De week van Pieter Klok: Correspondent verruilt Afrika voor Curaçao, boosheid in Volendam en foute jongens
Veel Volendammers waren gekrenkt door een tekening die Martyn F. Overweel maakte bij een verhaal over hoe buitenlandse media de Nederlandse verkiezingen verslaan. Het verhaal beschrijft hoe buitenlandse journalisten allemaal naar hetzelfde plein in Almere gaan en dezelfde marktkoopman aanspreken en hoe ze komend weekend en masse naar Volendam zouden gaan om het bezoek van Wilders te verslaan. Het verhaal ging ook over de clichés waarin de journalisten vervallen. Overweel trok dat door tot in het absurde door het cliché van een Hollands vissersgezin Hitlergezichtjes te geven. Overduidelijke satire, vond ik, moet kunnen.
Klik hier voor het hele artikel op de site van de Volkrant.
De auteur van het stuk, Menno van Dongen, waarschuwde dat er weleens een storm van verontwaardiging zou kunnen losbarsten. En hij kreeg gelijk. De tekening werd uit zijn context getrokken en los verspreid via de sociale media. Ze werd al snel als cartoon beschouwd in plaats van een illustratie bij een verhaal. En de afzender werd de krant in plaats van de tekenaar. 'De Volkskrant ziet in Volendammers fascisten', is dan al snel de conclusie.
Zelfs de burgemeester belde om zich te beklagen. Volendam gaatgebukt onder het stigma van PVV-gemeente, legde ze uit
'Het is beledigend, smadelijk en lasterlijk', schreef een lezer. 'Het doet geen enkel recht aan de reden waarom Volendam relatief veel PVV-stemmers heeft. In Volendam is het een taboe om een uitkering te hebben. Wie na zijn academische studie nog geen baan heeft gevonden, gaat in de vis of stukadoren. De grote uitkeringsafhankelijkheid van migranten is een doorn in het oog.'
'Volendam is niet xenofoob, gelet op de vele adoptiekinderen', vervolgde hij, 'de huwelijken met een buitenlandse partner, omvangrijk buitenlands werkgeverschap (duizenden garnalenpellers in Marokko) en omvangrijke particuliere hulp aan het buitenland (Oost-Europa en Afrika). (...) Ook het omvangrijke verzetsverleden van Volendam wordt met deze tekening in een ontkennend perspectief geplaatst.'
Zelfs de burgemeester belde om zich te beklagen. Volendam gaat gebukt onder het stigma van PVV-gemeente, legde ze uit. Dat maakt zo'n tekening extra vervelend. Enkele Volendammerrs waren zo boos dat ze aangifte deden bij de politie.
De ophef viel wellicht te verwachten, maar tegelijkertijd willen we ruimte blijven bieden aan satire en onze tekenaars niet te veel aan banden leggen. Daarmee lopen we het risico dat we soms verkeerd worden begrepen, maar het alternatief - een krant waarin de letterlijkheid regeert - is nog veel onaantrekkelijker.