Herinnering MH17 hangt hier nog rond

En daar stond ik dan. In een gebied met een negatief reisadvies in the middle of nowhere. Op een plek die tweeënhalf jaar geleden het centrum van de wereld was. De plek waar de MH17 neerstortte, nadat het vliegtuig was neergehaald. 298 inzittenden overleden tijdens de ramp. En daar sta ik dan. Te midden van herinneringen. Ze hangen in de lucht en liggen voor mijn voeten op het veld.

De met verse sneeuw bedekte heuvelachtige velden zouden zo op een kerstkaart kunnen. Een plaatje dat moeilijk te verenigen is met de doffe ellende die daar eerder heeft plaatsgevonden. We rijden de crashsite van de MH17 binnen. Op 17 juli 2014 stortte Malaysia Airlines-vlucht MH17 op de velden hier voor mij neer. Alle 298 mensen aan boord overleefden de ramp niet en de verhalen van ’first responders’ geven een verschrikkelijk beeld van de eerste uren en dagen na de ramp.

Klik hier voor het hele Premium artikel op de site van het NHD. Foto’s Michel SpekkersNaast een gedenksteen op de rampplek is een soort altaar gemaakt met allemaal knuffels. Lokale bewoners zouden die daar hebben neergelegd.

Op de dag van de ramp was er een complexe situatie gaande in het gebied. In 2014 bezetten etnische Russische demonstranten regeringsgebouwen. In dezelfde maand verklaarden de demonstranten zichzelf onafhankelijk als de Volksrepubliek Donetsk (DPR) en de Volksrepubliek Lugansk (LPR). Oekraïne stuurde als gevolg daarvan haar troepen naar Oost-Oekraïne. De situatie escaleerde tot een burgeroorlog. Hoewel door het Minsk-verdrag het afgelopen jaar geen grote veranderingen hebben plaatsgevonden in de frontlinie, doen schermutselingen zich vaak voor. Op dit moment erkent geen enkel natie ter wereld de twee landen. Tijdens de ramp met de MH17 was er nog bijna geen orde tussen de separatisten. Sommigen hier zeggen dat het soms wel eens een anarchie leek. Veel was onduidelijk en veel fouten werden gemaakt in de eerste fase van de oorlog. Zo werden er onnodig bruggen opgeblazen en werd bij onzekerheid vaak eerst geschoten voordat werd nagedacht. Ook op de eerste internationale toezichthouders die naar het rampgebied waren gekomen. Dit maakte de berging van de lichamen en wrakstukken niet makkelijker.

Terwijl ik wat rondloop probeer ik mij te voor te stellen hoe dat in die dagen, in juli 2014, is gegaan. De algehele crisissituatie, de ligging, de oorlog, het kan geen gemakkelijk taak zijn geweest.

Anders

De situatie is nu heel anders. Ondanks dat de er nog hele dorpen in puin liggen door schade die werd opgelopen tijdens de oorlog, herrijzen ook kapotgeschoten busstations. De eerste stappen worden zelfs al gezet met het opzetten van een sociale verzorgingsstaat door zelf pensioenen op te zetten en er wordt gewerkt om de belangrijkste sectoren van de economie weer op orde te krijgen. Dan hebben we het over de mijnen, de metallurgie en de eigen veeteelt voor de vleesproductie. Wat dat betreft is de crashsite van de MH17 niet veel anders. Hier wordt nu niet meer gevochten, het gebied is zelfs heel rustig en het is daarom ook onbegrijpelijk dat er nooit een grondiger onderzoek heeft plaatsgevonden.

Negeren

Ergens is dat ook wel te begrijpen. Spreek een willekeurig persoon aan op straat, vraag hem wat de problemen zijn in het land en grote kans dat het antwoord luidt ’de economische blokkade op de zelf uitgeroepen volksrepublieken’. De wereld lijkt de mensen in deze regio te negeren, of erger, te doen alsof ze niet bestaan. Met een MH17-onderzoek lijkt het niet veel anders te zijn.

Kinderen

We lopen naar de loods die gebruikt werd als berging gedurende het onderzoek. Verspreid door de open loods liggen nog allemaal kleine onderdelen: aluminium, carbon, een nummerbordje met stoelnummers. Terwijl wij de spullen doorzoeken, spelen twee buurtkinderen in en rondom de loods.

Een ongemakkelijk gevoel van onmacht bekruipt me als ik door de loods kijk. Zijn al deze onderdelen die er nu nog liggen niet belangrijk geweest voor het onderzoek? Waarom is dit nooit meegenomen? Zouden we dit ook zo achterlaten als de ramp op ons eigen grondgebied zou zijn gebeurd?

De volgende uren lopen we op en rondom het terrein en we vinden op diverse plekken nog meer losse onderdelen. Ik besluit een klein deel van onderdelen in te pakken om mee terug te nemen naar Nederland. Mogelijk kunnen er nog antwoorden worden gevonden op openstaande vragen.

Michel Spekkers

Michel Spekkers is een 33-jarige freelance journalist uit Purmerend. Hij was eerder correspondent in Venezuela en trok het afgelopen halfjaar ook door Turkije en Syrië op zoek naar verhalen over de vluchtelingenproblematiek, Nederlandse IS-strijders en de persvrijheid onder Turks president Erdogan.