Lokale uitgever Ron Smit wint werelds meest prestigieuze culinaire boekenprijs

Ron Smit woont sinds een jaar aan de Nieuwehaven in Edam. De eigenaar van LM Publishers heeft zijn kantoor gevestigd in Volendam, waar hij vanuit de Parallelweg 37 mooi uitzicht heeft over het IJsselmeer. Vandaaruit heeft hij recent gewerkt aan de totstandkoming van ‘With our own hands’ van auteur Frederik van Oudehoven. Foto Cor Kes www.luxphotography.nl.

Onlangs wonnen zij de meest prestigieuze prijs in de culinaire boekenwereld: de Gourmand World Cookbook Award. Dit werd anderhalve week geleden bekend gemaakt in Yantai, China, waar 500 chef-koks, schrijvers en uitgevers van over de hele wereld bijeen waren. Ron en Frederik ontvingen daar de prijs.

Baanbrekend boek

Het prachtige boek is volgens de jury ‘baanbrekend’, het is geen kookboek in traditionele zin, maar gebruikt recepten als basis voor een beschrijving van de eeuwenoude landbouw- en voedselcultuur van de Pamirbevolking in Afghanistan. Het gebied is de bakermat van gewassen als rogge en gerst en van unieke soorten appels, walnoten, peren, abrikozen en moerbeien. Nog steeds komen er meer dan 150 soorten tarwe voor. 

Prins Charles

De initiatiefnemers van het rijk geïllustreerde boek, met 100 recepten uit het Pamirgebergte heeft Prins Charles bereid gevonden een voorwoord te schrijven. "De auteurs van dit werk hebben ons een grote dienst bewezen door zichtbaar te maker wat er op het spel staat: het verlies van duizenden jaren aan kennis en wijsheid; een unieke cultuur die, eenmaal verloren, nooit meer kan worden hersteld."

Abrikozensoep

Het idee voor het boek is ontstaan in 2009, toen de studente ontwikkelingsstudies Jamila Haider en ethnobioloog Frederik van Oudenhoven elkaar tegenkwamen in de Pamirs. Bij het eten van een kom abrikozensoep vertelde Van Oudenhoven hoe hij was begonnen met het verzamelen van recepten uit de regio samen met een kleine, toegewijde groep van Pamiri wetenschappers (allen vrouwen). De volgende dag, in het dorpje Mun in de Ghund vallei vertelde een oude vrouw hen verhalen over het eten uit haar kindertijd.

Duidelijke behoefte

"Al snel verzamelden zich alle familieleden rondom haar, om naar de verhalen te luisteren. Ze pakte mijn arm vast en vroeg mij of ik haar recepten op kon schrijven, zodat die bewaard zouden blijven voor haar kinderen en kleinkinderen. Er was duidelijk een behoefte om die kennis vast te leggen," zegt Van Oudenhoven, die destijds werkzaam was voor een internationaal onderzoeksinstituut in Rome.

Monumentaal werk

Een klein receptenboekje groeide in vijf jaar uit tot een monumentaal werk van bijna 700 pagina’s. "Een kooksessie die begon met het maken van noedelsoep leidde tot een gesprek over de verschillende peulvruchten en graansoorten in het deeg, hoe die tegelijkertijd worden gezaaid en geoogst en vermalen tot een bijzonder meel. En terwijl het gerecht vorderde, werden er verhalen verteld en liedjes gezongen. Vanuit een kom soep werd een hele wereld beschreven,” vertelt Haider.

Eind 2015 keerden de auteurs met een vrachtwagen vol boeken terug naar Afghanistan en Tadzjikistan; een boek voor alle 1700 dorpen in het gebied.

Verrast

"De mensen waren verrast, blij. Voor het eerst zagen ze hun cultuur in boekvorm vastgelegd. Een oude man vatte het samen: ‘U heeft onze cultuur weten te vatten, maar vooral ook de kennis die wij meedragen in onze handen’,” zegt Van Oudenhoven.

ISBN 9789460222276 . Engelse versie. 688 pagina’s. Verkoopprijs €54,50. De auteur zal waarschijnlijk ook een van de gasten zijn van het nieuwe literaire initiatief van Janneke Rijpstra, het Boek & Café in de Harmonie.

Zie ook www.lmpublishers.nl.