Zoektocht naar oorsprong mythe 'De Zeemeermin van Edam' op 13 juni
Van een meermin, ghevangen in Hollant. Donderdag 13 juni, lezing in gebouw Petersburch (voormalig postkantoor Edam) door Bert Knispel.
Een speurtocht naar de ontstaansgeschiedenis van de legende van de Meermin van Edam ook wel de Meermin van Haarlem of het Purmer Zeewijf genoemd.
Bert Knispel: Het begon allemaal meer dan 15 jaar geleden met een boekje dat ik tegen kwam op een Edamse rommelmarkt. Edam, de schone slaapster, een boekje over Edam in de Heemschutserie, door architect A. A. Kok. De volgende passage in een hoofdstuk intrigeerde me:
“Maar zouw ik hier ook de Meereminne te pas brengen, daar ’t meest alle onze Schrijvers zo drok van hebben... hiels dan tesamen geknoopt en weloverwogen, dunkt mij, behoudens beter oordeel dat men in ’t aannemen van diergelijke geschiedenissen, daar geen onhebbelijkheid of ongerijmdheid in steekt, en die op zulke getuigenissen steunen, zoo vies of stijfkoppig niet behoort te vallen.
Wat is dit voor een onzinverhaal, dacht ik eerst? "Zeemeerminnen behoren toch tot het rijk der fabelen, zeemeerminnen bestaan toch niet?
Wie waren dan die heren schrijvers, die het er allemaal zo druk mee hadden? Wat waren dat dan voor geschiedenissen waar geen onwaarheid in stak? En wat waren dat dan voor een getuigenissen die dit verhaal ondersteunden?
Allemaal vragen die om antwoorden vroegen en... voor ik het in de gaten had was ik verkocht en raakte ik in de ban van dit bijzondere verhaal.
De meeste verhalen in onze vaderlandse geschiedenis omvatten slechts een beperkte tijd, dit verhaal ging echter vele malen verder en bestrijkt een periode van meer dan zeshonderd jaar en raakt daardoor hele grote delen van ons culturele erfgoed. Ik ontdekte dat het verhaal dat werd verteld, zijn oorsprong vindt in de in het latijn op schrift gestelde teksten van nog vóór de tijd dat de boekdrukkunst werd uitgevonden.
Ondanks het feit dat ik inmiddels een hele lange tijd bezig ben met dit onderwerp, ontdek ik nog regelmatig nieuwe opmerkelijke details en leer ik nog steeds dingen bij en ik ben er nog lang niet uit. Ook ontdekte ik vele anekdotes en leuke wetenswaardigheden en verzamelde ik veel beeldmateriaal die een leuk onderwerp vormen voor een lezing ‘ter leringhe ende vermaeck’, waarbij vele geleerde heren met hun teksten de revue passeren.
Een aardig gegeven is bovendien dat de meermin op dit moment weer helemaal actueel is. Van 25 mei tot 8 september wordt er in het Teylersmuseum in Haarlem een expositie gehouden over zeemeerminnen met als titel: ‘Een zee van zeemeerminnen’. Hierbij mocht de meermin van Edam niet ontbreken. In de komende zomermaanden hangt er dus een schilderij dat ik maakte van het ‘Groene wijf’ in het Teylers museum in Haarlem.
Het schilderij dat vroeger in De Prinsenhof in Edam hing heb ik naar beschrijvingen uit oude boeken gereconstrueerd. Het Teylers is ook voornemens bij de opening van de expositie een beeld van de meermin te onthullen. De lezing wordt gehouden in gebouw Petersburch ’het voormalige postkantoor’ Damplein 5, Edam en is alleen toegankelijk voor leden van Oud Edam.
Er is plaats voor maximaal 40 personen, dus reserveren is gewenst. De lezing wordt op zolder gehouden, wat voor sommige mensen dus een extra obstakel kan zijn. Voor hen kan, als er belangstelling voor is, een speciaal aangepast programma op een later tijdstip volgen.