Jazzclub Mahogany Hall 50 jaar! Unieke club bleef zich vernieuwen: “Er broeide iets in Edam”

Een periode van 50 jaar is verstreken sinds jazzclub Mahogany Hall officieel het licht zag. Enkele Edamse tieners ondernamen al acht jaar daarvoor, het was 1958, een poging om een eigen club te beginnen. Aan de Westervesting in Edam, in een leegstaande woning, werd geprobeerd een eigen vereniging op te richten. Al na twee weken ging de stekker eruit. “Het liep volledig uit de klauwen”. In 1965 lukte het wel. De inmiddels twintigers startten een eigen club in café Suisse van Jan Nicolai, het huidige Jimmie’s. Vijftig jaar verder staat er een professionele organisatie die bovenaan meespeelt in de Eredivisie van de Nederlandse jazzscene.

Het is een uniek verhaal. Een vriendengroep waarvan de kern na al die jaren nog steeds actief is en zich blijft vernieuwen. Zestigers en zeventigers die jong zijn gebleven door altijd in te spelen op de nieuwste ontwikkelingen. De politie zorgde in de jaren vijftig dat de eerste aanzet al snel in de kiem werd gesmoord. Het vervallen pandje met aan de muur platenhoezen van legendarische jazzsterren, een provisorisch barretje en stroom van achterbuurman bakker Stam, moest na enkele weken al weer dicht. De boze tieners plaatsten even later een rouwadvertentie in de Noord-Hollandse Courant. ‘Overleden in de ouderdom van 14 dagen’ stond er te lezen. ‘Liever geen bezoek, geen bloemen en leugens’.

Aan tafel zitten voorzitter Willem Hooijberg, bestuurslid Frank Bakker, programmeur Koos Roskam en geluidstechnicus Jan van Dijk. Hooijberg en Roskam zijn mannen van het eerste uur. De overige bestuurders hebben eveneens een lange staat van dienst.

Roskam: “ We waren in het begin met een stuk of zes jongeren. Jack en Fred Roskam, Ger Lijnes, Willem Prumper en Henk Smit. We volgden veel popconcerten maar wilden wel eens wat anders. We bezochten onder meer de jazzconcerten in het Concertgebouw.”

In Edam had je in de jaren zestig verschillende jongerenclubs met illustere namen als Rooty Tooty, Manhattan Society, Blue Castle en de Rio Club. Op de verjaardag van Jack Roskam, 1 september 1965, werd een plan gesmeed voor een nieuwe club…

Jan Nicolai die met zijn koffiehuis Suisse nabij het busstation zat, stond open om op zaterdagavond als locatie te dienen voor de Edamse jazzliefhebbers. Daar werden in eerste instantie plaatjes gedraaid, veel ‘geouwehoerd’, gedronken en sigaren gedampt. Het smaakte naar meer en via Amsterdamse contacten werden de eerste concerten geboekt. En het liep! Mahogany Hall, de naam was een idee van Henk Smit en afkomstig uit een boekje over Louis Armstrong, was geboren!

Een aantal jaren vonden er drukbezochte avonden plaats aan de Zuidervesting - met toen al mensen als Hans Dulfer - maar het succes zorgde er voor dat een ruimere locatie nodig was. Die werd, met enige moeite en na een goed woordje van Jan Nicolai, in 1970 gevonden in het Strandbadpaviljoen.

Oktober 1970 vond zodoende het eerst concert plaats. “Dat was een sprong voorwaarts!”, verwoordt Willem Hooijberg de ingeslagen weg. Er werd voor het eerste gewerkt met een ledenbestand, de namen werden steeds interessanter, contacten met topmuzikanten groeiden en de organisatie werd stap voor stap professioneler.

Frank Bakker, die door zijn vrouw Nel Tol bij de jazzclub betrokken raakte, vertelt: “Het was de tijd dat Dirk Besseling in de Prinsenstraat een bar startte. Hier kwamen direct heel veel jongeren. Een deel van dit publiek kwam ook in de jazzclub.” Daarnaast waren er zomerse concerten in de Kloostertuin, nabij de Grote Kerk, doorgaans drukbezocht.

De sfeer was in die beginjaren niet te vergelijken met nu: veel jongeren, heel veel (sigaren)rook, iedereen staan en kletsen. Jazz vormde de hoofdmoot maar ook blues en andere muziekinvloeden werden gepresenteerd. Nu, jaren later, wordt er niet meer gerookt, staan er doorgaans stoelen bij concerten en luistert het publiek rustig en aandachtig toe.

