, maar het werd ons pas echt duidelijk toen haar in 2002 de Theo d’Or-toneelprijs werd toegekend. Een dergelijke prijs valt zelden in de schoot van actrices die een waspoeder aanprijzen in een commercial, of die tussen 20.00 en 20.30 uur de meest onwaarachtige avonturen beleven op 4. Nee, deze prijs is voorbehouden aan actrices die een gedegen opleiding hebben genoten en beschikken over een flinke dosis talent.

Het is dan ook best wel vreemd dat wij op 27 mei jongstleden Betty pas voor het eerst in Edam op de planken zagen staan. “Zo vreemd is dat niet hoor”, laat de inmiddels gelouterde actrice weten. “In Edam legt men de lat nu eenmaal erg hoog en je moet je van te voren goed realiseren wat je doet, als je zegt dat je iets gaat doen. Met het stuk ‘Wit Konijn – Rood Konijn’ blijft het overigens afwachten wat het op gaat leveren. Het komt puur op improviseren aan en dat blijft telkens een verrassingstocht. Best wel spannend”.

Foto Cor Kes - www.luxphotography.nl

Ik spreek Betty in het Damhotel, dat bijkomt van het bruiloftsfeest van Simon Keizer en Annemarie Hoek. Met het uitzicht op de Dam en een tweetal heerlijke versnaperingen op tafel gaan wij even terug in de tijd.

Ik kon mij vroeger jou helemaal niet voorstellen als een actrice. Je was vrij stil - misschien zelfs introvert - en als actrice sta je toch voor een flink publiek
Nou, jij was niet de enige die het nooit heeft kunnen vermoeden. Ik denk eerlijk gezegd dat niemand dat kon, laat staan ikzelf. Het is eigenlijk ook best een geleidelijk proces geweest. Als ik even terug mag komen op dat introverte, dat klopt ook wel. Thuis moest ik mij laten gelden aangezien mijn twee oudere broers behoorlijk dominant waren. Buiten de deur had ik daar echter niet zo’n behoefte aan. Bekeek veel van een afstand.

Kun je dat geleidelijke proces omschrijven?
Na de HAVO en de VWO ging ik Russisch studeren. Dat was indertijd een hype onder studenten met een socialistisch hart, maar na 3 maanden kreeg ik al in de gaten dat ik de verkeerde deur had genomen. Ik schakelde over naar Nederlands en begon voor mijn studie toneelstukken te bezoeken en flink wat literatuur tot mij te nemen. Er waren studiegenoten die probeerden op de toneelschool in Amsterdam te komen en vonden het ook echt iets voor mij. Op een gegeven moment dacht ik zoiets van - ‘wat kan mij het ook schelen, ik probeer het gewoon’ - en ging op auditie. Ik werd keihard afgewezen met de opmerking dat ik ‘maar eens ervaring in het leven op moest gaan doen’. Dat is best wel confronterend. Toch zat het mij niet lekker en ik probeerde het later bij de toneelschool in Maastricht en daar werd ik wel aangenomen.

Pittige opleiding?
Het was 4 jaar buffelen en af en toe voelde ik mij wel een commando. Er heerste een strak regime, waarbij vooral de taallessen veel aandacht kregen. Gelukkig had ik nog Maastricht, wat voor mij een soort 2e  geboortestad werd. Ik vind het heerlijk om er te zijn en rond te struinen.

Na je studie moest er brood op de plank komen
Iets wat volgens mijn vader onmogelijk was. Hij kreeg gedeeltelijk gelijk, al had ik de moeilijke beginjaren niet willen missen. Ik werd indertijd door Johan Simons weggeplukt bij de toneelschool en jarenlang hebben wij stukken gedaan op locatie met het theatergezelschap Hollandia. We hadden uitvoeringen in oude fabrieken zoals een oude munitiefabriek in Brussel, een autosloperij waar we Prometheus op autowrakken deden, in München, Gent, Avignon, Wenen, maar ook in Hoorn, werkelijk overal doken wij op. Het werd een uniek samenwerkingsverband wat meer dan 25 jaar duurde.

Johan Simons is heel belangrijk voor jou
Hij is mijn artistieke godfather. Ik heb enorm veel van hem geleerd en veel aan hem te danken, maar na die 25 jaar had ik iets van; ik moet naar huis. Ik heb er een man, mijn moeder wordt ouder en verdient meer aandacht en ik realiseerde mij ook dat ik mijn energie meer moest uitbalanceren. Mensen betalen een hoop geld voor een kaart voor een voorstelling en dan moeten ze ook waar voor hun geld krijgen.

