Ds. Juup van Werkhoven ziet vreugde en kwaliteit in Edammer gemeenschap (foto)

Ds. Juup van Werkhoven ziet vreugde en kwaliteit in Edammer gemeenschap
Zodra je met dominee Juup van Werkhoven over Edam gaat praten, beginnen haar ogen te glanzen en maakt zich een soort enthousiasme van haar meester dat nauwelijks te beteugelen lijkt. Voor iemand die in London heeft gepredikt, aan Yale heeft gestudeerd en in Aerdenhout heeft gewoond, mag dat vrij opmerkelijk worden genoemd. Toch heeft onze kleine gemeenschap wel degelijk haar volle aandacht. “Het is met name de kwaliteit die binnen deze gemeenschap aanwezig is.” Juup werkt inmiddels een klein half jaar in Edam en dat is volgens Stadskrantbegrippen een prima moment om eens nader kennis te maken met de nieuwe dominee en te polsen hoe het haar hier in Edam bevalt.

Foto Cor Kes - www.luxphotography.nl

Waar stond de wieg van Juup van Werkhoven?
Die stond in Haarlem.

Dus dat is de verklaring voor het mooie Algemeen Beschaafd Nederlands wat ik hoor?
Vind je? Nou dank je wel! Er wordt inderdaad wel eens gezegd dat de bewoners van Haarlem het zuiverste Nederlands spreken, maar die beoordeling laat ik graag aan anderen over. In ieder geval ben ik er geboren in een gezin met 5 kinderen. Er was een flink leeftijdsverschil tussen de jongste en de oudste bij ons thuis. Negentien jaar leeftijdsverschil geeft wellicht ook aan dat mijn ouders heel ‘close’ waren.

Hoe zou u de thuissituatie omschrijven?
Zeg gerust ‘je’ hoor. Dat doe ik toch ook met jou? Wij vormden een vrijzinnig gezin. Er werd veel over universele en spirituele zaken gesproken. Onze ouders probeerden ons een goede bagage mee te geven. Vader was van oorsprong vliegtuigbouwkundige en heeft o.a. bij Fokker gewerkt. Naderhand zou hij het tot technisch directeur bij de welbekende drukkerij Rijam brengen. Bij ons thuis was er een soort ‘Jip & Janneke’ gezelligheid. De sfeer van de jaren ‘50. Een warme familie, spelen op straat, tentje opzetten in de tuin, zondags naar oma, een kopje thee met een biscuittje wanneer je van school kwam en natuurlijk was moeder altijd thuis.

Juup had een onbekommerde jeugd?
Juup was een blij kind. ‘Jubeltje’ noemde mijn vader mij wel eens en dat beeld van zondagskind klopte vrij aardig. Als ik nu met een psycholoog moest praten over de trauma’s uit mijn jeugd zou ik er geen één kunnen benoemen. Van de lagere school ging in naar de HBS en daarna volgde de HBO-studie Bedrijfskunde. Ik wilde oorspronkelijk Economie studeren, maar de 7 jaar studie leken mij wel erg lang. Na de Bedrijfskunde belandde ik in de automatisering waar ik onder andere heb gewerkt bij BSO, een Softwarehouse en de Provincie. Uiteindelijk werd ik freelancer en had een eigen BV.

Was de Kerk toen al een belangrijk deel van je leven?
In mijn jeugd nog niet. Mijn ouders kenden een Hervormde achtergrond, maar gingen zelden naar de kerk. “Het geloof is meer dan een kerkdienst op zondag”, hield mijn moeder ons voor en daar had zij wel een punt. Later toen ik trouwde met Jaap en in Voorschoten ging wonen kwam de kerk nadrukkelijker in beeld.

Waarom daar wel?
Wij gingen deelnemen aan gespreksgroepen in de kerk. Dingen die ik voelde en geloofde kon ik in die gespreksgroepen prima kwijt. Daar kregen mijn gedachten vanzelf woorden. Het voelde goed. Toen wij dan ook kinderen kregen lieten wij die dopen en werd de band met kerk en geloof vanzelf hechter. Als je een kind laat dopen vind ik dat je zelf ook moet leven naar de geloofsovertuiging die verbonden is met ‘de doop’.

Wanneer volgde de definitieve omarming met het geloof en de kerk?
Wij zijn als gezin twee keer in de Verenigde Staten terecht gekomen door het werk van Jaap. Ik zag dat daar het geloof in de kerk heel erg blij en open werd beleefd. Ik besloot uit pure interesse tussen beide trips de studie Theologie op te pikken en geraakte uiteindelijk zelfs op de universiteit van Yale. Mijn studie heb ik uiteindelijk afgemaakt in Nederland.

