Zeevangers zien open karakter Markermeer bedreigd: Grootschalige plannen luwtestructuur

'Onze kust gaat naar de knoppen'

De kleine gemeenschap van Schardam maakt zich grote zorgen. Want zij ziet de kust en het mooie open water ten zuiden van Hoorn bedreigd door grootschalige plannen voor de aanleg van een luwtestructuur met strekdammen, pieren en eilanden in het Markermeer. Maar ook in de rest van de Zeevang zijn ze er niet gerust op zoals raadslid Willem Tromp (Zeevang Anders) onlangs publiekelijk heeft verwoord.

„Het Markermeer is kennelijk ontdekt door projectontwikkelaars, bedrijven, overheid en semioverheid. De ene partij gooit er zakken met geld in en de andere partijen duiken erop om hun graantje mee te pikken en hun projecten te verwezenlijken. En dat alles te koste van het welbehagen van velen", aldus de hartenkreet van het raadslid uit Oosthuizen. Voor Tromp gaat er bijna geen week voorbij of er wordt een nieuw project geopperd en een conferentie belegd.

Conferenties die volgens hem dikwijls niet zijn bedoeld als inspraakronde maar als promotie voor plannen voor dijkversterking, luwtestructuren, eilanden, Marker wadden, Marker kwelders, Marker stapstenen, windmolenpark en hoogspanningsmasten. „Sommige van deze plannen zijn noodzakelijk vanwege de veiligheid, andere zijn gewenst uit ecologische overwegingen. Maar zodra het woord inverdienproject valt, nemen sommige projecten ongewenste vormen aan en zijn daar mee een bedreiging van onze fraaie kust met zijn prachtige einders." Het raadslid van Zeevang Anders noemt de plannen voor luwtestructuren met eilanden tussen de Galgenbocht in Hoorn en Edam de meest actuele bedreiging. „De voorbereidingen lopen in een sneltreinvaart naar een definitief stadium. Het ziet er naar uit dat wij nog slechts invloed hebben op waar en 'welke kleur'. Ik kan me ook niet aan de indruk onttrekken dat alles al in kannen en kruiken is. Het is geen vijf voor twaalf maar één voor twaalf. Vernietiging van een cultuurlandschap dreigt."

Prooi

In een oude uit de achttiende eeuw stammende boerderij pal aan de IJsselmeerdijk spuwen drie Schardammers hun gal. Eli van Putten, bewoner van de imposante hoeve, en zijn kompanen Hans Mantje en Cas Zechner zien ook met grote vreze 'hun' Markermeer een weerloze prooi worden voor een stroom belanghebbenden als adviesbureaus en projectontwikkelaars. Terwijl omwonenden, watersporters en andere liefhebbers van rust en stilte met de brokken komen te zitten. Het drietal betoogt met verve dat bij de aanleg van de Marker wadden langs de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad het creëren van een luwtestructuur in het water tussen Hoorn en Edam achterwege gelaten kan worden. „Elke ingreep hier met eilanden of een stalen damwand is dan volstrekt overbodig", stelt Zechner.

„Want je praat in feite over kruimelwerk." De gemeente Hoorn is sowieso mordicus tegen het slaan van een damwand. De proef met een tijdelijke damwand voor de kust van Warder is op een totale mislukking uitgedraaid, weet Van Putten. Kern van het probleem is de ongelofelijke hoeveelheid slib in het Markermeer. Door de golfslag kampt de bodem met erosie en ontstaat steeds meer slib. Van de 100 miljoen kubieke meter slib in de grote waterplas kan 20 miljoen benut worden voor de aanleg van de Marker wadden.

Zandputten

Het trio heeft serieus oog voor het slibprobleem. „Wij zetten de hakken niet in het zand maar proberen een samenwerking tussen het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Rijkswaterstaat en het ministerie van infrastructuur en milieu op gang te brengen. Voor de dijkversterking is enorm veel grond nodig. Door zandconcessies uit te geven ontstaat ruimte voor het opslaan van slib. Voor de aanleg van de A7 in de jaren 70 zijn ook zandputten gecreëerd die volgelopen zijn met slib", aldus Zechner. „Het slibprobleem reduceer je niet met een paar eilandjes voor de kust of een luwtestructuur. Met deze aanpak gooi je letterlijk geld in het water." De Schardammer stipt ook het belang aan van de Schardammer sluizen en de aanleg van een nieuw gemaal voor vergroting van het waterbeheer ten behoeve van de agrarische sector en het tegengaan van de verzilting van Noord-Holland. De Schermer boezem en wateren slibben nu al helemaal dicht. Bij aanleg van eilanden wordt de situatie onhoudbaar, voorspelt Zechner. „Het ministerie van infrastructuur en milieu houdt zich daar niet mee bezig, maar het nieuwe gemaal in Schardam slurpt dan alleen slib op." Hij laakt ook het gebrek aan coördinatie. Instanties werken langs elkaar heen. „Iedereen opereert vanuit zijn eigen toko. Rijkswaterstaat gaat bijvoorbeeld proeftuinen aanleggen, drijvende moerassen van 900 bij 175 meters. Het zijn matten van wilgentenen die vastgemaakt worden aan palen. Maar ze hebben geen rekening gehouden met de ijsgang".

Oostenwind

Zijn medestander Mantje wijst op de bevindingen van George Postma, sedimentoloog verbonden aan de Rijksuniversiteit Utrecht. De inwoner van Beets en tevens voorzitter van de watersportvereniging Schardam acht het aanleggen van eilanden met zand een zinloze exercitie. Door de harde oostenwind zal alles wegspoelen. „Het idee van eilandjes om tussendoor te varen is een illusie. Net als de watersportvereniging zijn de eigenaren van de drie campings langs de kust in Zeevang, het reddingsstation Zeevang en de catamaranvereniging fel tegen het afsluiten van het open water. De plannen zouden zijn bedoeld om recreatie te scheppen. Maar in feite vernietig je de al bestaande recreatie", aldus Mantje. „De grootste kwaliteit van het Markermeergebied is het mooie, open grote water met een ongeschonden uitzicht. Dat onderschrijft iedereen. Daarom roepen we ook uit: help, onze kust gaat naar de knoppen."

Voor Van Putten is het compensatieverhaal de basis van alle plannen met het Markermeer voor de kust van Zeevang. „Of een luwtestructuur met eilanden nu werkt of niet, het lijkt de betrokken instanties niet te interesseren. Als er maar Natura 2000 gebied wordt gecompenseerd vanwege de expansie van Almere. Geloof me, die eilanden helpen geen zier om het slibprobleem terug te brengen", verzucht de Schardammer. „Water is voor niks. Iedereen die wil gaat daarmee aan de slag."