Jaarverslag 2015 van het Volendams Museum

Inleiding

De activiteiten in het museumjaar 2015 waren in het afgelopen jaar in het bijzonder gericht op het feit dat al 40 jaar met hart en ziel gewerkt wordt aan activiteiten en exposities voor het Volendams Museum en de instandhouding daarvan. In 2015 kan men vooral vol trots terugkijken op o.a.:

• 40 jaar Museumjaarboek met beschreven Premiefoto


• 40 jaar bouw en instandhouding Volendams Museum


• 40 jaar museumactiviteiten door vrijwilligers


• 20 jaar Sigarenbandjeshuisje


• Drie onvergetelijke jubileumexposities: ‘Wilm Wouters schildert Volendam’, ‘Volendam door de eeuwen heen’ en ‘Wasdag in Volendam’.


• Het Museumjaarboer 2015 gewijd aan de kunstschilder Wilm Wouters en zijn toevlucht Volendam, Premiefoto met beschrijving en een uitgebreid jaarverslag over 2015.


• Een onvergetelijke opening van de expositie ‘Wilm Wouters schildert Volendam’ door Rob Wouters in een overvol restaurant partycentrum AMVO, de Gastheer van Volendam.


• Groeiend aantal museumbezoekers en afnemers van het aantal Museumjaarboeken met Premiefoto.


• Beheerders en baliemedewerkers in Volendammer kleding.


• Herhaalde nationale Volendampromotion voor gemeente Edam-Volendam belangrijk voor werkgelegenheid.

Het bestuur van de Stichting Volendams Museum en Vrienden van het Volendams Museum is er trots op dat er in de afgelopen 40 jaar vanaf 1975 ongekend veel medewerking is verleend aan de museumactiviteiten, de realisering van twee musea, de uitbreiding voor de vestinging van het wereldberoemde Sigarenbandjeshuisje en de instandhouding daarvan tot op heden.
Ook in 2015 kunnen de eindverantwoordelijke besturen van het Volendams Museum, de Vrienden en alle medewerkers met tevredenheid terugzien op een geslaagd museumjaar. Dankzij de inzet in tijd en geld van besturen, beheerders, vrijwilligers en sponsors heeft dit kunnen plaatsvinden. Met de inzet van de vrijwilligers van de vele verschillende werkgroepen is in 2015 opnieuw weer veel werk verzet.

Niet alleen werd een werkelijk unieke expositie over de wereldbefaamde kunstschilder Wilm Wouters op professionele wijze gerealiseerd maar tevens de exposities ‘Volendam door de eeuwen heen’ en ‘Wasdag in Volendam’. Deze exposities met daarbij een levensecht uitgebeelde schilderende Wilm Wouters in zijn atelier ‘De Toevlucht’ op het Havendijkje. De exposities met daarbij de tafereeltjes, interieurtjes, schooltje uit 1920, winkeltjes, een vooronder op ware grootte, alle soorten visserijtechnieken met botters, de originele miniatuur helling van Pieter Spaander met botters erop, een garnalen pellend gezin, huisvlijt, oude ambachten en materialen, Tolhuisje, hondenkar, gevulde vitrines met kleding, film- en dia’s voorstellingen, beeldende kunstuitingen en een uniek gerenoveerd Sigarenbandjeshuisje hebben dit museumseizoen zorg gedragen voor een record aantal bezoekers. De reacties in woord en geschrift van bezoekers uit binnen- en buitenland waren uitstekend.

Ook in 2015 hebben er opnieuw vele museumactiviteiten plaats gevonden en is er veel aandacht geschonken aan onderwerpen uit Volendams verleden. Een welgemeend compliment aan allen die het welslagen van deze exposities mogelijk hebben gemaakt, de beheerders, de baliemedewerkers, de schoonmaaksters, de particulieren die hun schilderijen in bruikleen hebben gegeven, de sponsors, de afnemers, rondbrengers, samenstellers van het museumjaarboek 2014, de plaatselijke juweliers voor het poetsen en schenken van sieraden, de leden van de verschillende actieve werkgroepen en de gulle gevers die dit jaar weer voor vele schenkingen aan het museum hebben gedaan.

Tentoonstelling Wilm Wouters (14-03-2015 tot 08-011-2015)

De aanleiding om via een rijk geïllustreerd boekwerk eerbetoon en aandacht te schenken aan het werk en het leven van Wilm Wouters (1887 – 1957) waren de Wilm Wouters-tentoonstellingen zowel in Art Hotel Spaander, brasserie Cathrien en het Volendams Museum. Deze instellingen hebben in het afgelopen seizoen, elk op hun eigen locatie en wijze, de kunstwerken die zij van de kunstschilder bezaten, aangevuld met schilderijen en tekeningen van de schilder uit andere musea en uit particuliere collecties geëxposeerd. Wilm Wouters zocht en vond vooral in Volendam zijn inspiratie. Hij werd in de Volendammer schilderswijk geëerd met een straatnaam als een belangrijk vertegenwoordiger van de Volendamse School, een groep van voornamelijk schilders die in de periode 1880 – 1930 een eenheid vormden, niet- zoals gebruikelijk- in stijl maar in onderwerp: de folklore van het vissersdorp Volendam.

