Schone slaapster èn vitale stad
Het is een gevoelig onderwerp. Terwijl tot in de verre jaren tachtig Edam in kleine stapjes werd uitgebreid, daarmee invulling gevend aan de behoefte van jong en oud om in de kaasstad te blijven wonen, is er de laatste 25 jaar, op enkele inbreilocaties na, zo goed als geen woning meer bijgebouwd. Een grote groep Edammers kwam daarentegen in het verweer tegen de komst van ruim 1.000 woningen in de Broeckgouw. Sindsdien is de politieke steun voor extra woningen in Edam, als die er de laatste decennia al was, geheel geslonken. Ondertussen neemt het inwoneraantal al enkele jaren af. En daarmee uiteindelijk ook het voorzieningenniveau en de leefbaarheid.
Waar zit de grens als het om bouwen gaat? Want grenzen zijn er gelukkig zeker. Behoud van natuur, de cultuur(historie) van een gemeente, de wens van inwoners: niet elke stad of dorp kan groeien. Maar wat doe je met de enorme wachtlijsten bij de woningbouwvereniging? Wat zijn de gevolgen van de vergrijzing? Welke voorzieningen komen in het geding indien het inwonersaantal nog meer daalt? Hoe beleven verenigingen en andere organisaties de terugloop? Waar kun je nog (betaalbaar) bouwen?
De antwoorden op deze vragen moeten in beeld worden gebracht. Er lijkt in de gemeenteraad van Edam-Volendam niet één partij die zich serieus bekommerd om de gevolgen van de Edamse inwonersafname. Op scholen is het inmiddels al voelbaar, wachtlijsten bestaan zelfs op de kleine en gewilde De Nieuwe School niet meer, de overige basisscholen kampen met een forse afname van leerlingen.
Jongeren staan tegenwoordig extreem lang op een wachtlijst van Wooncompagnie en keren uiteindelijk noodgedwongen het stadje de rug toe. Winkels zien minder klanten en de beoogde opwaardering van de Edamse binnenstad - met 100 nieuwe woningen aan de Baandervesting - stagneert nu al ruim tien jaar en kan zo langzamerhand betiteld worden als ‘schandalig’.
Foto Cor Kes www.luxphotography.nl. Alleen aan de Keetzijde worden binnen enkele jaren nog enkele tientallen woningen gebouwd. Huurhuizen staan daar vooralsnog niet ingepland. Zo verwordt Edam langzaamaan tot de ‘schone slaapster’, zoals de stad betiteld werd vlak na de oorlog. Een mooi oud stadje met steeds minder impulsen.
Een vitale stad heeft jeugd nodig. Jongeren die zich verbonden voelen met hun woonplaats. Als er voor nieuwe generaties weinig tot geen plaats meer is, heeft dat uiteindelijk grote gevolgen voor de cultuur van een gemeenschap.
Het is aan de politiek om deze discussie te voeren. Het is aan de vele woningzoekenden om zich sterk te maken en druk uit te oefenen. Daar zijn in Edam goede voorbeelden van. Jongeren in de jaren tachtig startten in het toenmalige jongerencentrum Nohol een serieuze discussie over jongerenhuisvesting. De inspanningen werden beloond met de verbouwing van de Diaconie aan de Nieuwehaven. Een klein project wellicht, maar prima passend bij Edam, met als gevolg dat sinds die tijd vele tientallen jongeren een mooie opstart vonden naar een grotere woning.
Het hoeft allemaal niet grootschalig. Maar doe je niets dan dut je vanzelf langzaam in. Ook dat is een keuze!