Edams Museum krijgt werken van Teun van Essen

“Hartelijk dank hoor Ali, je hebt het best gemaakt en ben tevens zoo in mijn schik dat het zeegezicht naar genoegen is en met een lijst erom komt het natuurlijk nog beter uit. Het kistje ben ik nog niet zoo erg om verlegen, maar laat vooral niet het schilderij in de kist liggen met het deksel erop. Des te meer licht er op komt, des te beter. Natuurlijk geen heete zonnestralen, maar wel licht. De fijnste olieverven verdonkeren en vooral, in een donkere omgeving. Later wil ik het gaarne komen vernissen, maar dan moet het minstens een half jaar oud zijn. Maar de tijd gaat zoo snel en dan zie je me onverwacht in Dordt. Heel lang geleden ben ik er ook eens geweest, toen was ik 10 jaar, een oude stad met raderboten. Nu Ali nogmaals bedankt en groeten aan je man en kinderen. Vooral Jaap bedankt voor zijn hartelijk schrijven.”

Met deze brief bedankte de schilder Teun van Essen op 18 augustus 1938 zijn nichtje Alida Bus voor een cheque ‘groot dertig gulden’, welke zij hem blijkbaar had gestuurd voor het zeegezicht wat hij speciaal op haar verzoek had geschilderd: de 32-jarige Ali wilde dit, misschien wel ter gelegenheid van haar tienjarig huwelijk, schenken aan haar zeven jaar oudere echtgenoot Jaap, die dolgraag kapitein op een schip had willen worden. Helaas had Jaap zeer slechte ogen waardoor zijn jongensdroom in gruzelementen uiteenspatte, maar gek op de zee bleef hij zijn hele leven. Twee jaar later overleed Teun van Essen, 73 jaar oud, waarmee ‘De Golf’ een van de laatste schilderijen is uit zijn lange carrière: als zoon van het echtpaar Van Essen-Spaander had hij zijn wortels in zowel Edam als Volendam en waren het Doolhof, de Haven en de klederdracht van het beroemde dorp logische onderwerpen voor zijn werk. Dat hij met ‘De Golf’ de voormalige Zuiderzee heeft vereeuwigd, en niet de Noordzee, lijkt dan ook zeer aannemelijk. Dit schilderij nu is op 19 november jongstleden geschonken aan het Edams Museum, tezamen met wat kleinere werken en met twee schilderijen van de hand van zijn achternichtje Lia Bus, de dochter van Alida en Jaap. Want de schildergenen waren in vrijwel alle generaties van de hele familie aanwezig: in 2002 had de Grote Kerk van Edam zelfs een overzichtstentoonstelling ‘Familie en Kunst’ waarop maar liefst zeven familieleden samen zestig schilderijen toonden! Afgelopen zomer overleed mevrouw Lia Bus, en het was haar uitdrukkelijke wens dat de schilderijen van haar oudoom aan het Edams Museum geschonken zouden worden. De overhandiging vond plaats in het oude Stadhuis van Edam, door de zuster van de overledene, mevrouw Elisabeth Klimbie, die vertelde het “toch een beetje een emotioneel moment te vinden. Ik ken dit schilderij al mijn hele leven, van kind af aan. Het heeft jarenlang in mijn ouderlijk huis gehangen”. Het schilderij heeft inmiddels een mooie plek gekregen op de eerste verdieping van het Coopmanshuys, waar het vanaf nu voor iedereen is te zien. Teun van Essen schreef er zelf over: “De lucht is ook zwaar geschilderd, maar toch breekt hij, want hier en daar komt het blauw door en ook het licht van de zon komt beneden de wolken door.”