Achter de voordeur van het Klein Westerbuiten 21 in Edam
“Mooi van lelijkheid,” zo omschrijft Rob Huber de voormalige molen aan het Klein Westerbuiten waar hij sinds 1997 samen met zijn vrouw Ineke woont. De Jan Koningbrug richting de Purmer biedt een prachtig uitzicht op deze woning, waarvan veel mensen de rijke historie waarschijnlijk niet zullen kennen. Foto's Cor Kes www.luxphotography.nl
Wat kun je vertellen over de historie van het huis?
Op een kaart uit 1587 is het Klein Westerbuiten nog onbebouwd weiland buiten de vesting van Edam, grenzend aan het Purmermeer, dat in 1622 wordt drooggemalen. Rond het jaar 1616 is op deze plek de eerste zaagmolen van Edam gebouwd. “De molen zaagde het hout voor de scheepstimmerwerf verderop in Edam, ” vertelt Rob Huber. In een acte van 1655 waar de molen op te zien is, wordt gesproken over Samsom, of Somson als naam van de molen. Rob: “Deze naam komt waarschijnlijk van het grote formaat, de spanwijde was in totaal 24 meter, dat kwam dus nog bovenop het dak. De gehele molen moet dus zeker 32 meter hoog zijn geweest, een enorm ding.”
Deze molen is tot 1800 actief en kwam in 1815 in handen van kooplieden die in 1816 toestemming tot afbraak kregen. Rob: “Stoom was in opkomst, dus er was minder behoefte aan molens. De oude molen zou zijn gesloopt, maar er gaan ook verhalen dat hij is afgebrand, misschien wel allebei. Het bovenste gedeelte van de molen is hergebruikt in een molen in Grave, in Noord Brabant. Op 29 juli 1854 wordt het erf verkocht aan Gerrit van de Gevel, een molenaar en hij bouwt in 1854 op oude fundering een nieuwe molen, dat is deze. De molen kreeg de naam De vervanger en was een koren- en pelmolen.“
Wanneer zijn jullie hier komen wonen?
“In 1996 hebben we het hier gekocht en na een verbouwing van bijna een jaar konden we verhuizen.” Ineke vult aan: “Het was heel vervallen, het werd bijna leuk van viezigheid.” Rob: “Mensen zeiden tegen me: wat ga je nu voor geks doen, dat wordt helemaal niks! Gelukkig konden we er allebei doorheen kijken en zagen we wat er mogelijk was en hebben het huis terug in oude waarde gebracht.”
Wat waren de belangrijkste veranderingen van de verbouwing?
“Het huis aan de molen bestond uit twee gedeeltes. Het achterste gedeelte had een nok van zuid naar noord, dit is waarschijnlijk rond 1840 gebouwd, in 1880 is het voorste gedeelte eraan gebouwd met een kap van west naar oost. Wij hebben van de twee panden één geheel gemaakt. Aan de raamindeling is nog duidelijk zichtbaar dat het twee panden waren, aan de zijkant zijn de ramen in vieren, aan de voorkant in tweeën, ze konden toen al groter glas maken. Wij hebben die indeling gehandhaafd, dat past in de historie van dit huis.”
“Binnen was het erg hokkerig, een smalle gang, kleine keuken en veel aparte kamers, er was niet meer in te wonen. Bovendien stond het huis te laag. Het grondwater klotste tegen de houten vloer. Daarom hebben we het pand in z’n geheel 30 cm laten opkrikken. Het huis werd losgemaakt van de molen en er werden palen in de grond geslagen en een betonnen vloer gestort. Met behulp van hydraulische jacks is deze vloer, met pand erop, 30 cm de lucht in gegaan. De kap is daarna vervangen.” Ineke: “Dat was best wel even spannend hoor. Omdat de begane grond vrij laag was, hebben we op advies van onze architect Klaas Boschma een vide gemaakt. We zijn er erg blij mee, het maakt de kamer heel aantrekkelijk.”
Waar vielen jullie in eerste instantie op bij dit huis?
“Mijn vrouw viel meteen op het huis en ik vooral op de schuur, ik hou erg van timmeren en stond op het punt om met pensioen te gaan, maar het was natuurlijk vooral de vrije blik op de polder. Wij wonen sinds 1972 in Edam en zijn een beetje verknocht aan dit stadje geraakt, maar we komen oorspronkelijk van het platteland en we misten het vrije uitzicht.“
Hebben jullie een favoriete plek in huis?
“Mijn vrouw zit graag boven voor het raam. In de koekkoek hebben we een lichtkap aan de bovenkant gemaakt. Dat hadden we ooit ergens gezien en wilden we graag ook doen, gelukkig kwam het hier goed uit.” Ineke: “Als je daar voor het raam zit, kun je zo ver kijken over de dijk, geweldig. Het is echt een heerlijk plekje. Als ik daar zit, heb ik het gevoel dat ik er even niet ben.”
Wat maakt dit jullie droomhuis?
“We zijn hier gewoon heel erg happy, vertelt Ineke. Rob: “Het totaalplaatje is esthetisch gesproken mooi van lelijkheid, er klopt niets van. De ramen hebben een verschillende indeling, verschillen van hoogte ten opzichte van elkaar; alle symmetrie ontbreekt, maar dat vonden wij nou juist zo sympathiek. Het huis is fraai in zijn eenvoud, er is geen poeha, het is recht-toe-rechtaan, zonder tierelantijnen, daar hou ik van. Het pand heeft bovendien een rijke historie. Het ziet er natuurlijk niet meer hetzelfde uit, maar er stond op deze plek een molen en hebben wij dat voor zover mogelijk weten te behouden.”