Zwart Gat, documentaire over depressie

Filmmaker Joost Schrickx uit Monnickendam heeft een nieuwe documentaire gemaakt, 'Zwart Gat'. Voordat Joost filmmaker werd was hij jurist. Hij studeerde rechten in dezelfde periode als Antonie Kamerling. Antonie Kamerling was het zondagskind van die generatie. Mooi, getalenteerd en geliefd. Groot was dan ook het onbegrip bij Joost Schrickx toen Kamerling in 2010 zijn leven beëindigde, 'wegens een zware depressie'.

In diezelfde periode werkte Joost Schrickx nauw samen met een ervaren en gelouterde cameraman. Vol enthousiasme stortten ze zich samen op een kort speelfilmproject. Totdat de cameraman na een in Joost Schrickx zijn ogen succesvolle draaiperiode hem opbelde en liet weten het werk niet meer aan te kunnen. Reden: depressie.

Depressie

Depressie. Wat is dit voor een verschrikkelijke en slopende aandoening? Joost Schrickx begint zich in het onderwerp te verdiepen en ontdekt dat in Nederland ongeveer 550.000 mensen aan een depressieve stoornis lijden. Daarbij brengen jaarlijks zo'n 500 van deze depressieve mensen zich dusdanig letsel toe dat ze eraan overlijden.

Een en ander is genoeg reden voor Joost Schrickx te besluiten om een documentaire film over het onderwerp depressie te maken, zoals hij dat eerder al op vergelijkbare wijze deed over het onderwerp adhd. Via fora en blogs over het onderwerp en via sociale media gaat hij op zoek naar kandidaten om in zijn film geportretteerd te worden.

Uiteindelijk melden zich zo'n vijftien mensen aan. Hieruit selecteert Joost Schrickx vier personen die in zijn ogen geschikt zijn om samen een genuanceerd beeld te geven van de aandoening depressie. Een vrouw uit Muiden en een vrouw uit Tilburg, een man uit Amsterdam en een man uit Utrecht.

Achtdeling

Het eerste wat hij vervolgens doet is met een kleine crew bestaande uit hem zelf als regisseur en een cameraman (Jet Homoet) en een geluidsman (Ludo Keeris) bij de geselecteerde personen langs te gaan om hen een dagdeel lang te interviewen. Bij zijn interviews maakt hij een - bij filmontwikkeling vaak toegepaste - grove achtdeling, waarbij de volgende onderwerpen aan bod komen: de jeugd, het gewone dagelijkse leven, de eerste depressie verschijnselen, leven met een depressie, de meest heftige periode, medicatie en therapie, de persoonlijke manier van omgaan met de depressie, de toekomst.

Het resultaat van deze eerste exercitie is een zeer grote hoeveelheid uiterst boeiende en uiteenlopende bulk van informatie over het onderwerp depressie. Te groot. Er zal gespot, geschrapt en samengevoegd dienen te worden. Maar dat is iets wat nu eenmaal bij het filmvak hoort. De volgende stap is om het materiaal nu ook te visualiseren. Hij wil ten tenslotte een film maken die veel mensen aanspreekt en niet een soort van voorlichtingshoorspel. Hij probeert daarom wederom een afspraak met zijn geselecteerde personen te maken om beelden vast te leggen en scènes uit hun leven te verfilmen.

Rampspoed

Dan dringt de heftigheid en verschrikking van de depressie-aandoening, die hij door de filmproductie soms wel eens tijdelijk minder scherp voor ogen had, zich in al haar hevigheid aan hem op. Een van de vier personen, een moeder van nog jonge kinderen, heeft zich niet lang na het interview het leven benomen. Vanzelfsprekend denkt Joost Schrickx er even over het project voorgoed te staken. Maar dan realiseert hij zich dat deze vrouw hem toentertijd juist benaderd heeft met het verzoek mee te mogen doen aan de film, om naar eigen zeggen een document te kunnen nalaten. Ze wilde aan iedereen en vooral haar kinderen laten zien dat ze er alles wat mogelijk is aan gedaan heeft deze verschrikkelijke ziekte te overwinnen. Hij gaat dus door, met meer overtuiging nog dan daarvoor, omdat hij zich dat aan deze veel te jong gestorven dame verplicht voelt.

Resultaat

Het resultaat is een sobere maar indrukwekkende documentaire. Soms bijna ondragelijk zwaar, soms ook wat lichter, bijvoorbeeld als een van de hoofdpersonen laat zien hoe hij de depressie als een lastige duivel uit zijn keuken en vervolgens ook uit zijn leven bande. Joost Schrickx gebruikte super 8 beelden uit zijn eigen jeugd om daar waar nodig de interviews extra kleur en diepgang te geven.

De documentaire wordt gebruikt als trainingsfilm voor psychiaters en artsen in opleiding. Ook zal de film ingeschreven worden bij zoveel mogelijk nationale en internationale festivals. Naar een geschikte omroep wordt nog gezocht. Ook is 'Zwart Gat' op dvd verschenen.

Voor meer info: www.zwartgatdefilm.nl  of www.pelicula.nl