Al snel kreeg de club provinciale waardering waardoor Edam in de loop van de zeventiger jaren twee grote clubs kende. Want in de Baanstraat en later aan de Versteeghsingel vond nog een culturele explosie plaats. De Nohol was geboren. Beide clubs werden beloond als ´kernpodium´ en werkten regelmatig succesvol samen. “Dat kun je echt uniek noemen: dat kleine Edam stond met twee verenigingen landelijk zeer hoog aangeschreven. Midden tussen de grote steden in.”

Waar de Nohol in de loop van de tijd implodeerde en uiteindelijk verdween, bleef het bestuur van Mahogany Hall stabiel en professionaliseerde de organisatie. Steeds grotere namen bezochten ‘The end of the world’, zoals de locatie wel eens is omschreven door Amerikaanse artiesten. Met lof voor de plek, het publiek, de faciliteiten en de organisatie. Jan van Dijk: “We maken bijvoorbeeld bij concerten altijd twee geluidsopnames. Een voor de artiesten en een voor ons archief. Heel veel topmuzikanten keerden hier weer terug. Dat zegt ook wel iets.”

Namen noemen is bijna onmogelijk na al die tientallen jaren. Toch wordt er een poging gewaagd: Dexter Gordon, John Griffin, Archie Shepp en dichter bij huis: Cuby & the Blizzards, Rein de Graaff, Paul van Kemenade, Hans en Candy Dulfer, Boy Edgar, Barrelhouse, Willem Breuker en zijn Collectief, Micha Mengelberg, Rita Reys, Eric Vloeimans, Jules Deelder, Simon Vinkenoog, Michiel Borstlap, Han Bennink…

Koos Roskam is altijd programmeur geweest. Met grote concerten een maal per twee weken op zaterdag, intiemere optredens een maal per maand op donderdag en sinds enkele jaren maandelijkse zondagmiddag bijeenkomsten, met Ruud Vlasbloem als spil, voor aanstormend talent. Die zondagmiddagen worden aangemerkt als sessions. Zo’n twintig vrijwilligers runnen de vereniging. Frank Bakker: “We praten natuurlijk regelmatig over de toekomst. We hopen dat wat jongere muziekliefhebbers zich aanmelden om ons te ondersteunen en uiteindelijk het werk over willen nemen.”

Potentiele vrijwilligers komen in ieder geval in een gespreid bedje. De organisatie staat als een huis. Ondanks het feit dat er alleen nog een kleine rijkssubsidie wordt verstrekt, weet de club zich goed staande te houden. Het programma heeft de laatste twintig jaar een enorme groei laten zien. In Nederland behoort de vereniging bij de subtop, alleen de grote steden voor zich latend. “Qua kwaliteit kunnen we niet meer terug,” bevestigt Roskam de huidige norm. Jazz is de basis, maar ook andere topmuzikanten met een waaier aan muziekstijlen – soms in combinatie met literatuur - doen de jazzclub aan. Sinds twaalf jaar wordt de muziek ondersteund met topfotografie. Kees Koedam is hier de grote man achter. Op dit moment bijvoorbeeld zijn foto’s te zien van de legendarische Ed van der Elsken, die begin jaren negentig te vroeg overleed aan de IJsselmeerdijk.

Afgelopen zaterdag vond een receptie plaats. Uiteraard met muziek maar ook met de presentatie van een boek. Het jubileumjaar zal bol staan van kwaliteit. Niet geconcentreerd over één weekend of avond maar door het hele jaar heen. De jongens van toen gaan voorlopig gewoon door.

De herinneringen blijven! Zoals die keer dat Mahogany Hall en Nohol samen de zeer populaire Barrelhouse (R&B) uitnodigden. “Zaterdagavond was het zo druk dat we vele tientallen mensen moesten teleurstellen. We besloten om de middag erna nog een concert in te plannen. De Noholzaal was opnieuw uitverkocht.” Bij Hooijberg komen direct de namen van Griffin en Gordon naar boven, twee legendarische Amerikanen. Maar ook Willem Breuker heeft unieke concerten gegeven. “Hij duelleerde op een van die avonden met een nog jonge Eric Vloeimans. Een fascinerend muzikaal gevecht!” De ervaren Breuker kwam als winnaar van het podium, maar de echte winnaars vormden het publiek!

Interesse om mee te denken of gewoon praktisch te helpen? Op 17 maart is er de jaarlijkse algemene ledenvergadering om 20.30 uur in het Strandbadpaviljoen.