Ambitieuze Leon Tol leeft ondanks ziekte nog intenser (foto)

We waren elkaar al een geruime tijd uit het oog verloren. Leon al vele jaren druk met zijn besognes in het Amsterdamse en ondergetekende duidelijk meer gericht op het kleine – wellicht ietwat – bekrompen Edam. “Ik woon in de 3e Oosterparkstraat, dat moet je zeker makkelijk kunnen vinden”, had hij gezegd en warempel, zelfs zonder TomTom of navigatie-app kom ik er ook vrij eenvoudig terecht. Parkeermeters instellen is er een hele toer, maar uiteindelijk is daar ook weer een app voor die alles op de rit brengt. “Geen spat veranderd”, laat Leon weten als hij de deur opent en mij eens goed opneemt. Ik zou willen dat ik hetzelfde van hem kan zeggen, maar dan begin ik ons gesprek met een leugen. Wat je noemt een valse start en daar heb ik geen zin in.

We gaan naar binnen en ik verbaas mij over de enorme ruimte die Leon en zijn partner Mirjam Nebbeling ter beschikking hebben in het pand. “Wat voor bestemming heeft dit pand voor deze gehad?’, vraag ik en krijg te horen dat het oorspronkelijk een rusthuis was voor weduwen van voormalige kolonialen. Hoe komt het dat ik hier niet van op kijk? Met uitzicht op een schoolplein, waar kinderen zich helemaal uitleven, wil ik toch heel graag weten waar zijn geldingsdrang vandaan komt?

Heb je daar een verklaring voor?
Daar heb ik echt geen last van. Geldingsdrang. Ik zou het meer willen beschrijven als een drang naar vrijheid. Onbegrensde vrijheid.

Van jongs af aan?
Vanaf het moment dat ik begreep wat vrijheid betekende. Gewoon de dingen doen die je wilt doen, zonder er een belemmering bij te hebben.

Dat is niet altijd even makkelijk te realiseren. De kachel moet roken
Door de jaren heen ben ik  er toch redelijk goed mee weggekomen. De sector waarin ik werk kan mij vrijheid bieden en om daar optimaal gebruik van te maken moet je weg uit Edam. Dat is gewoon te klein en te beperkt qua mogelijkheden.

Je hebt samen met je partner Mirjam Nebbeling het bureau Frontaal. Waar staat dat voor?
Wij verkopen dansvoorstellingen. Ik bedoel met dans dan ook dans in de ruimste zin van het woord. Van Nationaal Ballet tot een Urban Hip Hop. Wij spitsen ons toe op jeugdig publiek in de leeftijdscategorie van teenagers.

Vandaag de dag is het bikkelen voor een boterham
In tegenstelling tot het algemene economische klimaat hebben wij zeker niet te klagen. Wij hebben een gevulde portfolio voor werk in Nederland, maar zeker ook internationaal. Eerdaags vliegen wij naar Chicago en New York om er eens polshoogte te nemen voor mogelijke nieuwe projecten die wij daar kunnen gaan doen. Maar wat je zegt over een slecht klimaat voor muziek en kunst, daarin moet ik je helemaal gelijk geven. Ik ken de nodige muzikanten die instrumenten hebben verkocht om het hoofd boven water te houden.

Je bent zelf ook actief geweest in het jeugdtheater
Ik ben er een flinke tijd mee bezig geweest maar na 20 jaar jeugdtheater kreeg ik een heftige aandrang zelf iets te gaan maken. Via Marco Bakker kwam ik in de ban van artiesten als Tom Waits, Johnny Cash en Nick Cave. Rond die tijd kwam ik ook in contact met Annemarie Prins, een geweldige vrouw die mijn eerste voorstelling als Waits impersonator regisseerde. De titel was ‘Tom waits for her’ en het was aan een ongeluk te danken dat de voorstelling liep als een trein.

Ongeluk?
Tijdens de voorstelling kwam ik met mijn voet in een zingende zaag terecht. Hij lag er zowat af. Het voorval haalde de pers en dat wekte weer nieuwsgierigheid op bij het publiek. Zo bracht het ongeluk het nodige geluk op ons pad.

‘Tom waits for her’ is niet de enige voorstelling geweest die het repertoire van Waits bevatte
Nee, met het collectief TOM deed ik ook nog ‘ Tribute to Tom Waits’ en voor Oerol de voorstelling ‘Vader’.

Een ode aan je vader?
Meer een uiting dat ik blij was ouder te zijn geworden dan mijn vader. Hij overleed op 51 jarige leeftijd en ‘Vader’  deed ik toen ik 52 jaar oud was. Op Oerol brachten wij de voorstelling 25 keer in één week tijd.

Dat brengt ons op ‘Dwaalschot’
‘Dwaalschot’ is een voorstelling waarvan het script is geschreven door Sophie Kassies en de regie wordt gedaan door Annemarie Prins. Dwaalschot is een ode aan het onbesliste ogenblik. Het muntje tolt op zijn kant. De dobbelsteen rolt. De roulette draait. Het moment waarbij de mens in het ongewisse is over wat gaat komen. Oorspronkelijk zou ‘Dwaalschot’ vorig jaar spelen, maar mijn gezondheid gooide roet in het eten.

