Hüseyin Evrengün : “Edam is thuis. Toch behoud ik een sterke band met Turkije” (foto)

Bij het aanbellen bij Roelof Bootstraat nr. 90 krijg ik een echt Turks welkom. Naast een warme handdruk van mijn gastheer  Hüseyin Evrengün, laat de aanvankelijk heftig keffende Toby snel weten dat het bezoek heelhuids binnen mag komen. Het geblaf verstomt binnen enige seconden en het officiële ‘vuba’ (vuilnisbakje) drentelt al snel rond mijn broekspijpen. De hond kwam evenals Hüseyin in Turkije ter wereld, maar vond na een lange autorit uit Turkije, een thuis in Edam. Hoewel Hüseyin voor mij altijd een vertrouwde verschijning in het Edamse is geweest, had ik nog nimmer het verhaal achter zijn komst naar Nederland gehoord.

Je bent niet in Nederland geboren?
Ik ben geboren in Tomarza, een stad in de regio Kayseri, in het midden van Turkije. De streek staat bekend als de graanschuur van Turkije, met haar uitgestrekte akkers en omgeven door bergen. Eigenlijk ben ik het tweede kind van mijn vader. Het eerste kind werd dood geboren toen de eerste vrouw van mijn vader eveneens tijdens de bevalling om het leven kwam. Mijn vader was op jeugdige leeftijd uitgehuwelijkt en was op zijn 18e al weduwnaar. Hij werd vervolgens gekoppeld aan mijn moeder om een geschil tussen twee families op een vreedzame manier op te lossen. Zo werden - en worden - problemen in de familiesfeer in Turkije efficiënt opgelost. Ik ben de oudste van drie kinderen die mijn moeder kreeg. Na mij kwamen mijn broer Sükrü en mijn zus Güler. Tussen elk van ons drieën is een leeftijdsverschil van 2 jaar. Mijn vader zag al vrij snel in dat er in en rond Tomarza weinig kans bestond voor een goede boterham en vertrok al jong naar Istanboel waar hij een schoenenstal had rond de Bazar, een enorme markthal in deze stad.

Toch pittig als je gezin zo ver weg woont
Dat was het voor hem ook. De verdiensten met de schoenenstal liepen niet echt om over te juichen en daarom besloot hij in 1963 - op aanraden van anderen - naar Nederland te gaan. Het enige wat hij bij zich had was een telefoonnummer. Hij kon terecht in Utrecht, maar kwam door een misverstand op het station van Leiden aan. Met hulp van een passant werd hij in Leiden opgevangen en ontmoette er na verloop van tijd een Nederlands meisje, dat luisterde naar de naam Adrie van de Berg. Hij werd op slag stapelverliefd en scheidde van mijn moeder. Wij werden bij mijn moeder weggehaald en ondergebracht bij mijn oma. Mijn vader vond uiteindelijk werk als lasser bij de NDSM, verhuisde met mijn stiefmoeder Adrie naar Purmerend en haalde ons drieën vanuit Turkije op om bij hem en Adrie te gaan wonen. Uiteindelijk woonden wij er met z’n zevenen, want met Hasan en Esther kregen wij er een halfbroer en halfzus bij.

Hoe voelt zoiets voor een klein Turks ventje die bij zijn oma woont?
Ik wilde maar al te graag naar Nederland. Ik wilde gewoon bij mijn vader zijn. Mijn familie in Turkije probeerde het beeld over mijn vader negatief te beïnvloeden, door er op te wijzen dat hij  nu een relatie had met een ongelovige Hollandse vrouw en meer van dat soort gekleurde verhalen.

Hadden ze het bij het rechte eind?
Dat is als klein kind moeilijk te beoordelen en je staat er ook niet bij stil. Ik kwam in de 3^e klas van de lagere school en leerde razendsnel Nederlands. Omdat ik 2 jaar ouder was dan mijn klasgenootjes, zocht ik al snel contact met oudere kinderen en belandde in een vriendencircuit waar je niet in moet zitten. Ik dreigde te ontsporen en om het tij te keren, moest ik bij oma Van de Berg in Leiden wonen. Het bleek voor mij een ware redding. Mijn oma was een schat en mijn resultaten op school sprongen vooruit. Ik had gekozen voor de grafische richting op de LTS en wandelde er vrij makkelijk doorheen. Helaas werd mijn oma tegen haar zin in een bejaardentehuis geplaatst en moest ik weer terug naar Purmerend. Na de LTS volgde de AGS (Amsterdamse Grafische School) en kon ik na het behalen van mijn diploma aan de bak bij drukkerij Muusses in Purmerend. Een prachtbedrijf met een duidelijke visie. Na Muusses zouden er nog betrekkingen volgen bij Haverkamp, Zwarthoed, Gravo Offset en drukkerij Hoogkarspel.

Hoe beviel het om weer bij je vader en stiefmoeder te wonen?
Niet best. Ik kreeg al vrij snel door dat mijn salaris voor een groot deel in de huishoudpot verdween en dat bijvoorbeeld de nieuwe stereotoren in de huiskamer, niet vanuit de portemonnee van mijn vader werd betaald, maar vanuit de mijne. Ik was 19 jaar oud, begon lastige vragen te stellen en was de 2^e man in huis. Een situatie waar mijn vader maar moeilijk mee om kon gaan en na de zoveelste ruzie over mijn geld en de besteding hiervan, werd ik uit huis gezet.

