Karakterkoppen: Maarten Schotsman het jarenlange boegbeeld van de toeristische kaasmarkt

Een foto als stadsomroeper hangt nog steeds in de Prinsenbar. Maarten Schotsman, oud-melkboer van de Lingerzijde, de latere kaasmedewerker van de Gestam. De vriendelijke, goedlachse Edammer werd stadsomroeper en daarmee jarenlang, vanaf minuut één, het gezicht van de Edamse toeristische kaasmarkten. Weet u meer over Maarten Schotsman mail dan naar stadskrant@wxs.nl of schrijf naar de Stadskrant, Grote Kerkstraat 24b, 1135 BD Edam.

Over Piet Smit, de oud-burgemeester, kwamen helaas geen reacties binnen. We nog een reactie over jan Hooijberg, van een oud-Edammer die renteniert in Frankrijk.

Overspoeld door herinneringen bij het zien van Jan Hooijberg

Mensen komen, mensen gaan, dat geldt ook voor Jan Hooijberg, veeboer eeuwig in ruste. Over de doden niets dan goeds, maar dat kan je van de ogenschijnlijk rustig ogende Jan Hooijberg niet altijd zeggen.

Uit het naar waarheid opgetekend verhaal zal blijken dat de drift in Hooijberg hem somtijds danig parten speelde. Mijn broer Gerro stuurt mij met de regelmaat van de klok Stadskranten met bijbehorende knipsels toe. Zo blijf ik in het verre Frankrijk op de hoogte van het wel en wee in en om het kaasstadje en de ontwikkelingen vanuit het landje aan de zee.

De Stadskrant van 2 december liet mij een prachtige foto zien, genomen op de juiste tijd door de begenadigde kunstenares in ruste Arien van Waterland. Duidelijk zichtbaar, 2 Jannen, de handen diep in de zakken. Het veeltallige toegestroomde Damslag publiek sloegen zij gade met een nauwelijks onverholen nieuwsgierigheid.

Bij het zien van Jan Hooijberg werd ik overspoeld door herinneringen van bijzondere aard. Uit mijn vroegste jeugd, maar ook daarna, zal ik putten. Jan Hooijberg alias Jantje Annepoe dit voor ingewijden, woonde destijds met zijn enigszins labiele broer, Arie, in een statig huis op de Keizersgracht. Na Jan Hooijbergs sterven, reeds eerder had zijn broer Arie, het heden voor het eeuwige verwisseld, kocht neef Kees Hooijberg het pand.

Kosten nog moeite werden gespaard om het pand van een sluipende ondergang te redden. Aat de Ruyter ontfermde zich o.a. over het pannendak, hetgeen in zijn geheel werd vernieuwd. Hij liet mij een paar bijzondere oud-Hollandse pannen zien, die in lengte de andere ver overtroffen. Het waren pannen welke bij het begin van de bouw nog aanwezig waren. We praten dus over het midden van de 17e eeuw, dat is een eindje terug in de tijd.

Boeren deden de broertjes Hooijberg op het Nieuwvaartje. De boeren bedoening is tegenwoordig in bezit van Dirk de Boer, zoon van wijlen Ot de Boer, de gewezen veehandelaar. Reeds in het verre verleden was de grond met opstallen een monumentale boerderij in het bezit van de fam. Hooijberg. Via een smal pad naast het huis Grote Kerkstraat 34, was het erf van de boerderij met paard en wagen bereikbaar. Niet zo verwonderlijk, Grote Kerkstraat 34, was eigendom van de fam Hooijberg en is later in handen gekomen van mijn grootvader Jacobus Roskam. In de jaren 1948, na het overlijden van grootmoeder Roskam, een paar jaar daarvoor, was Jacobus Roskam door een acute hartstilstand getroffen en overleden, heef mijn vader David Roskam het huis uit de familie gekocht.

De boerderij van de fam Hooijberg werd ongelukkiger wijze in de jaren 1930 door een felle brand getroffen en brandde tot de grond toe af. Er voor in de plaats een stal met aanverwante kap berg en braakliggend stuk grond wat goed was voor klein vee en opslag van boerengerei. Op het achtererf stond de hoogste wilgenboom van Edam. Een kraaienechtpaar nestelde in de kruin op grote hoogte. Zij voelden zich voor altijd veilig, maar… dat kraaiennest wekte mijn bijzondere belangstelling.

Op een mooie middag van de maand mei, klom ik nieuwsgierig geworden hoeveel eieren er in het nest zou zitten, de boom in. Het vrouwtje vloog klagend van haar nest af. Het mannetje snelde toe en kwam haar vrouwtje te hulp. Klapwiekend probeerde het kraaienechtpaar mij in het hoofd te pikken. Toen vlogen beide weg en bleven op veilige afstand mijn bewegingen volgen. Ik was danig opgelucht en keek richting IJsselmeer. Daar in de verte lag het toenmalige eiland Marken, te schitteren in de voorjaarszon. Botters, de roodbruine zeilen bol, zeilden zigzaggend vissend op het golvende water van het IJsselmeer. Ik keek ernaar en genoot van zich in de verte aan mijn oog ontrolde.

Moeder Tonia hing inmiddels niets vermoedend de was aan de lijn. Opgetogen schreeuwde ik haar toe: “Er zitten 4 eieren in het nest” Verwonderd en vertwijfeld keek zei omhoog, richting wilgenboom, die hoge stem kwam haar maar al te bekend voor.  Klapte in haar handen en riep met overslaande gillende stem:”Jac kom onmiddellijk uit die boom vandaan ben je helemaal gek geworden” Ik had het gehoord, voldeed aan haar gebiedende verzoek en klom vervolgens behoedzaam omlaag.