Alhoewel Art Hotel Spaander en het museum voordien elkaar altijd hielpen met hand- en spandiensten en kunstuitleen aan elkaar, was deze samenwerking nieuw en is in samenwerking met de Stichting Artist Kom Binne succesvol verlopen. Bij het schrijven en het illustreren van het Museumjaarboek 2015: ‘Wilm Wouters En zijn toevlucht Volendam’ hebben vele mensen schrijver Piet Koning terzijde gestaan. Museumbestuurder Kees de Boer speelde hierbij vanuit het Volendams Museum een geslaagde coördineerde rol. Doorslaggevende medewerking kreeg hij aangeboden van Rob Wouters, zoon van de kunstenaar, die toegang gaf tot het familiebezit aan schilderijen, tekeningen, foto’s en verhalen over zijn vader.

Expositie ‘Wilm Wouters schildert Volendam’ i.s.m. Stichting ‘Artist Kom Binne’ en Art Hotel Spaander succesvol

De expositie ‘Wilm Wouters schildert Volendam’ is een klinkend succes geworden. Niet minder dan 51 kunstwerken van Wilm Wouters werden in het Volendams Museum getoond uit eigen collectie, het Zuiderzeemuseum en een groot aantal particulieren die bereid werden gevonden hun kunstwerken in bruikleen af te staan. Tevens werden in art hotel Spaander en Brasserie Cathrien nog eens 45 kunstwerken van Wilm Wouters geëxposeerd. Meer dan 1200 kunstenaars uit binnen- en buitenland hebben in het befaamde art hotel Spaander vanaf 1881 tot op heden een gastvrij verblijf gevonden. Het Volendams Museum heeft in de loop der tijd een prachtige collectie tekeningen en schilderijen van Wilm Wouters opgebouwd.

De expositie heeft met de tientallen kunstwerken een goed beeld gegeven van Wouters’ artistieke kunnen, van tekeningen tot grote olieverfschilderijen. De expositie ‘Wilm Wouters schildert Volendam’ werd op zaterdag 14 maart 2015 onder grote belangstelling in partycentrum AMVO geopend door Rob Wouters, de zoon van de kunstenaar waarbij het eerste exemplaar van het rijk geïllustreerde boek van schrijver Piet Koning ‘Wilm Wouters en zijn toevlucht Volendam’ aan Rob Wouters werd uitgereikt. Na de opening van de expositie werd het rijk geïllustreerde Museumjaarboek 2015 met Premiefoto met een uitgebreid museumjaarverslag onder redactie van Piet Koning voor de afnemers beschikbaar gesteld.

Jan Koning (van Teun) ontving als eerste het Museumjaarboek 2015 met Premiefoto

Het eerste Museumjaarboek 2015 met de beschreven Premiefoto werd enkele dagen na de opening van de nieuwe exposities in het Volendams Museum uitgereikt aan de toenmalige voorzitter van Oud-Volendam Jan Koning. In 2015 was het precies 40 jaar geleden toen een lang gekoesterde wens van de vereniging Oud-Volendam om te komen tot een Volendams Museum en de instandhouding daarvan in vervulling ging. Het oude zusterklooster kwam vrij en de daarin gevestigde levensschool kreeg een nieuw onderkomen. Geld voor het inrichten van een museum in het oude klooster was er niet want de uitgifte van toen beschreven Premiefoto’s was jaren daarvoor op de klippen gelopen. Jan Koning deed een beroep op Wim Keizer in 1975 om via een grote deur-aan-deur actie een herstart te organiseren om zoveel mogelijk afnemers te registreren voor een Premiefoto met beschrijving.

Pas later werd de Premiefoto aangevuld met een steeds uitgebreider Museumjaarboek. Tientallen vrienden, collega’s uit het onderwijs en kennissen werden ingeschakeld om voor 10 gulden afnemer te worden van de Premiefoto. De herstart-actie werd een groot succes. Vanaf 1975 is de hoeveelheid en verspreiding van de Premiefoto en het Museumjaarboek steeds groter geworden en een groot succes gebleken want mede door de inkomsten daarvan konden verbouwingen, inrichtingen van de onderkomens, schilderijen en rekeningen betaald worden. Het initiatief van Jan Koning is een wezenlijk startsein en aanleiding geweest om ons Volendammer erfgoed een plaats te geven die het verdient. Vandaar dat de museumvoorzitter aan Jan Koning de eer gunde om na 40 jaar het eerste exemplaar van het Jubileummuseumjaarboek met Premiefoto 2015 aan te bieden.

