’Stilte na Matthäus Passion in Edam mooier dan applaus’

Voor het zestiende jaar in successie is de Grote Kerk in Edam op Goede Vrijdag het decor van de ’Matthäus Passion’. Aan het drie uur durende oratorium doen ruim honderd zangers en muzikanten mee.

Het allermooiste aan de ’Matthäus Passion’? Dirigent Stephen Kavelaar gaat er eens goed voor zitten. ,,Ik heb het eerste deel afgeslagen, het zindert nog na. Dan is het stil. Muisstil. En die stilte houdt aan. Dat is nog veel mooier dan applaus.’’

Klik hier voor het hele Premium artikel op de site van het NHD. Foto Ella Tilgenkamp. Bestuursleden John van Voorst (links) en Jan Sparreboom (midden) en dirigent Stephen Kavelaar in de Grote Kerk.

Hagenaar Kavelaar heeft de afgelopen jaren heel wat van dit soort geluksmomenten beleefd in de Grote Kerk van Edam. Al sinds 2001, het jaar dat de ’Matthäus’-traditie in de kaasstad nieuw leven werd ingeblazen, is hij de muzikaal leider van een jaarlijks wisselend gezelschap solisten, koorleden en muzikanten die gezamenlijk het beroemde oratorium van Bach ten gehore brengen.

Ook Johan van Voort, voorzitter van Stichting Matthäus Passion Edam, en bestuurslid Jan Sparreboom waren begin deze eeuw nauw betrokken bij het herstellen van een paastraditie die vlak na de oorlog begon en eind jaren vijftig opeens ophield. ,,De Grote Kerk werd verbouwd en toen was het opeens afgelopen met de ’Matthäus Passions’’’, zegt Van Voort, die als kind nog meezong in een aantal na-oorlogse uitvoeringen.

Eind jaren negentig werd de muzikale vertelling van het lijdensverhaal van Jezus twee keer ’los’ uitgevoerd in de Grote Kerk, in 2000 werd de nieuwe stichting opgericht. Kavelaar, die de Passion eerder in Leipzig dirigeerde, werd gestrikt als muzikaal leider. De Hagenaar, de zangers, muzikanten en vele vrijwilligers zijn er door de jaren heen in geslaagd de Edamse ’Matthäus Passion’ op de kaart te zetten.

,,We zijn elk jaar uitverkocht, de mensen komen van heinde en verre’’, zegt de dirigent trots. ,,De ambiance leent zich er voor. Dit is een prachtige kerk, met houten plafonds waardoor er een mooie demping ontstaat. Het podium is mooi uitgelicht, verder branden alleen de kroonluchters. Daardoor kunnen de mensen de tekstboekjes niet lezen. Een bewuste keuze, want dan moeten ze wel écht luisteren.’’

Een geboeid luisterend publiek, daar is het ook de bestuursleden om te doen. Van Voort: ,,De uitvoering duurt drie uur, maar men blijft geboeid luisteren. Niets en niemand beweegt. Dat is mooi om te zien.’’

Sinds de eerste uitvoering in 2001 wordt gewerkt met een vaste kern koor- en orkestleden, maar elk jaar doen er weer andere zangers en muzikanten mee. Ook de solisten verschillen per uitvoering. Dit jaar vertolken Robbert Overpelt (evangelist) en de Australische operazanger Matthew Baker (Jezus) de vocale hoofdrollen. ,,De concurrentie is groot, want alleen in Noord-Holland zijn er al 57 uitvoeringen van de ’Matthäus Passion’’’, zegt Sparreboom, die als taak heeft de solisten te contracteren. ,,Maar je merkt dat de toppers graag naar Edam komen. Ze zeggen er zelfs andere optredens voor af.’’

Elk jaar is de uitvoering weer anders, zegt Kavelaar. Wat nooit verandert, is de ’echtheid’ van de muziek. ,,Er wordt op een eerlijke manier gemusiceerd en gezongen, wars van effecten. Dramatische sterfscènes zul je hier niet zien. Gelovigen en niet-gelovigen moet zich in de thema’s - liefde, verraad en dood - en de emoties kunnen herkennen.’’

De repetities voor en voorbereidingen op van de ’Matthäus Passion’ in Edam zijn al weken in volle gang. Het koor en kinderkoor waren de afgelopen drie zaterdagen in de kerk te vinden. Donderdag is de opbouw van het podium in het midden van de kerk en de repetitie met de solisten, vrijdag ’de generale’ met het complete, 107-koppige ensemble: 32 orkestleden, 6 solisten, 16 kinderkoorleden en 53 koorleden (zie kader).

Goede Vrijdag begint overigens met het aanzetten van de kachels in de kerk. Een niet te onderschatten taak, weet Kavelaar. ,,Dat is één keer te laat gebeurd. Er stond oostenwind, het was ijskoud in de kerk. Als de solisten zongen, zag je wolkjes van de kou uit hun mond komen. Dat was zeker geen pretje.’’

De ’Matthäus Passion’ in de Grote Kerk in Edam begint om 19.30 uur. Er zijn nog enkele kaarten verkrijgbaar. Bestellen kan via www.matthaus-passion.com