EBS verwacht komende twee jaar 2 tot 3 concessies te winnen
Als vervoerder met één concessie, is EBS nu nog een kleine partij in de Nederlandse OV-sector. Maar als het aan directeur Wim Kurver ligt, gaat EBS de komende jaren enkele concessies winnen en zich ontwikkelen tot een middelgrote partij in de Nederlandse markt. En die concessies wil EBS op een verantwoorde wijze winnen. “Zolang ik directeur ben, gaan we niet meer verlieslatend inschrijven”, aldus Kurver.
Een verstandig besluit, want EBS had een turbulente start in het openbaar vervoer in Nederland. Door een inschattingsfout bij de aanbesteding van de OV-concessie Waterland in de provincie Noord-Holland, belandde de vervoerder enkele jaren in de rode cijfers. Dit heeft de vervoerder nu weten te verbeteren. “We hebben onze strategie helemaal omgegooid en zitten nu in de zwarte cijfers”, vertelt Kurver. “Minimale zwarte cijfers weliswaar, maar het is toch een behoorlijke prestatie.”
Fundament op orde
Het afgelopen jaar heeft EBS zich ook al op enkele tenders ingeschreven, maar daarvan werd er geen aan de vervoerder gegund. “Als je niet wint, kan dat verschillende redenen hebben”, verklaart Kurver die gebeurtenis. “Onze strategie is niet goed, we hebben de verkeerde spelers en deze spelers zijn niet goed geëquipeerd.”
Deze onderdelen heeft de vervoerder nu aangepakt, door de strategie te veranderen en door nieuwe mensen aan te trekken die veel expertise hebben op het gebied van aanbestedingen. Kurver: “Wat we precies hebben veranderd, is het geheim van de smid.” Wel wil de directeur kwijt dat EBS voortaan bij nieuwe concessies zich altijd twee dingen afvraagt en op basis hiervan bepaalt welke bod ze doet. “Kunnen we winnen en is er een redelijk rendement te behalen?”
Onderscheidend vermogen
EBS heeft al ervaring met het volledig omgooien van de strategie. Nadat bleek dat de concessie in Waterland onrendabel was, voerde de busvervoerder een groot aantal aanpassingen door om de situatie te verbeteren. EBS ontwikkelde onder meer een nieuw vervoersplan. Kurver: “Juist als kleine partij, kunnen wij niet ‘more of the same’ doen als concurrerende Nederlandse vervoerders.”
Daarvoor moest de vervoerder eerst het hele fundament opnieuw opbouwen en ook nu ontwikkelt EBS zich continue. “We zijn uit een verschrikkelijk diep dal gekomen, dat we nu achter ons hebben gelaten, maar we zijn nog lang niet klaar”, zo vertelt Kurver. “We moeten juist steeds hard blijven werken, om niet terug in het dal te geraken. Maar daardoor zijn we juist ook uitgedaagd om het anders te doen.”
Dat EBS nu een goed fundament heeft, bleek enkele weken geleden nog. EBS kwam als beste vervoerder uit de bus bij de OV-Klantenbarometer met de concessie Waterland. Die concessie bevat het busvervoer in de regio Waterland, ten noorden van Amsterdam. Veel van de lijnen hier zijn gericht op Amsterdam en er rijden vanuit veel plaatsen in Waterland bussen naar Amsterdam Centraal.
Rendement behalen op de concessie
Een belangrijk onderdeel van dit fundament is het besluit van EBS om nooit meer verlieslatend in te schrijven op een concessie. Overigens is dit geen inzicht dat alleen bij EBS is ontstaan, zo zegt Kurver. Rendement behalen op een concessie, wordt een steeds belangrijkere eis bij alle Nederlandse vervoerders. “Alle OV-bedrijven zijn erachter gekomen dat ze wel winst moeten maken om überhaupt te kunnen overleven.”
Maar hij is ook van mening dat er nog steeds verlieslatende biedingen worden gedaan door andere vervoerders en dat concessieverleners deze biedingen soms accepteren. “Wanneer een vervoerder verlies maakt tijdens het exploiteren van de concessie, dan heeft iedereen daar last van en loop je de kans dat de concessieverlener de contractvoorwaarden gaat aanpassen. In feite heeft de vervoerder dan de concessie onterecht gewonnen. Immers, de spelregels worden dan tijdens het spel veranderd en dat is oneerlijk.”
Goede balans
Die biedingen leiden vaak ook voordat de concessie ingaat al tot problemen. Bezwaren en rechtszaken nadat een concessie is gegund behoren zeker niet meer tot de uitzondering en dat noemt Kurver een zorgbarende ontwikkeling. Zelf zegt hij dat EBS het liefst geen bezwaren aantekent, maar hij begrijpt het wel dat het soms moet. Er worden namelijk vaak fouten gemaakt worden in de concessies. “De belangen zijn heel groot en er gaan regelmatig zaken fout. Vervoerders maken fouten, maar ook de decentrale overheden.”
“Er is ook een grote onbalans in kennis en ervaring”, zo legt de directeur uit. “Je moet je realiseren dat de meeste concessieverleners eens in de drie jaar een nieuwe concessie uitschrijven. Maar vervoerders schrijven zich in op meerdere concessies per jaar. Daarmee wil ik niet zeggen dat concessieverlener geen kennis hebben, maar te weinig. Bovendien is hun visie vaak te politiek gekleurd.”
Wel merkt de directeur steeds meer dat de noodzaak van balans in een bieding bij alle vervoerders is doorgedrongen. Ook EBS maakt bij elke concessie een duidelijke afweging. Kurver: “Wij waken ervoor in elke concessie een goede balans te vinden tussen ambitie en realiteitszin.” Ook hier komen de twee belangrijkste steunpilaren van EBS bij komende concessies weer terug, namelijk de afweging of ze kunnen winnen en of EBS rendement kan behalen aan de concessie.
Samenwerken in de keten
Kurver hoopt ook op meer samenwerking in de keten. Hij vindt het onbegrijpelijk dat het OV – in zijn ogen een ketenproduct – zo gescheiden is. “Het is toch raar dat we een ketenproduct decentraal laten organiseren? We moeten een centrale partij hebben die alle schakels bij elkaar brengt, maar die missen we nu nog.”
Dit betekent overigens geenszins dat hij geen vertrouwen heeft in de sector. Hij vindt de nieuwe betaalcoöperatie een goede ontwikkeling en heeft hoop in de techniek. “We zijn nu op het moment dat de wal het schip gaat keren. Door de ontwikkelingen in de techniek komen er nieuwe betalingssystemen, maar ook andere zaken zoals gerobotiseerde bussen en auto’s, zero emissie-systemen, reizigers informatie en advies systemen. Zulke uitvindingen zijn goed voor de sector.”