Werk dat men niet ziet is de grondslag van de nieuwe exposities die alle vorige overtreft

In zijn openingsspeech heette museumvoorzitter Wim Keizer de honderden museumvrijwilligers, gasten en speciaal de aanwezige nazaten van de voor de Volendammer kunstenaarskolonie belangrijke schilder Wilm Wouters van harte welkom. De voorzitter liet in zijn speech duidelijk merken dat de museumactiviteiten niet iets vanzelfsprekend is. Bij het zien van de nieuwe exposities komt u zeer zeker tot de conclusie dat deze alle vorigen overtreft. Het Volendams Museum en het Sigarenbandjeshuisje is heel wat meer dan de tentoonstelling die u ziet. U ziet niet het werk dat hier ten grondslag ligt van tientallen vrijwilligers die vanuit hun betrokkenheid, talenten en vaardigheden dit museum in de afgelopen 40 jaar groot hebben gebracht en in stand hebben gehouden.

U ziet niet de rondleiders, de mensen die geduldig aan de registratie werken, de mensen die ieder jaar het Museumjaarboek met de Premiefoto realiseren, registreren en rondbrengen, de administratie voeren, die zorgdragen voor de Volendammer kleding, rangschikken en onderhouden, die timmeren, schilderen, werken aan een nieuwe duurzame verlichting, dagelijks enkele keren de W.C.’s schoonmaken, herstelwerkzaamheden verrichten en gedurende het hele jaar het Volendams Museum onderhouden en schoonmaken zodat volgens schrijvers in het gastenboek uit binnen- en buitenland het Volendams Museum het schoonste museum ter wereld is in haar soort en omvang. Als u straks rondkijkt besef dan wat u ziet en wat u juist niet ziet en wat tot stand is gebracht door al die vrijwilligers die het museum waar hun erfgoed is bijeen gebracht, liefhebben en met liefde beheren en verzorgen. U ziet de tentoonstelling zoals de wijzers van een oude klok. U ziet de wijzers, maar niet het grote raderwerk achter de wijzerplaat die de wijzers laat bewegen. De voorzitter was trots op het gegeven dat de museumbesturen en werkgroepen met heel veel gemeenschappelijke inspanning, vrijwilligershanden, gemeentelijke - en VSB subsidies, inzet van touroperators zoals Tours&Tickets, sponsors, media, gulle gevers van kleding en sieraden, afnemers van museumjaarboeken met Premiefoto’s en museumbezoekers gedurende de 40 jaar verrassendveel hebben bereikt. Het museumbestuur dankt allen die hebben bijgedragen tot dit door velen gedragen succes. Steun en inzet is de belangrijkste voorwaarde om op de ingeslagen weg door te gaan. Al deze doeners mogen zelf ook trots zijn op wat zij hebben bereikt door hun belangeloze inzet. Dit geldt tevens voor alle museumvrijwilligers die niet meer onder ons zijn.

In memoriam Hein Veerman (Poes) en Bob de Jong

Wim Keizer besloot zijn openingsspeech met de trieste mededeling dat het afgelopen jaar afscheid genomen is vanwege het overlijden van twee trouwe vrijwilligers Hein Veerman (de Poes) en Bob de Jong. Op vrijdag 23 januari 2015 heeft het bestuur met droefheid kennis genomen van het niet geheel onverwachts overlijden van Hein Veerman (Poes) op de leeftijd van 81 jaar. Hein heeft zich gedurende 30 jaar lang ingezet en meegewerkt aan de niet geringe werkzaamheden en activiteiten voor het Volendams Museum. Hein was één van de positieve en stuwende krachten bij al het wel en wee van het Volendams Museum. Zijn functies waren veel omvattend; van baliemedewerker, beheerdersvervanger, vlaggenophanger, klusjesman, verhuizer, één van de regelaars en rondbrengers van het museumjaarboek en Premiefoto, lijstenmaker en medesamensteller van alle artistiek verantwoorde en hoogstaande museumexposities. Hij had bijna alle facetten van het museumwerk in zijn vingers. Hein werd uit waardering op 6 februari 2009 tijdens een gezellig samenzijn gehuldigd met de dik verdiende prachtige bronzen Veulenpenning met oorkonde.