Je hebt ook nog in een film gespeeld die een Oscar won
Karakter van Mike van Diem. Ja dat viel mij zomaar ten deel. Het was hard werken en na het winnen van die Oscar heeft Mike zelfs geen film meer gemaakt. Hij verdient nu de kost met het schrijven van scripts. Ach weet je, het regisseren van een film kost enorm veel energie. Als je er een jaar mee bezig bent kost het je drie jaar van je leven. Dat hakt er enorm in. Je moet alles in de gaten houden, aan de juiste touwtjes trekken en ook maar hopen dat je binnen je budget blijft want anders heb je een probleem. Het lijkt een glamourwereld, maar dat is het niet.

Je speelt momenteel in ‘De Prooi’. Kun je daar iets meer over vertellen?
Het is gebaseerd op het boek van Jeroen Smit, die de teloorgang van ABN/AMRO heeft beschreven. Het is het verhaal van Rijkman Groenink en de val van ABN/AMRO. Hoofdingrediënten zijn arrogantie, narcisme, besluitenloosheid en een alles verterende ambitie. Ik ben de enige dame binnen het team van bankiers en heb wel eens het gevoel dat ik op een apenrots zit met alleen maar Bokito’s om mij heen. Het stuk is in maart gestart en eindigt in juni. Ik vind het een echte aanrader en de recensies zijn ook bijzonder positief.

Wat speel je het liefst?
Bij comedy ben ik in mijn element. Ik ben mijn hele leven omgeven door humor en word graag aan het lachen gemaakt. Om maar eens een voorbeeld te noemen; de CDA-partijdag in Arnhem, live op TV. Dat was het beste theater wat ik sinds tijden heb gezien. Om je te bescheuren. Het leek wel een Griekse tragedie. Iedereen kakelt door elkaar heen, wordt gedreven door ambities en draait moeiteloos van standpunt naar standpunt. In zo’n comedy zou ik graag een rol spelen.

Je gaat nu ‘Wit Konijn Rood Konijn’ spelen in samenwerking met het Speeltheater. Wat is jouw relatie met het Speeltheater?
Onny Huisink was in mijn jeugd de artistieke standaard. Ergens ver weg hoog op een top. Jarenlang volg ik zijn werk en ik bewonder hem om zijn visie. Onny kijkt over heuvels heen. Verschaft bezoekers levenskracht. Hij slaagt er in de jeugd verslaafd te maken aan theater in plaats van aan comazuipen. Ik heb daar grote bewondering voor. Eindelijk doet zich nu een mogelijkheid voor om iets met hem te doen en dan is het direct de laatste mogelijkheid. Jammer dat hij stopt in deze vorm, maar ook best weer te begrijpen.

‘Wit Konijn Rood Konijn’, het komt helemaal op improviseren aan
Ja en dat is niet mijn sterkste kant, moet ik eerlijk bekennen. Ik laat mij graag regisseren en in dit stuk kan ik dat vergeten. Het is natuurlijk een zeer interessant gegeven. Nassim Soleimanpour, een Iraanse toneelschrijver, die niet in militaire dienst wil. Zijn paspoort in moet leveren en zo het land niet meer kan verlaten. Hij schrijft een interactief stuk dat in de hele wereld zonder regisseur en decor gespeeld kan worden. Elke avond weer met een andere plaatselijke acteur. 48 uur van te voren krijg ik het script in handen en word ik ook nog door de schrijver gebeld voor bepaalde instructies. Heel mysterieus en uitdagend zou ik zeggen. Voordat ikzelf in Edam dit stuk op mag voeren zijn Gouden Kalf-winnaar Nasrdin Dchar, Har Smeets en Nelleke Zitman mij al voorgegaan. Er zijn ook 4 voorstellingen gepland in Theater Bellevue met Hans Kesting, Marieke Heebink, Gijs Scholten van Aschat en Hadwych Minis. Ik bevind mij in goed gezelschap.

Als je terugkijkt op je carrière, heb je dan van je hobby je werk gemaakt of ligt dat anders?
Mijn vader zei altijd “zodra je van je hobby je werk maakt, ben je een hobby kwijt”. Hij had niet altijd gelijk, maar hiermee sloeg hij de spijker op de kop. Zodra verplichtingen om de hoek komen kijken is het hobbymatige er wel vanaf. Toch ben ik aan dit vak verslingerd en hoop het nog heel lang te mogen beoefenen.