Palliatieve sedatie en euthanasie

Sterven is iets heel persoonlijks. Het kan snel of langzaam gaan, met veel pijn en ongemak gepaard gaan of juist niet. Vaak weten we niet van te voren hoe of het gaat lopen en hoe we daar mee om zullen gaan. Nadenken over het einde en kijken waar we tegenop zien kan zinvol zijn. Want dan kunnen we als het zover is, beter kijken welke mogelijkheden bij u passen. De een is bang voor de lichamelijke gevolgen van de ziekte, de ander houdt graag de regie in eigen handen. Bekijk op tijd alle opties Of men er nu de voorkeur aan geeft thuis te sterven of in een hospice, eventueel euthanasie te krijgen of de voorkeur te geven aan palliatieve sedatie mocht het nodig zijn, het op tijd bespreekbaar maken van uw wensen kan veel leed voorkomen. Laat uw naasten en uw arts duidelijk weten wat u wilt, bespreek de dingen waar u bang voor bent of tegenop ziet en maak eventueel een wilsbeschikking. Dan kan vooral op het einde veel onduidelijkheden voorkomen. Palliatieve sedatie Onder palliatieve sedatie verstaat met het diep in slaap brengen van de patiënt door middel van een slaapmiddel.  Vaak in combinatie met morfine voor de pijnbestrijding. Het toedienen van voeding en vocht wordt gestaakt waardoor men in de regel meestal binnen een paar dagen tot een week overlijdt. Omdat het geen actieve levensbeëindiging is, maar medisch handelen, valt het niet onder het wetboek van strafrecht zoals euthanasie en hulp bij zelfdoding. Iemand kan alleen palliatief gesedeerd worden als het einde van het leven echt in zicht is gekomen. Anders zou het sterven te lang duren en langer sederen dan 2 weken geeft allerlei problemen. Palliatieve sedatie wordt de laatste jaren steeds meer toegepast en lijkt een goed alternatief voor euthanasie. Voor mensen die geen euthanasie willen of kunnen krijgen kan sedatie een oplossing zijn. Ook is het voor de arts minder belastend. Men sterft immers ‘op eigen kracht’. Ook als het  ‘te laat’ is voor euthanasie omdat de patiënt zijn/haar  wensen niet meer kenbaar kan maken, is sedatie een optie. Nadeel is dat de sedatie niet altijd helemaal goed verloopt. Regelmatig worden patiënten toch nog een keer wakker en dat is natuurlijk heel vervelend. Het is wellicht aan te bevelen om te kijken of men in een hospice terecht zou kunnen waar men veel ervaring heeft met palliatieve sedatie. Daar is constante zorg mogelijk en ook familieleden kunnen er in een prettige omgeving verblijven. Nederland: het recht om euthanasie te vragen, niet om het te krijgen In Nederland kennen we de Euthanasiewet die inhoudt dat we het recht hebben om om euthanasie te vragen. Dat wil niet zeggen dat we dat dan ook altijd krijgen. Mits we aan de wettelijke eisen voldoen­  – dat we ondraaglijk en uitzichtloos lijden en de arts bereid is om mee te werken, kan euthanasie worden toegepast. Informeer tijdig of uw arts wil meewerken Uw arts heeft het recht om te weigeren euthanasie toe te passen. Dat kan bijvoorbeeld op grond van zijn geloof of levensinstelling. Mocht dat het geval zijn bij uw huisarts, dan is het zaak om tijdig uit te zien naar een andere arts die het wel wil doen. Tegenwoordig hebben veel huisartsen een groepspraktijk en wil een andere huisarts de patiënt overnemen. Het is heel belangrijk, niet alleen voor uzelf maar ook voor de (huis)arts om uw euthanasiewens tijdig te bespreken. Ook kunt u d.m.v. een euthanasieverklaring uw wens extra kracht bij zetten. Een euthanasieverklaring is wettelijk niet verplicht maar veel artsen voelen zich gesteund als er zo’n verklaring is. Dat geeft hen extra duidelijkheid. Voor een arts is het uitvoeren van euthanasie een zware taak en als duidelijk is dat een patiënt al veel langer over deze mogelijkheid heeft nagedacht, kan dat een extra geruststelling zijn dat deze beslissing de juiste is. Alleen bij