Slechts drie dagen na het overlijden van Hein Veerman nam het bestuur en medewerkers wederom op droeve wijze kennis van het heengaan van de heer Bob de Jong op de leeftijd van 82 jaar, in leven vaste museummedewerker en collega van zijn museumvriend Hein Veerman. Zij werkten meer dan 20 jaar samen in het museum. Met hart en ziel heeft Bob de Jong zich ingezet als baliemedewerker, klusjesman en was in de jaren 1994 en 1995 vooral verbonden aan de realisering en de inrichting van het wereldbefaamde Sigarenbandjeshuisje in de nieuwe door vrijwilligers gerealiseerde aangebouwde vleugel van het museumgebouw. Bij zijn afscheid in 2011 werd Bob de Jong tijdens een gezellig samenzijn in art hotel Spaander ook gehuldigd met de prachtige bronzen Veulenpenning met oorkonde voor zijn 20 jaar durende vrijwilligerswerk. Zij rusten in vrede.

Volendams Museum verheugd over aankoop van het grootste schilderij van Wilm Wouters ‘De levenscyclus van een Volendammer visser’

Het voor Wilm Wouters ongekend grote schilderij van 3.60 breed en 1.50 cm hoog voorstellende ‘De levenscyclus van een Volendammer visser’ is voor het Volendams Museum door de Vrienden van het Volendams Museum en sponsors die het Volendams Museum een meer dan goed hart toedragen. Het werkelijk unieke museumstuk was in 2015 een opvallend onderdeel van de expositie ‘Wilm Wouters schildert Volendam’. Het schilderij is in 1953 in opdracht van de toenmalige AMVO-directie vervaardigd. Na een interne verbouwing in de AMVO was er voor het grote schilderij geen plaats meer en heeft men het bijzondere doek in drie afzonderlijke delen gesneden.

Kunstbezit Volendams Museum uitgebreid

Naast ‘De levenscyclus van een Volendammer visser’ van de schilder Wilm Wouters kwamen nog twee kunstwerken van deze schilder in bezit van het Volendams Museum t.w. ‘Het meisje met het mandje’ en ‘Neeltje Veerman’. Van de kunstschilder Soja-Jensen werd een schilderij met gezicht op het Noordeinde aangekocht. Bijzonder sympathiek was de geste van Nelleke Spaander die in persoonlijk bezoek een kostbaar houten beeldje van Albert Termote voorstellende Klaas Schout en een monumentale miniatuurbotter aan het museum schonk.

Particulieren en het Zuiderzeemuseum gaven voor de expositie vele kunstwerken in bruikleen en adviseerden bij de inrichting van de exposities en tafereeltjes. De besturen van het Volendams Museum, in samenwerking met de Stichting ‘Artist Kom Binne’ en Art Hotel Spaander, hebben al het mogelijke gedaan om o.a. het culturele Volendammer verleden een gezicht te geven. De reacties van de bezoekers hebben alle verwachtingen overtroffen.

Geslaagd jubileumdiner in art hotel Spaander voor alle actieve vrijwilligers van afgelopen 40 jaar

Als dank aan allen die in de afgelopen 40 jaar vanaf 1975 medewerking hebben verleend aan het uitgeven van het Museumjaarboek met Premiefoto, de bouw en instandhouding van het Volendams Museum en het Sigarenbandjeshuisje en vrijwilligers van de werkgroepen werden alle museummedewerkers uitgenodigd om in Art Hotel Spaander deel te nemen aan een hoogstaand culinair diner. In een super gezellige sfeer genoten niet minder dan 80 aanwezige museumvrijwilligers (w.o. oud-Volendamvoorzitter Jan Koning) van het supermenu van de koks van de Spaanderkeuken. Tijdens het diner werden de nieuwe beheerders Erik Molenaar en Rita Bont-Smit voorgesteld. Zij hebben in het afgelopen seizoen naar ieders tevredenheid hun werk verricht.

Duurzame verlichting in alle museumzalen

In 2015 is de duurzame verlichting met sfeervolle dimfunctie in alle museumzalen afgemaakt. Museummedewerker Simon de Jong wist in samenwerking met de grote korting gevende lampenleverancier deze klus te klaren. De dames van de schoonmaakwerkgroep zijn zeer content met de nieuwe duurzame verlichting met een dimfunctie want bij de drie-wekelijkse schoonmaak is er nu voldoende verlichting. Alle kunstwerken en zalen zijn momenteel van verantwoorde belichting voorzien.

Werkgroep Kledinghersteldemonstratie trok in 2015 veel aandacht van bezoekers

De dames Antje Mooijer-Tol en Gaar Smit-Plat met assistentie van o.a. de museumvrijwilligers Margriet Bond-Kes en Judith Anema hebben iedere dinsdag middag de museumbezoekers verrast met het maken en herstellen van Volendammer kleding. Vooral groepen bezoekers in rolstoelen kregen uitgebreid uitleg over de Volendammer dracht die door de eeuwen heen gedragen is en die in de exposities in het museum te zien zijn.

