Teren op het toeren: In gesprek met bewoner Johannes Schardam (94) (foto)
In deze editie deel 9 een gesprek met Johannes Schardam, de bekende oud-eigenaar van kaasexportbedrijf De Gestam. Over een rijk leven en een optimistische kijk op onze toekomst.
Foto Cor Kes - www.luxphotography.nl
In 2009 verhuisde Johannes of Jo Schardam op 91-jarige leeftijd samen met zijn vrouw naar De Meermin. Hoewel het hem in de Meermin goed bevalt, is hij allerliefste aan het rondrijden in Noord-Holland. Een gesprek over het toeren, kaas en lekker eten.
Voordat Jo en zijn vrouw Lies in de Meermin kwamen wonen, hadden ze een huis aan de Nieuwehaven. Meneer Schardam: “Ik had twee keer een lichte hartaanval gehad, daarbij konden zowel ik als mijn vrouw thuis de trap niet meer goed opkomen. Wat moet je dan? Nou, dan ga je naar de Meermin. Helaas heeft mijn lieve vrouw hier nog geen jaar gewoond voordat ze kwam te overlijden. We zijn 67 jaar getrouwd geweest! Dan blijf je alleen achter, ik mis haar nog elke dag. We hebben een prachtig leven gehad samen. We zijn overal geweest: naar Spanje, Frankrijk, Engeland, maar ook naar Indonesië. Dat zijn mooie herinneringen en die koester ik.” Meneer en mevrouw Schardam hebben twee kinderen, drie kleinkinderen en acht achterkleinkinderen. Tijdens het 40-jarig huwelijksfeest van zijn zoon Kees waren meneer en mevrouw nog samen aanwezig, dat is best bijzonder te noemen.
Heerlijk eten
Toen meneer Schardam verhuisde naar de Meermin was hij nog in bezit van zijn rijbewijs en auto. Na de verhuizing heeft hij op doktersadvies afstand gedaan van zijn auto, maar nog steeds vindt hij rondtoeren door Noord-Holland het mooiste wat er is. “Omdat fietsen ook niet meer lukt, zit je hier vast in deze tent. In de zomer ga ik weleens mee met de duo-fiets, bijvoorbeeld langs Warder, maar dat is me nu veel te koud. Daarom is het geweldig als mijn kinderen me komen halen om een rondje te rijden met de auto. Mijn dochter Annelies en schoonzoon Peter wonen in Balk, maar komen elke twee weken langs om pa te halen en bijvoorbeeld de Zeevang rond te rijden, langs Hoorn of even naar Marken. Daar teer ik echt op! Tussendoor gaan we dan ergens lekker warm eten bijvoorbeeld bij Smit Bokkum in Volendam. Een keer waren we naar de kust gegaan en aten we in Schoorl bij Merlet. Dat was prachtig, ik had een hazenfilet dat was zo zacht als zalf! Heerlijk! Daar kan ik nou echt nog van genieten. Het eten hier is ook best goed, maar het valt natuurlijk niet te vergelijken. Als je ouder wordt, eet je minder, dus lekker eten is dan nog alles wat je hebt.”
Op de hoogte
Bij het uitzoeken van de woning, stond meneer Schardam erop dat hij een kamer met uitzicht naar buiten zou krijgen, niet op de binnentuin. De kamer van meneer Schardam biedt dan ook zicht op het parkeerterrein van de Meermin. Zomers kan hij zelfs de auto’s geparkeerd zien staan van de toeristen die naar de Kaasmarkt gaan op woensdag. Meneer Schardam heeft als oud directeur van kaasexportbedrijf Gestam natuurlijk een verleden met kaas in Edam. Tot op zijn negentigste was hij betrokken bij het bedrijf en zelfs tot op de dag van vandaag is hij op de hoogte van de gang van zaken.
5e generatie
“Mijn grootvader had een kaaswinkel aan de Nieuwehaven met een pakhuis erbij. Mijn grootvader verkocht kaas in Duitsland: Hamburg en Bremen. Een andere handelaar in Edam, de gebroeders Groot, waren Frankrijk exporteurs. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, lag de export naar Frankrijk stil, dus besloten ze een samenwerking aan te gaan. Op 8 april 1916 werd de Gestam opgericht, de naam komt van Groot En Schardam Te Edam. Het bedrijf bestond uit behalve de twee families, uit vierentwintig kleine zuivelfabrieken in Noord-Holland. Er waren in die tijd veel kleine zuivelfabrieken. Toen de polders werden drooggelegd, groeide daar gras waar boeren met koeien op afkwamen. De bedrijven werden groter en hadden meer melk. Om deze melk te verwerken, richtten ze zuivelfabriekjes op. De boeren verkochten hun kaas aan exportbedrijven zoals de Gestam. We kochten kazen, brachten deze op leeftijd in de pakhuizen en verzonden die over de hele wereld.”
Bestemming
Op 20 maart 1936 kwam de Gestam volledig in handen van de familie Schardam. “Na mijn grootvader werd het bedrijf overgenomen door mijn vader Klaas en ome Jan. Mijn vader hield zich bezig met de pakhuizen en ome Jan trok erop uit. Met mijn neef ging ik op jonge leeftijd al mee met mijn oom naar Amsterdam en we speelden als kinderen in de pakhuizen. We zijn er echt ingegroeid, het was je bestemming dus het was wat je wilde. In Nederland zijn er bijna geen kaashandelaren meer, de meesten zijn gefuseerd, weg of overgenomen door grootwinkelbedrijven.
Koekhappen
De directie van de Gestam is in inmiddels in handen van de vijfde generatie. Meneer Schardam ziet de toekomst ondanks de huidige crisis zonnig tegemoet. “Het is een rare en onzekere periode. Ik ben blij dat ik al zo oud ben, want het zal mijn tijd wel uitdienen. Toch blijf ik optimistisch voor de toekomst. We moeten met z’n allen gewoon rustig doorgaan. Doorgaan met koekhakken en niet te veel achterom kijken.”