ondraaglijk, uitzichtloos lijden en toerekeningsvatbaarheid De arts mag alleen euthanasie toepassen als de patiënt ondraaglijk en uitzichtloos lijdt. Dit is eigenlijk alleen vast te stellen als de patiënt nog toerekeningsvatbaar (en dus bij kennis is). Zelfs als er een wilsverklaring is wordt het voor de arts moeilijk, zo niet onmogelijk om nog euthanasie toe te passen als iemand niet meer bij kennis is of ontoerekeningsvatbaar is geworden door bijv. een hersentumor. Over dit punt bestaat veel onduidelijkheid en er wordt op dit moment ook veel discussie over gevoerd. Het is wel iets om stil bij te staan. Veel mensen en soms ook artsen denken dat zolang met steeds hogere doses pijnbestrijding de pijn nog bestreden kan worden er van ondraaglijk lijden geen sprake is. Dat hoeft niet het geval te zijn. Ook eerder in het ziekteproces kan euthanasie worden toegepast en wel in het geval dat iemand zó opziet tegen het einde, dat er dan al sprake is van ondraaglijk lijden, te weten het lijden aan het vooruitzicht op een nare manier te sterven. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat men iemand op een akelige manier heeft zien sterven. Het is goed te praten met uw arts over het einde en wat voor u nog wel en wat niet meer acceptabel is. Uw arts kan namelijk een ander idee hebben over wanneer lijden ondraaglijk wordt. Om misverstanden en teleurstellingen te voorkomen is het goed om dit duidelijk te hebben. Als het zover is: toetsing door SCEN-arts Als de patiënt in een fase komt dat hij of zij te kennen geeft het niet langer vol te kunnen of willen houden dan kan de huisarts de nodige voorbereidingen gaan treffen. Ervan  uitgaande dat er al meerdere gesprekken over euthanasie met de arts gevoerd zijn. De arts is verplicht een tweede arts in te schakelen, de z.g. SCEN-arts. Deze arts gaat kijken, d.m.v. een gesprek met de patiënt en het bekijken van het dossier, of de  euthanasiewens aan de wettelijke eisen voldoet. Deze arts is doorgaans binnen een dag of 3 bij de patiënt thuis geweest. Hij of zij schrijft een rapport en stuurt dit naar de (huis)arts. Als de SCEN-arts akkoord gaat dan kunnen de voorbereidingen voor de euthanasie in gang worden gezet. Deze voorbereidingen nemen vaak nog een dag of 2-3 in beslag. Als de SCEN arts vindt dat er niet aan de zorgvuldigheidseisen is voldaan dan kan er een second opinion worden aangevraagd door een 2^e SCEN arts. Deze gaat dan opnieuw bekijken of er aan de zorgvuldigheidseisen wordt voldaan. Twee manieren van toepassing Onder euthanasie verstaat men het toedienen door een arts van een dodelijk middel. Nadat er een infuus geplaatst is, wordt er een slaapmiddel toegediend waardoor men snel en diep in slaap valt. Daarna wordt een spierverslapper toegediend waardoor uiteindelijk de hartfunctie stopt en men sterft. Een andere toepassing is het innemen van een drankje wat de dood tot gevolg heeft. Dit doet men dus zelf. Ook nu wordt er voor alle zekerheid van te voren een infuus geplaatst. Als het sterven namelijk te lang op zich laat wachten wordt er toch nog een spierverslapper toegediend waardoor men alsnog sterft. Voor artsen is het soms minder belastend als de patiënt zelf het drankje inneemt. Het benadrukt nog eens dat dit is wat de patiënt echt wil. Na het overlijden: arts heeft meldingsplicht Omdat euthanasie een onnatuurlijke dood ten gevolge heeft moet de schouwarts worden ingelicht.  Vaak heeft de huisarts van te voren al bij de schouwarts aangegeven dat er euthanasie gaat plaatsvinden. Dat is prettig want lang wachten op de schouwarts nadat men is overleden is vervelend, echter niet altijd te voorkomen omdat de schouwarts ook elders opgeroepen kan zijn. Als de schouwarts van mening is dat de procedure correct is uitgevoerd wordt het lichaam van de overledene vrijgegeven en kan de verdere afwikkeling plaatsvinden.