Veulenpenningen voor museumvrijwilligers

Tijdens het super culinaire diner voor de vrijwilligers van het jubilerend Volendams Museum waren zo’n 80 museummedewerkers aanwezig om het wel en wee van de afgelopen 40 jaar betreffende het Volendams Museum en haar vele activiteiten een feestelijk en verdiend tintje te geven. Met bijdrage van enkele loyale sponsors, bijdrage uit de fooien- en W.C.-pot werd een ongekend lekker feestelijk diner opgediend met alles erop en eraan. Tevens werden de nieuwe beheerders Erik Molenaar en Rita Bont-Smit voorgesteld en maakte museumvoorzitter Wim Keizer namens het bestuur de benoemingen voor hun verdiensten voor het museum bekend. De bronzen Veulenpenningen met oorkonde werden voor hun jarenlange belangeloze inzet voor het Volendams Museum verleend aan: W.A.C. Kwakman, Hille Tol (Kuub), Jaap Schilder (Sas), Evert Veerman (Jop) en Hein Tol (Kurk). De officiële overhandiging van de Veulenpenningen met oorkonde kon niet ter plaatse worden afgehandeld en uitgereikt omdat de ere-attributen nog in bewaring zijn bij de nog steeds zeer gewaardeerde oud-bestuursleden Jan en André Kes.

Het hoogfeest van kermis gevierd in museum met kermisborrel voor vrijwilligers

Tijdens het hoogfeest van kermis was het Volendams Museum op zaterdag, zondag en maandag gesloten. Op vrijdag 4 september 2015 waren van 17.00 tot 21.00 uur alle museumvrijwilligers uitgenodigd voor een gezellig vrijdag-van-kermis borrel met een hapje in het Volendams Museum. Het bestuur, de beheerders en vrijwilligers werden hierbij door de museumvoorzitter bedankt voor hun tomeloze inzet. Zij kunnen vol trots terug zien op een werkelijk topseizoen met een record aantal bezoekers. In een gezellige kermissfeer werd tevens kennis gemaakt met Tour&Tickets-directeur Erik de Visser en Tim Teffer met hun echtgenotes en een aantal nieuwe museumvrijwilligers die in onberispelijk Volendammer kostuum balie-werkzaamheden verrichten.

Volendams Museum geselecteerd door ministerie SZW

Op woensdag 23 september kreeg het Volendams Museum bezoek van een delegatie met cameraploeg van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het productiebureau o.l.v. Leon Boelens deed een onderzoek in opdracht van het ministerie om te kijken hoe Nederland werkt. Zij vonden Volendam een populaire plaats in Noord –Holland voor een interview met de leiding en waren benieuwd hoe de medewerkers van het Volendams Museum omgingen met verschillende soorten en hoeveelheden toeristen uit binnen- en buitenland. De Werkbezoekers van de grote campagne “Hoe Werkt Nederland” waren aangenaam verrast over hoe er met veel werklust en inzet in het Volendams Museum en in praktisch heel Volendam wordt gewerkt hetgeen een voorbeeld kan zijn voor heel werkend Nederland en andere landen in Europa. Vanuit het Volendams Museum kreeg het campagneteam alle mogelijke gegevens te horen over de hoge kwaliteit van de producten van het Volendammer bedrijfsleven en de inzet van de daaraan verbonden werknemers.

Opnames NS TreinBattle in Volendams Museum

Op zaterdag 19 september 2015 kreeg het Volendams Museum bezoek van Teachersinmedia om opnames te maken voor het online-reisprogramma Treinbattle van de Nederlandse Spoorwegen. In alle provincies zijn opnames gemaakt. Voor de provincie Noord-Holland werd Volendam uitgekozen. Een team van het online-reisprogramma met drie kinderen maakte opnames van een aantal highlights in Volendam o.a. een bezoek aan een restaurant, een fotograaf op de Dijk, een rokerij, Uniek Volendam en het Volendams Museum. De laatste opdracht voor de kinderen was een uitdaging. Aan de gemeente Edam-Volendam werd gevraagd om een interview te regelen met de burgemeester om hem een prikkelende vraag te stellen die hij van tevoren niet wist. Aangezien de burgemeester niet beschikbaar was, werd van gemeentezijde verwezen naar museumvoorzitter Wim Keizer die misschien wel bekender was dan de burgemeester. In het museumschoolklasje werd de prikkelende vraag door één van de drie kinderen gesteld: ‘Waarom bezoeken toeristen Volendam zo massaal en wat is daar de oorzaak van?’ De museumvoorzitter gaf daar een uitgebreid passend antwoord op. Het antwoord is te lezen op de website: www.volendamsmuseum.nl en www.ns.nl