Wat houdt een dergelijke studie in?
De studie duurt 7 jaar. Het omvat Hebreeuws, Latijn, Geschiedenis, het lezen van de Bijbel in de grondtalen, het bestuderen van invloeden vanuit andere geloven, Psychologie, Filosofie en dan volgt een Kerkelijke Opleiding. Hierbij leer je het maken van een preek, ben je bezig met pastorale psychologie en je leert allerlei praktische zaken die je als voorganger tegen komt. Uiteindelijk was ik in 2003 op mijn 50^e klaar met mijn studie.

Dan ben je er klaar voor
Zeker niet. De kerk bepaalt of jij geschikt bent of niet. Er is daarvoor een geschiktheidcommissie ingesteld die beoordeelt of jij beroepbaar bent of niet. Zelf deed ik eerst werkzaamheden als vicaris, waarna ik al vrij snel in Zeist werd beroepen als predikant. Het was er goed werken en qua omgeving hadden wij natuurlijk ook niet te klagen. Na vijf jaar kreeg ik de gelegenheid om in de oudste Nederlandse Protestante kerk in London als voorganger te mogen werken en die kans heb ik niet laten lopen.

Dan moet de overgang naar Edam als een schok zijn overgekomen
Ja en nee. Er zijn natuurlijk grote verschillen in omvang tussen de stad Edam en de stad London. Ga je kijken naar de omvang van de kerkgemeente, dan zijn de rollen weer geheel omgedraaid. In London had ik veel minder ‘gelovigen’ in de kerk dan hier op een gemiddelde zondag.

Hoe zitten de Edammers in elkaar
Vijf maanden is wel wat kort om een daar een oordeel over te vellen en je kunt niet iedereen over één kam scheren… Edammers zijn bijzonder trots op hun stad en het wonen bevalt kennelijk zo goed dat mensen hier van generatie op generatie willen blijven. Er is veel saamhorigheid en gemeenschapszin. Er gebeurt hier ook van alles op cultureel gebied. Jaap en ik hebben al genoten van de Mattheuspassion en de Pianowandeling. Wat mij wel opvalt is dat Edammers nogal direct zijn.  Edammers lijken graag te praten over de gaten in de kaas, maar niet over de kwaliteit van de kaas zelf. Dat is erg jammer, want er is hier zoveel  kwaliteit en vreugde! In plaats van het benoemen van wat niet goed is zouden we juist elkaar moeten bemoedigen, benoemen wat wel goed is. Goede woorden zeggen, elkaar zegenen: het Latijnse woord voor zegenen is benedicere en dat betekent letterlijk goede woorden zeggen.

Misschien een moeilijke vraag, maar ik stel hem toch; wie of wat is God?
Ik heb daar heel lang over na moeten denken. Ik denk dat God zeker geen marionettenspeler, geen touwtjestrekker in de hemel is. Ik denk eerder dat wij het in de geestkracht moeten zoeken. Een geestkracht die is uitgezaaid in ons allemaal. In de Bijbel staat het verhaal over de trektocht naar het beloofde land. Ik denk dat je de geestkracht die je hebt gekregen moet benutten om dat beloofde ‘land’ te zoeken. In jezelf en in anderen. Deze geestkracht is als een wind die jouw bootje naar de juiste oever waait. Je kunt er altijd komen. Voor de wind doe je het snel, maar bij tegenslagen in je leven (tegenwind), kun je  altijd nog laveren om de oever van het beloofde land te bereiken. Het is fijn als je dit met elkaar kunt doen, ook omdat je door andermans leefgewoontes en inzichten heel veel kunt leren en je jezelf zou kunnen verrijken.

Hoe ligt de huidige maatschappij er bij?
Het is leeg in het midden. Een soort middelpuntvliegende kracht heeft de vertrouwde idealen van mensen naar de buitenrand van onze samenleving geduwd. Extreme standpunten hebben thans de overhand. Waar is ons gemeenschappelijke verhaal gebleven? Dat verhaal ligt nu ver buiten beeld en we moeten hard aan het werk om die vertrouwde verworvenheden weer in het midden te krijgen en tastbaar te maken.

Wat is de toekomst van de Kerk?
Die zal er heel anders uit zien. Natuurlijk zullen er nog diensten op zondagen zijn, maar niet op alle zondagen. Er komt een gevarieerd aanbod om je geloof te kunnen beleven en te belijden. Bijvoorbeeld een mogelijkheid om op retraite te gaan. Uiteraard moeten de verhalen doorgegeven worden, de tradities en rituelen. Tevens zullen wij anderen moeten blijven bemoedigen en inspireren om het bootje bij de juiste oever te krijgen.

Wat doet Juup van Werkhoven het liefst in haar vrije tijd?
Mijn vrije tijd gaat voor een groot deel op aan man, kinderen, ouders, groene handen, zeilen, pianospelen en lezen. Veel meer kan er echt niet bij.