Mooie boel
Een hele vervelende ervaring! Ik had ondertussen verkering gekregen met Margreet en kon godzijdank bij de familie Kras in Edam, boven de schuur in de achtertuin wonen. Het was alsof ik in een warm bad terecht was gekomen. Margreet haar familie heeft er werkelijk alles aan gedaan om het mij naar de zin te maken en ik kan ze nooit genoeg bedanken voor hun gastvrijheid.

Ben je uiteindelijk weer ‘on speaking terms’ met je vader gekomen?
Na mijn vertrek kwam het huwelijk van mijn vader in zwaar weer terecht en was voor Adrie en hem de koek op. Zijn familie in Turkije hoorde er van en was van mening dat een Turkse man van in de 40 niet alleen mocht leven en dus werd een nieuwe echtgenote voor hem opgescharreld. Ook dit huwelijk was geen succes, al kreeg ik er met Ediz nog wel een halfbroertje bij. Dagelijks waren er daar thuis felle ruzies en de keren dat mijn vader beneden in de kelder sliep, waren niet te tellen op de vingers van enige handen. In 2005 is het huwelijk op mijn initiatief ontbonden en leek mijn vader eindelijk een mooie tijd tegemoet te gaan. Helaas was hem dat maar kort gegund, want al vrij snel kreeg hij kanker. Hij had de grootste moeite om het te accepteren en vond het enorm oneerlijk dat hij zijn eindbestemming al op zo’n jonge leeftijd tegemoet moest zien. De papegaai aan het bed in het ziekenhuis was zijn laatste verbintenis met het leven en hij heeft hem tot op het laatst krampachtig vast weten te houden. Hij is in Purmerend begraven, want volgens hem was het voor zijn kinderen niet eenvoudig om zo af en toe wat bloemen te leggen op een graf in Tomarza.

Jouw vader heeft in het verleden ook een onverklaarbaar ding gedaan. Daar kwam je pas later achter
Mijn vader heeft zonder het iemand te vertellen zijn achternaam veranderd. Mijn opa heette Kara, wat ‘zwart’ betekent. Mijn vader had ook zo moeten heten, maar veranderde zijn achternaam in Evrengün, wat ‘universele dag’ betekent. Het wordt echter nog vreemder. Ik heb drie tantes waarvan er twee Kara heten, maar de derde noemt zich Evrengül. Dat betekent ‘universele roos’.

Turkije blijft trekken, want met Margreet, Selma en Leyla ging jij er wonen. Waarom?
Dat is een lastige vraag. Tijdens de opkomst van Pim Fortuyn werd het ons duidelijk dat er in Nederland een soort vreemdelingenhaat in opkomst kwam. Ook buitenlanders die hun best deden om in te burgeren, kregen te maken met een wantrouwen wat maar moeilijk weg kon worden genomen. De moord op Theo van Gogh maakte het er niet beter op. Aangezien wij regelmatig in Turkije kwamen om er vakantie te vieren en er ook de nodige contacten hadden opgebouwd leek een verhuizing naar Turkije helemaal niet zo’n slecht idee. In 2007 hakten wij de knoop door en gingen samen met Selma en Leyla naar Marmaris. Raoul en Ellen woonden en werkten al op hun zelf en bleven dus achter in Edam. Op zich begrijpelijk, maar evengoed een moeilijke situatie waar je als ouder mee te maken krijgt.

Het werd een kort avontuur
Zeer kort. In 2009 kwamen wij weer terug in Nederland. De vooruitzichten op werk, waren voordat wij deze stap maakten, stukken rooskleuriger dan de harde werkelijkheid. Margreet wist met lesgeven nog het nodige te verdienen, maar met mijn werk als ontwerper voor een reclamebureautje verdiende ik gewoon te weinig. Voor Selma en Leyla was het ook niet makkelijk. Met name de laatste had moeite om zich aan te passen en bezorgde zichzelf en ons de nodige hoofdbrekens. Toen ik eind 2008 terug was in Nederland en door het Mediacollege Amsterdam werd gebeld of ik mijn oude baan als docent weer op wilde pakken, ja toen besefte ik dat ik zo’n 2^e kans niet moest laten lopen.

Je voelt je een echte Edammer?
Zodra ik bij het Schouw naar beneden rijd in de richting van Broek in Waterland begin ik mij al lekker te voelen. Bij het zien van de Speeltoren wordt dat gevoel alleen maar sterker. Iedereen kent iedereen. Ik voetbal al jaren met plezier bij EVC, speel bridge met vrienden en probeer zo weinig mogelijk te missen van leuke culturele dingen die in Edam worden georganiseerd. Edam is thuis. Toch behoud ik een sterke band met Turkije, want jaarlijks ga ik op familiebezoek bij mijn moeder, stiefbroer en stiefzus. Mijn moeder is inmiddels 73 jaar oud, is gezond en heeft een harmonieus gezinsleven. Dat geeft een goed gevoel.

Jij vertelde mij ooit dat jouw familie flink was uitgewaaierd over de wereldbol
Mijn broer Sükrü is de bolleboos van de familie. Hij was op zijn 21^e al meester in het fiscale recht. Hij heeft een florerend bedrijf in Zwitserland en woont in Cannes. Mijn zus Güler is manager bij Specsavers in London en doet het ook bijzonder goed. In Nederland is Hasan historicus in Amsterdam en heeft o.a. meegewerkt aan Tv-producties als ‘ De Gouden Eeuw’ en ‘Andere Tijden’. Esther werkt als directiesecretaresse bij de BAM en Ediz, mijn jongste halfbroer, werkt in een garage in Purmerend. Al met al zijn ze goed terecht gekomen en op veel verschillende locaties.