Tolhuishut en hondenkar onverbrekelijk met Volendams verleden verbonden

De vishandel met de hondenkar en de tolhuishutten in Amsterdam-Noord zijn in de afgelopen 2 jaar in de expositie in het Volendams Museum in beeld gebracht. Deze bezienswaardigheden geven een beeld van de vishandel uit het verleden en zijn onverbrekelijk met het erfgoed van Volendams verleden verbonden. Volendam had vanaf 1650 vissers die tevens vishandelaar waren. Rond 1750 waren er visventers die dat vak uitoefenden als hoofdberoep. In 1810 staan er in Volendam 39 visventers ingeschreven. Een groep werd gevormd door boerenventers die te voet , met bootjes en later met de hondenkar of bakfiets het achterland in trokken om in de Purmer, Beemster, Zaanstreek en zelfs in de Schermer tot en met Alkmaar hun vis aan de man of vrouw brachten.

De stadsventers in Haarlem verbleven door-de-weekse dagen in hutten in Spaarndam waar Volendammer botters uit de Haarlemmermeer hun vis kwamen lossen. De visventers uit Volendam in Amsterdam werden Tolhuisleggers genoemd naar het Tolhuis waar zij hun hutten hadden opgetrokken. Zij hielpen ’s nachts de botters op het IJ met vislossen om vervolgens hun bot, aal en garnalen te verkopen in de Jordaan en elders in Amsterdam. Vanaf 1888 begonnen de venters meer gebruik te maken van de tram en in 1903 kwam de ventersboot van Volendam naar Amsterdam en terug in de vaart.

Tolhuisleggers waren de pioniers van de Volendammer vishandel in Amsterdam

De Tolhuisleggers waren de pioniers van de Volendamse vishandel in Amsterdam. Zij hadden hun naam te danken aan het Tolhuis aan het IJ in Amsterdam-Noord. De Volendammer vissersschepen meerden hier in de Franse tijd (1795-1813) af en waar achter ruimte was om hun hutjes neer te zetten. De oudste bekende Tolhuislegger is de in 1810 geboren Hein Schilder (Fik), die in 1859 in zijn ventersbootje bij Spaarnwoude om het leven kwam.

Sommige mannen pakten het werk als Tolhuislegger aan omdat ze het werk als schipper of knecht niet konden klaren en anderen omdat er bij gebreken of hoge leeftijd vroeger geen voorzieningen en inkomsten waren. Bij het overladen van de vis in de hobbelschuiten op het IJ sloegen de Tolhuisleggers zelf ook een partijtje vis in om dat vervolgens te verkopen aan de vismarkt of uit te venten in de Jordaan en elders in Amsterdam. De hobbelschuiten werden zo genoemd omdat hobbeljongens de kostbare garnalen levend hielden door op de schuit op een plank heen en weer te lopen voordat de garnalen levend werden gekookt. Alleen levend gekookte garnalen konden worden gepeld. De Tolhuisleggers rookten ook zelf paling en andere vis. Sommige venters voeren in hun hobbelschuiten of vletten met garnalen, bot, paling en spiering langs de grachten.

Anderen liepen met een juk met aan weerszijden een mand met vis of met opgeladen handkarren door de straten van Amsterdam waar ieder zijn eigen wijk had. Vanaf 1650 brachten de Volendammer vissers hun vangst aan levende vis in Amsterdam. Op de vismarkt op de Dam was toen al een aparte plaats gereserveerd voor de vissersschepen die hun vangst zelf te koop mochten aanbieden op de visbanken. Vanaf 1667 werden bot en schol uit de Zuiderzee en vanaf 1688 ook aal, spiering en platvis uit de Noordzee rechtstreeks verkocht aan de visvrouwen bij het Bothuisje aan de latere Prins Hendrikkade. De vismarkt aan de Dam werd in 1842 verplaatst naar de Nieuwmarkt, in 1862 naar de Geldere Kade en na de bouw van het Centraal Station in 1889 naar de Ruyterkade ter hoogte van het Havengebouw.

Gerrit Vlak was de laatste Tolhuislegger in 1915

Gerrit Vlak (Gerritje van Jan Heere, geboren 6-11-1839 en overleden 27-03-1929) was de laatste Tolhuislegger. Als laatste der Mohikanen haakte hij in 1915 af. Zijn hut werd voor 200 gulden aangekocht door het Openluchtmuseum in Arnhem alwaar het momenteel nog is te bezichtigen.

