De hokjesman in Volendam
Met veel interesse keek ik zojuist naar een TV programma van de VPRO waarin de specifieke Volendamse mentaliteit geanalyseerd zou worden. Aangezien ik zelf al jaren lang probeer causale verbanden te vinden tussen ons verleden en allerlei karakteristieke Volendamse gedragskenmerken (als die causaliteit er al is ) zat ik er helemaal klaar voor. Ik hoopte door het programma een beter inzicht te verkrijgen in voor mij netelige kwesties zoals: " waarom telt Volendam het hoogste percentage respectievelijk Boer Koekoek , Pim Fortuyn en Wilders stemmers van Nederland" ? Let wel, het hoogste van Nederland !
Niet de vraag: "waarom stemt een Volendammer op Wilders ?", is relevant, dat antwoord kunnen we allemaal geven. Interessant is de vraag: "waarom zo massaal, dat we daarmee het hoogste percentage PVV stemmers van Nederland scoren". Of: "waarom gaan er het ene jaar 1500 Volendammers op vakantie naar een bepaald plaatsje aan een Bulgaars strand, en het volgend jaar helemaal geen een meer ?". En: " is er een verband tussen dit uniforme stemgedrag en die massale trek naar Bulgarije ?" En: " als dit al kuddegedrag zou zijn, hoe heeft zich dat dan bij ons volkje ontwikkeld" ? Dit is toch heerlijk voer voor psychologen ?
Het TV programma kwam echter niet verder dan vaststelling van dit soort feiten; niet of nauwelijks aan de orde kwam de vraag welke sociale mechanismes, of cultureel antropologische ontwikkelingen hiertoe hebben geleid? Niets van dat al. Het programma gaf geen antwoord op die vragen. Dat wij een aantal specifieke kenmerken hoog in het vaandel dragen zoals sterke competativiteit, drang naar uniformiteit ofwel kuddegedrag, loyaal aan elkaar zijn, materialistisch, extreem feest lievend, laf, isolationistisch, sentimenteel, werklustig, jolig en gezellig, gastvrij, extreem gul bij geldinzamelingsacties etc wisten we al, ook al werden onze hebbelijk,- en onhebbelijkheden door zingende rechter Spec's en dorpspsycholoog Jan Smit Pitjes in het programma op koele wijze nog wat genuanceerd.
We gaan èèn keer per jaar naar de R.K Kerk, maar willen a.u.b geen Joden en Islam hier; doen we aan zelf verheerlijking en zijn we niet geïnteresseerd in ons eigen culturele erfgoed. Opmerkelijk was de quote van een oorspronkelijke "jas", die al 35 jaar in Volendam woont, die op de vraag : "wie is de Volendammer ? " antwoordde,"die bestaat niet; als individu moet je hier n.l niet zijn, je moet je aansluiten bij de groep, anders krijg je problemen". Meest opvallende en tevens storende van het programma was nog, dat de maker zo vaak prominent in beeld kwam. Een gemiste kans.