Het zit je fysiek niet echt mee. Ik hoef alleen maar naar je ogen en je hoofd te kijken
Zeg maar gerust dat ik wat fysieke gezondheid betreft flink in de shit zit. Mijn linker oog was al jaren slecht en uiteindelijk werd ik er blind aan en kreeg ik er ook nog hoofdpijn bij. Ze hebben het verwijderd en er een meedraaiend plastic exemplaar voor in de plaats gedaan. Werkt prima. Naast het probleem met het oog kreeg ik ook twee tia’s te verwerken. Dit soort fysieke tegenslagen waren op zichzelf natuurlijk niet al te fraai, maar het werd helaas nog erger.

Mirjam en ik zitten tegenwoordig flink in de ‘paarden’. Op een vakantie in Andalusië zag ik een prachtig stel laarzen in een winkel en wilde die kopen. “Wat moet je er mee?”, vroeg Mirjam. “Dat zijn paardrijlaarzen”. Ik wist niets beters te verzinnen dan op te merken dat we vanaf dat moment paardrijlessen zouden gaan nemen. Zo gezegd, zo gedaan. Onze instructeur wist mij te bezweren dat hij mij binnen 3 dagen in galop zou krijgen en dat bleek geen loze belofte.
Sindsdien rijden wij paard en is Spanje een favoriete bestemming om er te gaan rijden.

Maar om weer terug te komen op m’n gezondheid, op een trip in de Sierra Nevada reden wij met onze paarden tegen een flinke berg op en naarmate wij hoger kwamen werd ik alsmaar beroerder. Men dacht aan hoogteziekte, maar voor de zekerheid werd ik thuis in het OLVG – hier om de hoek – nagecheckt. Bleek ik een tumor in mijn darmen te hebben. Deze is in z’n geheel operatief verwijderd, maar helaas is de kanker uitgezaaid naar mijn lever. Mijn kale hoofd heb ik te danken aan de chemokuren die ik momenteel onderga. Na zo’n kuur ben je een week beroerd, dan een week waarin je opkrabbelt, dan ben je een week prima in orde en dan gaat het hele circus weer opnieuw van start. De gehele kuur beslaat 6 maanden tijd. Gisteren is een scan gemaakt en later deze week krijg ik uitslag. De vorige scan leverde een tumorreductie op van 50% en natuurlijk hoop je dat het nu wederom die goede kant op gaat.

Wat is de prognose?
Ik kan bij wijze van spreken over een half jaar vertrokken zijn, maar het kan net zo goed nog 10 jaar duren. Het is echt koffiedik kijken.

Zoiets beïnvloedt je gehele kijk op het leven
Ik ga nu alleen nog maar dingen doe die ik leuk vind, al deed ik dat voorheen eigenlijk ook al. Ik heb bijvoorbeeld besloten een voorstelling te gaan doen met een kleine band. Drie muzikanten en ikzelf als zanger. Een grote band is tegenwoordig te duur en ik zag de uitdaging wel om minimalistisch aan het werk te gaan. We hebben inmiddels in Bellevue een try-out gehad en het dak ging er af! We hebben werkelijk een fantastische band met daarin een fenomenale gitarist. Volgende week spelen we op het Nieuwmarktfeest en moeten we nog eventjes 25 nummers instuderen. Een behoorlijke uitdaging.

Wat inspireert jou?
Mirjam heeft mij de danswereld ingetrokken en daar haal ik enorm veel inspiratie uit vandaan. Ik kan het eigenlijk maar moeilijk vertalen naar simpele argumenten waarom, maar het is wel degelijk zo

Ik zag daarnet even een fraaie Gretsch Nashville. Ik wist niet dat jij gitaar speelde
Ik speel alles! (Een antwoord wat past bij de Leon zoals veel mensen hem kennen. Hij neemt mij vervolgens mee naar zijn werkkamer waar te zien is dat hij zijn werk meer dan serieus neemt. Gitaren, keyboards, versterkers, beeldschermen en opnameapparatuur. Een beetje liefhebber van muziek maken kan hier zijn of haar hart ophalen).

Je speelt op 16 mei in Edam. Heb je er nog iets mee?
Eigenlijk vrij weinig. De enige Edammer die ik nog wel eens spreek of zie is fotograaf Marco Bakker. Dat is een oude vriendschap die weer is opgebloeid. Uiteraard kijk ik wel uit naar ons optreden in de Harmonie. Ik heb begrepen dat je de kaarten wel van te voren moet reserveren, want er gaat natuurlijk niet al te veel volk in.

Je gaat voor een vol huis?
Natuurlijk ga ik daar voor en ik denk dat het ook geen enkel probleem gaat opleveren.

Ik bespeur een gezond stuk ambitie
Weet je wat het is Harry, ik mag dan af en toe wel zijn overgekomen als jongen die het niet zo nauw neemt; met m’n werk ben ik fanatiek en ik leg de lat voor mijzelf en mijn collega’s altijd heel hoog. Om een voorbeeld te geven; toen ik een softwareprogramma ontwikkelde voor het bijhouden van boekingen bij Frontaal heb ik een aantal dagen zonder te slapen doorgewerkt omdat ik er niet los van kon komen. Het moest af en het moest goed! Zo zit ik nog steeds in elkaar.