Over het ijsvermaak in Volendam (deel 3)

Over het ijsvermaak in Volendam vanaf 1885 heeft de redactie van het Museumjaarboek 2014 aandacht besteed aan dit populaire wintergebeuren vol ijsfeiten en anekdotes die die voor ons nageslacht bewaard moeten blijven. Velen onder ons hebben het ijsvermaak in Volendam als iets onvergetelijke ervaren. Het eerste deel van het ijsvermaak artikel uit het Museumjaarboek 2014 is reeds met veel waardering van onze schaatsfans goed ontvangen. Hieronder is het derde deel. (Hier deel een en hier deel twee.)

Vandalisme

In de loop der jaren heeft de ijsclub relatief veel last gehad van vandalisme. De eerste inbraak vond al in januari 1964 plaats en er zouden er daarna nog vele volgen. Ook waren er enige zinloze vernie­lingen zowel op het ijs als aan het gebouw.

Het ergste waren de brandstichtingen (fotol in 1979 en foto 2 in 1994), waar­door tweemaal een clubhuis met inventaris verloren ging. Het viel voor het bestuur en de vele vrijwilligers toen niet mee om de moed erin te hou­den en door te gaan, maar ze deden het wel.

Clubhuis 'de Scheve Schaats'

In het eerste ijsclubjaar (1964) werd ook een (het eerste) clubhuis geplaatst en inge­richt. Het hield stand tot 1979. Toen werd het door brandstichting in de as gelegd. Ook de inventaris en alle daar opgeslagen materialen gingen verloren. De verontwaardiging in het dorp was zo groot dat er binnen veertien dagen reeds 25.000 gulden was geschonken voor een nieuw onderkomen.

In en om de blokhut

Foto: Het gezelligst is het natuur­lijk altijd in en rond het clubhuis. Hier de opening van de blokhut in 1982, het tweede onderkomen, met de bestuurs­leden vlnr Klaas Kalf, Wim Keizer, Siem Kemper, Inse Bosma en Gerard van Rijn.

Alleen de vaste kantinebeheer­der Kees Sier van de Waffel ontbreekt. Wie 'op het terras' zit, mag zichzelf ontdekken.

Toch zou het nog toch tot januari 1982 duurde, voordat er de nieuwe Noorse blokhut als nieuw home in gebruik kon worden genomen, want het gemeentebestuur en de ijsclub waren nog steeds niet helemaal 'on speaking terms. De wethouder oordeelde dat de club een scheve schaats had gereden door de blokhut eerst te kopen en pas daarna toestemming voor plaatsing te vragen. Toen alle problemen opgelost waren, nam de ijsclub op subtiele wijze revanche door de blokhut de naam 'de scheve schaats' te geven.

In 1994 werd er opnieuw brand gesticht. De handen werden uit de mouwen gestoken en met steun van bedrijven werd er toen in eigen beheer, dus zonder enige subsidie, een derde clubhuis gebouwd, wat ruimer dan het vorige en met wat meer opslag­ruimte.

Een ijsbaan op de haven!

Foto: De landijsbaan in het park wil en kan niemand mis­sen: snel berijdbaar, goed verzorgd, centraal gelegen, prachtig van formaat, veilig, overzichtelijk en gezellig.

Maar als er dan een enkele keer in een topwinter een baan op de haven kan wor­den uitgezet, vallen we, tegen beter weten in, toch weer voor de charmes en schoonheid van deze onberekenbare 'vrouw'.

Vele activiteiten

Hoewel het clubhuis achteraf gezien veel zorg en menskracht heeft gevergd, hebben de echte schaatsactiviteiten daar nooit onder geleden.

De IJsbaan

Aan de hoofdtaak, de zorg voor een goede en veilige ijsbaan voor kinderen en opgroeiende jeugd, is altijd alle zorg besteed die ervoor nodig was.

De Wedstrijden

Het openstellen van de ijsbaan betekende in het competatieve dorp haast automa­tisch dat er wedstrijden moesten worden georganiseerd voor de schooljeugd en voor beloftevolle jongeren. De uitslagen van de groep '16 jaar en ouder' uit 1985 lagen nog in het archief: 1. Gerard Kemper 2.Henri Kes 3. Jan Tol 4. Hans Vos 5. Klaas Koning 6. Crelis Steur 7. René Schuitemaker.

De Toertochten

In de jaren dat de vorst doorzette, zoals in de topwinters 1979,1885 en 1996, kwa­men daar de toertochten op de Gouwzee bij. Samen met Monnickendam en Marken organiseerde de club sinds haar ontstaan in 1963 bijna 75 tochten. Vermeldenswaard hierbij is het jaar 1985. In een eerste poging om vanuit Volendam een baan op de Gouwzee uit te zetten gingen onze ijsmannen Johan Koning, Winfried Kemper, Klaas Koning, Theo Buijs, Klaas Schilder (Kalf) en Wim Keizer op pad, gewapend met bijlen en stootijzers, met een sneeuwschuiver en een aanhangwagen met takken voor de wakken. Aanvankelijk verliep alles naar wens. Maar 500 meter voor het puntje van de Bukdijk stuitten zij op vreemd ijs, krakerig en vol luchtbel­letjes, en toen Klaas Kalf er een gat hakte, spoot het water ineens als een IJslandse geiser omhoog.

Daarop nam Wim Keizer, die op de pabo voor scheikunde altijd een goed cijfer had gehad, onmiddellijk zijn verantwoordelijkheid als leider en wierp trefzeker een brandende lucifer in het zwarte gat. Het gaf een forse knal en voor de grote steek­vlam die daarop volgde, deinsde het gehele gezelschap meters achteruit. Over een breed gebied bleek er gas onder het ijs te zitten en het was duidelijk dat de actie voorlopig moest worden afgeblazen. Onverrichter zake thuis gekomen, vertelden ze het verhaal in geuren en kleuren aan iedereen die het wilde horen, en enige dagen later suggereerde de Nivo voor de ijsclub een plek in de quote 500 met de verwach­tingsvolle kop: 'IJsclub boort gasbel aan op de Gouwzee'.

Schaatslessen

Zeer arbeidsintensief waren en zijn ook de schaatslessen voor de jeugd die de ijsclub vanaf 1989 aanbiedt. Tot 2011 werd hiervoor gebruik gemaakt van de Jaap Edenbaan te Amsterdam, daarna van de overdekte kunstijsbaan 'De Westfries' in Hoorn. Om een indruk van de omvang te geven: in het seizoen 2013/2014 namen meer dan 300 kinderen deel aan dit evenement. 

Skeeleren

Natuurlijk heeft de ijsclub ook in de zomer nooit geheel op non-actief gestaan. Er waren altijd de gebruikelijke herstelwerkzaamheden aan baan, opstal en materiaal. Maar met de opkomst van het skeeleren is er ook een echte zomeractiviteit bij geko­men: het organiseren van skeelertochten.

Ik hoop met het schetsen van deze historische achtergronden en achtergrondjes het jubileum van onze ijsclub wat meer reliëf te hebben gegeven. Natuurlijk is het verre van volledig en een enkele keer misschien ook niet helemaal goed weergegeven, maar dat kunnen anderen weer verbeteren en door gaan met waar ik gebleven ben.

Met een groet van Kees Bond