Museumactiviteiten voor kinderen in herfstvakantie nog steeds in trek

Voor de kinderen van alle basisscholen van Volendam en de regio was het in de herfstvakantie weer volop feest. Voor het 21ste jaar werd van 19 t/m 21 oktober 2015 de traditionele museumkinderdagen in het Volendams Museum georganiseerd o.l.v. de beheerders Erik Molenaar en Rita Bont-Smit en zo’n 50 vrijwilligers. De activiteiten werden bezocht door honderden kinderen en verliepen weer gezellig en sfeervol. Zij hebben zich uitstekend vermaakt met het maken van allerlei historische activiteiten zoals het maken van vliegers, dasjes vlechten, figuurzagen, sigarenbandjesplakken, kleuren en verven enz. enz. De kinderen mochten hun producten mee naar huis nemen. De meegekomen ouders en familieleden keken hun ogen uit want zij maakten tevens kennis met hetgeen in het museum te zien was. Hulde aan de vrijwilligers die ook deze museumactiviteiten voor de kinderen mogelijk hebben gemaakt.

Touroperator Tours&Tickets, Marken Express en Simonehoeve leveren veel bezoekers

Het Volendams Museum doet al jaren goede zaken met Tour&Tickets uit Amsterdam. Naar volle tevredenheid van beide partijen komen iedere dag een aantal bussen van deze onderneming vele bezoekers brengen voor een bezoek aan het museum. Met de directie van de Marken Express is afgelopen jaar een contract opgemaakt waarin is opgenomen dat het Volendams Museum een vergoeding ontvangt voor iedere bezoeker van een arrangement van de Marken Express die een bezoek brengt aan het Volendams Museum. Vele groepen vanuit de Simonehoeve uit Katwoude hebben naar tevredenheid een bezoek aan het Volendams Museum gebracht. Vanuit Volendam bezochten vele toeristen het museum via vouchers van o.a. Art Hotel Spaander en hotel-restaurant de Pompadour. Het museumbestuur dankt deze ondernemingen hartelijk. Dankzij de vele extra bezoekers is het museumbestuur in staat om niet alleen het Volendams Museum in stand te houden maar tevens aankopen te doen die in het belang zijn van Volendams verleden.

Volendammer Ochtenden 2015 voor bassischolen groepen 8 geslaagd cultureel evenement

Voor de leerlingen van de groepen 8 van de Volendammer basisscholen zijn de Volendammer Ochtenden geslaagde culturele evenementen geworden. De schoolklassen bezochten iedere dinsdag ochtend van 9.00 tot 12.00 uur in 3 groepen een uur lang het museum en het Sigarenbandjeshuisje, een tochtje met een echte kwak en een bezoek aan Uniek Volendam. Het Volendams Museum ging daarvoor speciaal een uur eerder open. In het museum krijgen de kinderen eerst een korte rondleiding met uitleg, vervolgens krijgen de kinderen een korte educatieve film van 12 minuten te zien waarna een speurtocht in het museum volgt waarin zij een 12-tal vragen moeten beantwoorden. Na afloop kreeg ieder kind een bekertje fris aangeboden door de museumbeheerder. De hoogst scorende kinderen kregen dezelfde dag de uitslag te horen en de daaraan verbonden museumcadeaus in de vorm van boeken over Volendams erfgoed. Uit reactie van de kinderen en hun begeleiders vonden de kinderen het bezoek aan het museum zeer leerzaam en gedroegen zij zich met veel aandacht uitstekend.

Lezingen en rondleiding gewaardeerd door museum bezoekers

De beheerders Erik Molenaar en Rita Bont-Smit, de balie –medewerkers en rondleiders hebben het afgelopen museumseizoen al het mogelijke gedaan om de bezoekers kennis te laten nemen van het Volendammer erfgoed en de exposities in het Volendams Museum. Vele lezingen en de daarop volgende rondleidingen werden door de bezoekers zeer gewaardeerd. Groepen kwamen uit o.a. Volendam, Edam, Zeevang, Purmerend, Swifterband, Urk, Utrecht, Heerenveen, Enschedé, Den Bosch, Rotterdam, Papendrecht, Hoorn, Alkmaar en groepen van de Sociale Verzekeringsbank. Invalidengroepen in rolstoelen uit o.a. verzorgingshuizen uit Hilversum en cruiseboten uit de Volendammer haven. Zij waren duidelijk verrast en dankbaar voor de lezingen en rondleidingen. Zij lieten dat zowel mondeling als schriftelijk op positieve wijze in o.a. het gastenboek merken.

