Wethouder Bert Schalkwijk: sportieve en bevlogen politicus (foto)

Bert Schalkwijk: wethouder van de gemeente Waterland én fanatiek marathonloper. (foto: Cor van Bruggen)

Bert Schalkwijk (64) ging pas hardlopen toen hij al een jaar of 44 was. Het hardlopen werd, ondanks zijn gevorderde leeftijd en een druk bestaan, een passie. Hij liep in 1999 in Rotterdam zijn eerste marathon en deed recent mee aan de Gatorade Marathon in Helsinki. Dat was pas zijn zesde marathon, maar wel één waarin Schalkwijk uiterst succesvol was. De Monnickendammer won in de categorie 60-plus in een fraaie tijd van 3.03.33 en kwam van alle 6000 deelnemers als 58ste binnen. 'Ik schijn er talent voor te hebben. Ik ben heel laat met hardlopen begonnen, maar misschien is dat wel mijn geluk geweest', zegt Schalkwijk, die in het dagelijkse leven wethouder van de gemeente Waterland is.

We spreken de sportieve politicus op het gemeentehuis van Monnickendam. Hij is net terug van zijn succesvolle trip in het Finse Helsinki. 'New York en Londen zijn prachtige marathons, maar in New York doen ook 60 duizend mensen mee. Je staat al uren van te voren te wachten. Ik heb een voorkeur voor kleine stadsmarathons zoals Helsinki, Lissabon en dan maak ik er samen met mijn vrouw een leuke vakantie van. Ik liep in 2008 in Lissabon met 2000 deelnemers, in Helsinki waren het er 6000. De start in Helsinki vond ik heel bijzonder. We stonden allemaal op een grote boulevard bij het Olympisch Stadion, maar waar je bij de Dam tot Damloop in een hok wordt gezet, stonden we daar in aparte vakken opgesteld. De organisatie deelde je in op basis van het aantal uur dat je dacht te gaan lopen. Ik stond als enige in het vak van drie uur. Het ging er allemaal heel gedisciplineerd aan toe. De marathon viel me best tegen, want het was een behoorlijk heuvelachtig parcours. Toch ging het heel snel. In de categorie 55-plus was er niemand sneller dan ik. Hardlopen geeft mij voldoening, helemaal als je ziet dat je je tijd weer hebt verbeterd.'

Energie

Schalkwijk ziet er afgetraind uit. Geen grammetje vet en je zou hem geen 64 jaar geven. De Waterlander is zuinig op zijn lichaam en ziet de relatief late instap in de actieve sport als zijn grootste winst. 'Ik heb geluk dat ik een bepaalde bouw heb. Ik werd in 1990 lid van de plaatselijke atletiekvereniging, had daar veel zin in. Ik was geen man van korte afstanden. Dan moet je zulke dijen als Usain Bolt hebben', wijst hij naar zijn smalle lichaamsbouw. 'Ik begon met de 1500 meter en dan merk je waar je kwaliteiten liggen. Het is heerlijk om buiten te zijn. Je hebt altijd van die mooie luchten en er zijn altijd mensen. Het is altijd weer anders. We wonen hier in een mooi gebied. Mijn hoofd zit na een dag afwegen en denken vaak vol. Dan is het heerlijk om een uurtje buiten te lopen, dat geeft mij veel energie. Je hebt ook een categorie mensen die moe op de bank neerploft. Ik zie, buiten de nieuwsuitzendingen, zelden televisie, ook al omdat ik vaak 's avonds moet werken. Ik train ongeveer drie uur in de week en in aanloop naar een marathon loop ik wel meer dan 100 kilometer in de week.'

De marathon van Helsinki was zoals gezegd pas zijn 6de marathon sinds 1999. Toen deed hij er 2.54 over, 13 jaar later is van verval nog nauwelijks sprake. Zijn tijd in Helsinki was namelijk: 3.03.33. In 2009 werd hij in de gemeente Waterland tot sportman van 2009 uitgeroepen. Schalkwijk won in dat jaar vier gouden medailles op de weg, baan en bij de Senioren Games. 'Ik heb de marathon van Amsterdam en Rotterdam elk twee keer gedaan, verder heb ik veel halve marathons gelopen. Ik moet wel zeggen dat mijn vrouw me altijd motiveert. Tussen 2002 en 2006 heb ik nauwelijks gelopen. Ik woonde toen in West-Afrika en deed aan vrijwilligerswerk: ik gaf les op een lerarenopleiding. Toen ik weer in Nederland terugkeerde dacht ik: 'waarom klaagt iedereen hier zo'. En al die overdadigheid. In Afrika zijn mensen, ondanks de schrijnende armoede, met weinig tevreden.'

Gezond gedrag

Met zo'n sportieve wethouder lijken de beleidsterreinen zorg en welzijn en sport en cultuur in goede handen. Schalkwijk praat gedreven en met passie. 'De nota publieke gezondheid in de gemeente Waterland houdt mij zeker bezig. Je praat dan onder meer over gezond gedrag en obesitas. Het draait helaas te vaak om veel snelle happen. Ik eet helemaal geen snacks, eet veel groenten en fruit. In de Verenigde Staten worden al huizen gebouwd zonder keuken. Je probeert een gedragsverandering bij mensen tot stand te brengen, maar gedragsbeïnvloeding is heel moeilijk. En dan ontmoedigen we mensen ook nog eens in Nederland om te bewegen. We hebben de samenleving zo ingericht, ik denk aan liften en roltrappen, dat je daardoor minder hoeft te bewegen. Bij de sportverenigingen in Waterland doen we veel aan verenigingsondersteuning en naschoolse opvang. Je probeert de accommodaties, mede door de nieuw aangelegde kunstgrasvelden, zo efficiënt mogelijk in te zetten. De gemeente Waterland telt gelukkig veel actieve sportverenigingen. Aan de andere kant kent Waterland ook de algemene welvaartsproblemen. En dan bedoel ik het gebruik van alcohol en drugs. Maar de gemeente Waterland is redelijk welvarend: het gemiddelde inkomen ligt hier iets hoger en er zijn hier geen achterstandswijken.'

Schalkwijk, die tot 2002 conrector is geweest, moet voortdurend de strijd met de schaarse tijd aan. Hij staat als wethouder in het middelpunt van de samenleving. 'Mensen vragen me regelmatig waarom ik deze baan heb aangenomen. In hun ogen ben je een verschoppeling, krijg je zelden waardering en word je er niet rijk van. Dat geld is trouwens het minst belangrijk. Het gaat om de beeldvorming bij mensen. Het openbaar bestuur heeft een slechte naam en dat vind ik wel jammer.'

'Ik ben sinds 1994 raadslid en ga altijd de discussie met mensen aan. Er moet nu bezuinigd worden op welzijn en sociaal cultureel werk en ik zeg tegen mensen: help me mee en probeer niet in de slachtofferrol te zitten. De sociale paragraaf houdt me echt bezig.'