Nut en noodzaak 2e dijk bij Noordeinde in Volendam onzeker

Nut en noodzaak van versterking van de Markermeerdijken, staan die wel vast? Absoluut niet! HHNK denkt te weten wat ze wil en hoe. Bij de vraag waarom blijft HHNK in gebreke.

• In 2006 heeft het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) stukken Markermeer-dijk afgekeurd. In 2015 beroept men zich hier nog steeds op om veel geld te kunnen spenderen.


• In 2006 dacht men dat het IJsselmeer met de zeespiegel moest meestijgen om te kunnen blijven spuien naar de Waddenzee. Voor als dat bij langdurig hoog water in de Waddenzee (bij noord-westerstorm) niet kan zou het Markermeer overloop zijn tot een peil van 1,5m boven normaal.


• In 2012 heeft het Centraal Planbureau (CPB) berekend dat door installatie van grote pompen in de Afsluitdijk meestijgen van het IJsselmeerpeil met de zeespiegel deze eeuw niet nodig is. Dit is 50% goedkoper dan dijkversterking en levert extra veiligheid voor omwonenden en bedrijven.


• Bij een gelijkblijvend IJsselmeerpeil is er geen noodzaak meer voor een hoger Markermeerpeil.


• In 2014 ontving deltacommissaris Wim Kuijken het regioadvies voor het IJsselmeergebied. Dit is opgesteld door de gezamenlijke overheden aangevuld met maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven in het gebied. Het vormt de input voor het Deltaprogramma 2015 voor veiligheid. Ook hierin staat dat een combinatie van spuien en pompen bij de Afsluitdijk veel goedkoper en minder ingrijpend is dan meestijgen met de zeespiegel. Met deze oplossing blijft het winterpeil van het IJsselmeer in ieder geval tot 2050 op het huidige peil. Het rekening houden met een peilstijging van 1,5m was hiermee van de baan. Een gelijkblijvend peil draagt bij aan de veiligheid voor al het omringende land. Dit geldt ook voor het omringende land van het Markermeer.


• Vast staat inmiddels dat de Afsluitdijk wordt versterkt en grotere spuisluizen krijgt en grote pompen voor het afvoeren van overtollig IJsselmeerwater op dagen dat spuien niet mogelijk is.


• Tussen de Afsluitdijk en Volendam ligt nog de Houtribdijk (Enkhuizen-Lelystad) die de scheiding vormt tussen het noordelijke IJsselmeer en het zuidelijke Markermeer, deze wordt ook versterkt.


• HHNK is niet erg gecharmeerd van moderne methoden van dijkversterking en wijst deze vrijwel direct af als “niet bewezen” terwijl andere waterschappen wel gestructureerde stappen zetten.


• HHNK werkt wel aan Dijken op Veen. Onder veel dijken zit veen waarvan men dacht dat dit erg slap is. Een dijk is dan snel afgekeurd. Uit veldproeven bleek dat veen onder dijken veel sterker is als eerder gedacht. Dat maakt dat dijken sterker en stabieler zijn dan gedacht en waarschijnlijk minder ingrijpend versterkt hoeven te worden. Onduidelijk is of het afkeuren dan wel terecht is.


• In 2014 stelt het CPB dat er “nog een aantal open vragen over de stabiliteit van de dijken rond het Markermeer zijn en niet duidelijk is of de huidige dijken wel voldoen aan de huidige normen en wat de consequenties daarvan zijn”. Dit geeft éénduidig weer dat er dus nog niets vast staat.


• In de adviesgroep Markermeerdijken vragen organisaties van Hoorn tot Amsterdam regelmatig naar de nut en noodzaak van de dijkversterking. De zorg hierover blijkt inmiddels breed te leven.


• HHNK stelt na afkeuren een “opdracht tot dijkversterking” te hebben gehad. Nieuwe inzichten gelden volgens HHNK niet. Ze wil vóór 2021 klaar zijn omdat anders de rijksfinanciering vervalt.


• Voor nut en noodzaak voor het Noordeinde baseert HHNK zich op het onwaarschijnlijke scenario:
  
  
  
  • Wekenlang veel IJsselwater naar het IJsselmeer (smeltende Alpensneeuw in lente) ÉN
  
  
  • Wekenlang noordwesterstorm (niet kunnen spuien door hoog water in Waddenzee) ÉN
  
  
  • Wekenlang peilstijging IJsselmeer (hoe hoger het peil, hoe eerder spuien mogelijk is) ÉN
  
  
  • Keuze overloop naar Markermeer (hoeft niet, daling IJsselmeer maakt spuien lastiger) ÉN
  
  
  • Wekenlang peilstijging Markermeer tot 1,50m (bijdrage gemaal IJmuiden onbekend) ÉN
  
  
  • Wekenlang oosterstorm waardoor er waterscheefstand optreedt en hogere golven zijn.
  