Honderden bezoekers bezochten gratis de ‘Open Monumentendag’ in Volendams Museum

De exposities en overige tafereeltjes in het Volendams Museum leenden zich uitstekend voor het thema van dit jaar betreffende de nationale ‘Open Monumentendag’ genaamd: ‘KUNST en AMBACHT’. In Nederland bezochten meer dan 1 miljoen bezoekers de 5000 musea, raadhuizen, molens, kerken en andere historische 0000gebouwen. Het Volendams Museum verwelkomde honderden gasten. De nieuwe exposities pasten naadloos op het thema KUNST en AMBACHT.

Betreffende de kunst konden de bezoekers kennis nemen van de werkzaamheden van de befaamde kunstschilder Wilm Wouters in zijn levensecht nagemaakte atelier. In alle museumzalen waren van deze kunstenaar 51 kunstwerken te zien. Beeldhouwkunstwerken en sieraden in vitrines van o.a. Albert Termote waren in ruime mate te aanschouwen evenals een zeilenmaker, attributen en botters voor de visserijtechnieken, een garnalen pellend gezin, hullen stijven en strijken op de film, visventers bij de Tolhuisjes in Amsterdam-Noord en bij een hondenkar, het wassen en maken van Volendammer kleding, films en de werkzaamheden op de historische miniatuur helling van Pieter Spaander. Vol bewondering en waardering waren de open monumenten gasten over hetgeen zij zagen in het Volendams Museum en constateerden dat er een hoop werk was verricht om zoiets moois te realiseren.

Volendams Museum in Kunstroute van ‘Kunst Kijken Volendam’

Op 24 en 25 oktober 2015 nam het Volendams Museum deel aan de Kunstroute van de nieuwe stichting Kunst Kijken Volendam. Deze kunststichting stimuleert en draagt bij aan de ontplooiing van de vele talenten in onze gemeente. Gebleken is dat de stichting het belang van de kunst in onze samenleving wil uitdragen. Vooruit lopend op de fusie van de gemeente Edam-Volendam en Zeevang was het een goede zaak dat de belangstellenden uit beide gemeentes van harte waren uitgenodigd. Zij hebben kunnen genieten van de kunstuitingen die verrassend en innovatief waren en voor herhaling zeker vatbaar. Het thema voor de kunstroute ‘Watersnood – 100 jaar droge voeten’ sloot aan bij de nieuwe expositie en de inhoud van het Museumjaarboek met Premiefoto 2016.

Watersnood 1916 en 100 jaar droge voeten zijn onderwerpen van nieuwe expositie

Honderd jaar geleden werd Volendam en de regio geteisterd door een verwoestende watersnood. De zeedijk bij Katwoude bezweek en bezorgde ongekend veel schade aan huis en haard. De herdenking van deze verschrikkelijke ramp vindt op vele plaatsen in Noord-Holland plaats. In het Volendams Museum zal aan deze herdenking veel aandacht worden geschonken. Ter voorbereiding hebben delegaties van het museum bezoeken gebracht aan het Watersnoodmuseum in Zeeland, het Zuiderzeemuseum en aan besprekingen met vertegenwoordigers van andere getroffen plaatsen. In het Museumjaarboek en Premiefoto wordt dit jaar de ramp en de gevolgen uitgebreid beschreven en uitgebeeld met toepasselijke foto’s.

Medewerking van velen en schrijvers van artikelen hebben in 40 jaar delen van de Volendammer historie vast gelegd

Na de herstart in 1975 met een beschreven Premiefoto over de watersnood van 1916 in Volendam in de omgeving van de Conijnstraat hebben velen een onmisbare medewerking verleend aan de vele activiteiten omtrent Volendams verleden. Een aantal schrijvers van artikelen zijn niet meer onder ons maar al die museummedewerkers hebben er voor gezorgd dat telkens een deel van de Volendammer geschiedenis is vastgelegd. Het bestuur van het Volendams Museum is dankbaar voor hun inzet in de afgelopen 40 jaar. Dit geldt voor o.a. de schrijvers: Jan Schilder (Dries), Dick Brinkkemper, Cor Karels, Jan Schilder (Vik), Jan Kes, André Kes, Wim Keizer, Ben Mol, Kees Tol (Lijp), Ton Jonk, Piet Koning, Evert Koning, Jan Tol (Jobse), Kees de Boer, Jan Tol (van de Knoest), Piet Schilder (NIVO), Kees Bond, Dick Bond, Thoom Bond, Crelis Tuijp, Peter Karregat en de leveranciers van de gegevens voor de schrijvers.

Voor al het werk van deze vrijwilligers die zich hebben ingezet voor het vastleggen en bewaren van het culturele en historische erfgoed van Volendam zijn wij dankbaar en hopen dat de ingezette koers in de toekomst wordt voortgezet.

Het bestuur van het Volendams Museum en de Vrienden van het Volendams Museum