Resultaat onderzoek bezwijken balans Kwakelbrug in Edam (pdf)

Nebest B.V. heeft in opdracht van de gemeente Edam-Volendam een gericht onderzoek uitgevoerd aan de balans van de Kwakelbrug. Het doel was het achterhalen van de oorzaak, of oorzaken, die hebben geleid tot bezwijken van de priem.

Conclusie van Nebest
De toegepaste houtsterkteklasse, gebruikt bij de renovatie in 2004, is constructief voldoende voor de balans van de Kwakelbrug. Toch hebben diverse oorzaken geleid tot een versnelde degradatie van de balans door schimmelaantasting. De hoofdoorzaak ligt bij een onvoldoende doordacht ontwerp voor en tijdens de renovatie in 2004.

Nebest stelt dat destijds bij de renovatie en het vervangen van de balans onvoldoende aandacht is gegeven aan de constructieve norm en de houtnorm. Omdat scheurvorming is aangetroffen in de priem, wordt gesteld dat de houten delen van de balans maximaal in kwaliteitsklasse III vielen tijdens het aanbrengen in 2004. Voor deze klasse stelt de NEN-norm 6760 dat minimaal een houtsoort in duurzaamheidsklasse I of II moet worden toegepast. De hier toegepaste houtsoort Europees Douglas/Oregon pine valt in duurzaamheidsklasse III.

Ook is bij het ontwerp en de uitvoering niet stilgestaan bij de locatie van de naad tussen de twee delen van de afdekplank op de priem. Deze naad bevond zich boven het draaipunt. Door de aanwezigheid van de naad, de aanwezige langsscheuren en inwendige droogscheuren kon er op deze plek makkelijk vocht (regenwater) de priem binnendringen.
Door een verhoogd vochtgehalte en een beperkte duurzaamheid van het hout is schimmelaantasting ontstaan. Schimmelaantasting leidt snel tot een groot sterkteverlies, ook al is de mate van aantasting (omvang) nog maar beperkt.  Nebest stelt verder dat binnen regulier onderhoud het bezwijken van de priem niet kon worden voorkomen, omdat de schimmelaantasting van binnenuit in een zeer korte tijd is ontstaan.

Advies
Nebest adviseert om voor vervanging van de balans en het val eerst een ontwerpberekening conform de huidige vigerende normen en richtlijnen op te stellen, de eurocodes.
Daarnaast is het verstandig om op basis van een constructieve berekening bestekseisen te formuleren conform artikel 6 van de norm NEN 5466 (uitgave 2010) en deze ook te toetsen (toezichthouder).  Ten aanzien van de keuze voor de houtsoort is het advies om de NEN-EN 335 en de NEN-EN 460 te raadplegen in combinatie met het advies van een deskundige op het gebied van verduurzamen van hout.

Besluit college
Het college heeft besloten dit advies over te nemen. De brug zal historisch hersteld worden, op de wijze zoals de Kwakelbrug er in de jaren ’50 van de vorige eeuw heeft uitgezien.

Aanvullende informatie
Uit eigen onderzoek is ons nog het volgende gebleken. In het oorspronkelijke bestek was voorzien dat de houtsoort azobé zou worden toegepast. De gemeentelijke monumentencommissie ging echter niet akkoord met de bouwaanvraag, tenzij dezelfde houtsoort (Oregon pine) zou worden gebruikt en de te vervangen onderdelen met dezelfde verbindingen en detailleringen zouden worden uitgevoerd als bij de oorspronkelijke brug.  Zoals uit het onderzoek van Nebest blijkt, is de renovatie conform dit advies uitgevoerd met toepassing van de – kwalitatief mindere – houtsoort Oregon pine.

Overige bruggen
In onze gemeente zijn 15 houten ophaalbruggen, waarvan er twee actief gedraaid worden door een brugwachter, de Kettingbrug en de Kwakelbrug. De bruggen welke nog gedraaid worden hebben te maken met zwaardere belastingen dan niet draaibare bruggen. Deze bruggen dragen dus het meeste risico. De Kwakelbrug zal na herstel aan alle eisen voldoen. De Kettingbrug wordt volgens het onderhoudsplan bruggen, dat voorgelegd is ter behandeling in de raadsvergadering van 28 november a.s., in 2014 gerenoveerd.
Door de lagere belastingen vormen de overige 13 bruggen een lager risico. Deze bruggen worden ook opgenomen in het onderhoudsplan.

Rapport
Als u het hele onderzoeksrapport wilt lezen kunt u dat hier downloaden.