  
  • DÁN is vanuit het Markeermeer de water- en golfbelasting op de dijk hoger dan normaal.
  
  
  • Een hogere water- en golfbelasting zegt op zich nog niet veel over de kans op een dijkdoorbraak;
  
  
  
  


• De oppervlakte van het Markermeer beslaat slechts 1/6e van dat van de voormalige Zuyderzee;


• De scheefstand van het wateroppervlak en de golf(oploop)hoogte blijven daardoor erg beperkt;


• De dijk is degelijk, heeft in 1916 de springvloed gekeerd en is daarna nog met veel klei versterkt ;


• HHNK heeft er de jaren daarna weinig aan gedaan, er kan dus wel achterstallig onderhoud zijn;


• Bij oosterstorm loopt de Waddenzee leeg en zakken de IJsselmeer- en Markermeerpeilen snel.


• HHNK-bestuurder K. Stam schat de kans op het hiervoor geschetste scenario in op ééns in de 10.000 jaar waarbij je niet weet wanneer. Hij zegt dat het ook morgen kan zijn. Dit is bijzonder omdat alleen al het vol lopen tot 1.50m hoger peil weken duurt. Morgen kan dus niet. Alleen al de kans op én oosterstorm én 1.50m hoger peil lijkt kleiner dan ééns in de 10.000 jaar. Stormen komen volgens het KNMI nl niet uit het oosten maar uit het zuiden, westen of noorden. Dan ligt het Noordeinde behoorlijk in de luwte. Een storm duurt daarbij hoogstens dagen, geen weken.


• Terwijl op rijksniveau, mede op basis van CPB-rapporten, gekozen is om IJsselmeer en Marker-meer op het huidige peil houden en de Afsluitdijk hiervoor grotere spuisluizen en pompen krijgt, blijft HHNK tegen beter weten in stellen dat dijkversterking noodzakelijk is wegens 1,4m hoger peil dan normaal. HHNK-bestuurder K. Stam stelde dit onlangs in het Noordhollands Dagblad.


• HHNK blijft daarnaast tegen beter weten in beweren dat ingrijpende dijkversterking goedkoper is dan peilregeling met pompen in de Afsluitdijk, terwijl het rijk al besloten heeft tot deze pompen.


• Dit wekt de indruk dat een lager peil en peilregeling in het Markermeer HHNK niet erg uitkomen.


• Dit is vreemd omdat het CPB stelt: “De veiligheid van de dijkringen van Noord-Holland Waterland wordt vooral bepaald door de hoogte van en fluctuaties in het waterpeil van het Markermeer. De veronderstelde aanleg van een pomp in 2020 in de Houtribdijk (ter vervanging van de huidige spuisluizen) zorgt voor een forse verbetering van het waterpeilbeheer. Hierdoor worden de overstromingskansen van Noord-Holland Waterland in de eerste decennia na 2020 zeer klein”.

Bij het Noordeinde wil HHNK een dijk vóór de huidige aanleggen. De partijen CDA en VD’80 beijveren zich om daarop een weg aan te leggen onder de noemer “meekoppelkans”. Of de dijkverzwaring op zich eigenlijk wel nodig is lijkt ze niet uit te maken. HHNK betaalt alleen de dijkverzwaring, de weg van ca. € 3 mln moet de gemeente zelf betalen.

Subsidie krijgen lukt niet

Brussel vindt de weg een lokale zaak. Inmiddels lijkt het er op dat de dijk door het sterke veen er onder veel minder versterkt hoeft te worden. Voor de gemeente (wij met zijn allen) kan de weg fors duurder uitvallen. Ondanks dit alles noemt gedeputeerde Jaap Bond (CDA) de weg “een kans van 1x per 100 jaar” om de dijk auto- en busvrij te maken. Hebben we daar miljoenen voor nodig? HHNK zegt nu ook dat de dijk bij de Haven is afgekeurd. Is dit dan nóg “een kans van 1x per 100 jaar” om deHaven vol te plempen met zand en te asfalteren zodat toeristen nóg dichterbij kunnen parkeren? Betaalt u ook mee?

Bestuur