Afscheid van een icoon: Jaap bij ’t Vuur

Met het overlijden van Jaap bij ’t Vuur afgelopen dinsdag 17 januari heeft Edam-Volendam afscheid genomen van één van de meest markante persoonlijkheden uit haar rijke sportgeschiedenis. De ras-Edammer, nazaat uit een bekende plaatselijke ondernemersfamilie, was nauw betrokken bij de meeste sportclubs en was met zijn aanstekelijk enthousiasme en doorzettingsvermogen mede verantwoordelijk voor de groei en ontwikkeling van enkele van deze verenigingen.

Geboren in het najaar van 1927 groeit Jaap bij ’t Vuur op in de roerige jaren voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Jaren van crisis, maar ook een tijd waarin een werkweek van zes dagen niet ongewoon was. In Edam was er op sportgebied niet veel meer dan de voetbalclub EVC en turnvereniging FL Jahn. Als derde zoon van elektricien en loodgieter-koperslager Tijmon bij ’t Vuur, in 1913 één van de oprichters van de voetbalclub, wordt Jaap op 12-jarige leeftijd aangemeld als aspirant en ontvangt in het sigarenmagazijn van voorzitter Louis Huurdeman een shirt, korte broek en gebreide kousen met de clubkleuren groen en rood.

Vanwege zijn forse gestalte krijgt Jaap de positie van doelman toebedeeld en in die hoedanigheid heeft hij na de oorlog zelfs korte tijd in het eerste elftal gespeeld totdat hij werd afgelost door Gerrit Klein. In die tijd had Jaap ook al kennis gemaakt met de atletiek-tak van FL Jahn, die hun trainingen en wedstrijden afwerkten op een bijveld van de voetbalclub achter de oude Ambachtsschool.

Hij blijkt een talent te hebben voor de middellange afstanden maar ontwikkelt zich bovendien als verenigingsman en bestuurder. Begin jaren ’50 leert hij bovendien Neli Beunder uit Middelie kennen waarmee hij uiteindelijk ruim zestig jaar lief en leed heeft gedeeld en die altijd zijn grote steun en toeverlaat is geweest bij al zijn activiteiten. Jaap bij ’t Vuur heeft twee periodes de voorzittershamer bij AV Edam gehanteerd, van 1958 tot 1963 en van 1965 tot 1969.

Vooral in zijn tweede periode heeft hij al zijn onderhandelingstalenten aan moeten spreken om de gemeente zover te krijgen dat uiteindelijk in 1967 de eerste atletiekbaan aan de Singel wordt gerealiseerd. Als in 1963 heel Nederland in de greep van een lange vorstperiode wordt gehouden wordt Jaap ook betrokken bij de oprichting van IJsvereniging Edam. Samen met Cees Hooijberg neemt hij de ledenwerving op zich en beide enthousiastelingen kwijten zich voortreffelijk van hun taak want in geen tijd telt de jonge club meer dan vijfhonderd leden!

Inmiddels heeft Jaap door zijn werk als ziektecontroleur voor het Sociaalfonds Bouwnijverheid een behoorlijk netwerk opgebouwd, niet alleen in Edam en Volendam, maar ook in Waterland en de Zeevang, waardoor in de loop der jaren met gebruikmaking van de diverse contacten diverse fraaie tochten in de omgeving opgezet kunnen worden. Met zijn aanstekelijke fanatisme werft hij niet alleen tientallen zieltjes in Edam en Volendam voor de ijsvereniging, maar ontpopt hij zich ook tot de grote regelaar voor de koek en zopie-verkoop langs de baan.

Uiteindelijk zal Jaap veertig jaar lang een zetel in het bestuur van de ijsvereniging bezetten, waarbij zijn enthousiasme en dadendrang zijn collega-bestuursleden wel eens tot wanhoop brengt als hij tijdens een jaarvergadering zelf wel eens een vraag wil stellen tijdens de rondvraag!

Zijn hele leven lang bleef Jaap bij ’t Vuur betrokken bij alle verenigingen waar hij ooit als actief lid of als bestuurder een rol heeft gespeeld. Hij bleef trouw alle thuiswedstrijden van het eerste elftal van EVC bezoeken, waarbij zijn bulderende stem vanaf de tribune menig speler kon imponeren, en was altijd present bij wedstrijden van AV Edam, waarbij met name de jeugdwedstrijden en loopevenementen zijn speciale belangstelling hadden.

Jarenlang was “Ome Jaap” actief als trainer en begeleider bij het jeugdschaatsen van de ijsvereniging, waarbij vooral de “moeilijke gevallen” aan zijn enthousiaste leiding werden overgelaten. Niet alleen werd hij bij zowel de atletiekvereniging als de ijsvereniging tot Erelid benoemd, in 2014 mocht hij voor al zijn verdiensten als verenigingsman de gemeentelijke legpenning in brons in ontvangst nemen.

Dit laatste bij gelegenheid van de nieuwjaarsreceptie van de Stichting Kaasmarkt Edam, waarvoor hij jarenlang in de zomer als omroeper door de stad en over de camping liep om de wekelijkse kaasmarkt aan te kondigen. Ondertussen groeide op de zolderkamer bij Neli en Jaap het archief met krantenknipsels en parafernalia omtrent de diverse Edammer sportclubs bijkans uit zijn voegen! Met zijn nalatenschap zal Jaap bij ’t Vuur bij menig Edammer sportvereniging altijd in dierbare herinnering blijven.