Openingswoord expositie ‘Volendam, Kunstenaarsdorp en 135 jaar Art Hotel Spaander’
Namens het bestuur, de beheerders, de vrijwilligers en de Vrienden van het Volendams Museum heet ik u allemaal van harte welkom in ons eigen museumhome.
Op de uitnodiging die u heeft gekregen wordt een kunstwerk afgebeeld van 2 meisjes met lampionnen. Het brengt u al meteen in stemming betreffende de nieuwe expositie ‘Volendam, Kunstenaarsdorp en 135 jaar Art Hotel Spaander’.
Alvorens over te gaan tot de handelingen betreffende de opening van deze expositie wil op de eerste plaats onze nieuwe burgemeester Lieke Sievers van harte welkom heten. Direct na uw benoeming hebben wij u al gefeliciteerd en hopen dat een goede relatie tussen het Volendams Museum en de gemeente in de komende jaren een positieve uitwerking zal krijgen voor het historisch culturele leven en erfgoed in Volendam en de regio.
Vervolgens wil ik de 2 kleindochters van onze grote kunstschilder George Hering Tiiu en Elsbeth verwelkomen die zo dadelijk de openingsceremonie zullen verrichten.
Zij zullen een levensgroot kunstwerk van de Franse kunstschilder Jules Bernoit-Levy onthullen als openingsceremonie van deze expositie. Dit werkelijk unieke schilderij werd in beschadigde toestand te koop aangeboden in Parijs en werd aangeschaft door de Vrienden van het Volendams Museum. Na een grondige restauratie en met een aangepaste nieuwe lijst wordt dit kunstwerk zo dadelijk zichtbaar en wordt opnieuw een deel van ons erfgoed. Deze Franse kunstschilder Jules Bernoit-Levy werd op 27 februari 1866 geboren in Parijs en overleed in 1952 in Val de Marne.
Deze kunstschilder was een artiest die teruggreep op de 19de eeuwse kunststroming, waarbij de sfeervolle stads- en dorpsgezichten het uitgangspunt waren. Hij gaf uiting aan onderwerpen o.a. dorpse taferelen in Volendam en in hotel Spaander zoals Henry Havard die in 1873 gezien zou kunnen hebben toen hij met zijn tjalk over de Zuiderzee op zijn reis o.a. Volendam aan deed. Hij dompelde zich onder in nostalgie, lichtgebruik en sobere grandeur.
Zo bieden wij vandaag onze gemeenschap opnieuw een schitterende expositie ‘Volendam, Kunstenaars dorp en 135 jaar Art Hotel Spaander’ die gewijd is aan de vele kunstschilders waar in Volendam straten aan zijn vernoemd in de schilderswijk. Zij hebben vanaf 1850 het wonen, werken en het leven van de Volendammer gemeenschap vastgelegd in zeldzaam mooie kunstwerken die u weldra kunt aanschouwen. Volendam is in hoofdzaak door hen op de wereldcultuurkaart gezet tot op de dag van vandaag.
De vrijwilligers die in de afgelopen maanden actief zijn geweest bij de totstandkoming van deze cultuur historische expositie hebben er opnieuw iets moois van gemaakt en hebben het verleden en het Volendammer erfgoed glans gegeven. Namens het bestuur en onze gemeenschap dank ik deze mensen voor hun inzet. Om de 3 weken wordt het museum door een 15 tal dames grondig schoongemaakt, de kleding in perfecte staat gehouden, het archief op zorgvuldige wijze bijgehouden, met deskundige medewerkers de exposities gerealiseerd, promotiefilms in en buiten het museum samengesteld, baliewerkzaamheden verrichten in perfecte Volendammer kleding, rondleiders die honderden rondleidingen verzorgen voor de basisscholen, voortgezet onderwijs in Volendam en groepen uit alle landen, stambomen uitwerken en vastleggen van alle Volendammers vanaf 1630 en actief meewerken aan activiteiten elders zoals in de afgelopen weken de museummedewerking aan de bloembollen expositie ‘De Lentetuin’ in Breezand. Te veel om op te noemen.
Een record aantal bezoekers hebben het afgelopen jaar kunnen genieten van de expositie ‘100 jaar watersnood 1916 in Volendam en 100 jaar droge voeten’ met daarbij een historisch museumjaarboek met Premiefoto. De waardering over deze ‘waternoodactiviteiten’ bleef niet uit want de uitbeelding van de ramp in 1916 werd door het Volendams Museum uitstekend weer gegeven.
Dank aan allen die hiervoor hebben zorggedragen en alle activiteiten die hebben plaats gevonden in ons gecertificeerde Volendams Museum waar nu ook gratis toegang is met een begunstigerskaart van € 12,-- of meer maat ook met een landelijke museumjaarkaart.
Afgelopen jaar hebben vele touroperators de weg naar het museum gevonden. Vooral de samenwerking met de leiding en gidsen van Tour & Tickets is een voorbeeld voor andere touroperators die Volendam met een bezoek vereren.
In de expositie wordt de huisvesting van de kunstschilders uitvoering belicht. De invasie van kunstschilders die in begin van de vorige eeuw naar Volendam kwamen kregen voor een groot deel onderdak in hotel Spaander. Leendert Spaander en vooral niet te vergeten zijn vrouw Aaltje Kout werd in 1881 eigenaar (op aandringen van zijn vader Jan Spaander) van het voormalige winkeltje en tapperijtje van Pieter Steur, de schoonzoon van Cornelis Steen die in 1854 in zijn woning aan de haven een klein winkeltje en tapperijtje begon. Zijn schoonzoon liet het winkeltje uitgroeien tot het ‘Wijn en Bierhuis Zeezicht’.
Leendert Spaander kocht in 1881 het winkeltje en tapperijtje voor 700 gulden onder de voorwaarden van zijn vrouw Aaltje dat zij boven het ‘Wijn en Bierhuis’ drie kamertjes voor een herberg mocht maken. In 1882, dus nu precies 135 jaar geleden, werden de eerste gasten ontvangen. De zaken gingen daarna goed. Leendert Spaander, die aanvankelijk zijn beroep als zeeman bleef uitoefenen en in het buitenland reclame maakte voor zijn zaak, noemde het ‘Wijn en Bierhuis’ hotel Spaander. Vele vreemdelingen en meer dan 1800 kunstschilders hebben in hotel Spaander gelogeerd en gewerkt volgens het gastenboek dat in één van de vitrines is tentoongesteld.
Leendert en Aaltje kregen 11 kinderen waarvan er twee kort na hun geboorte overleden. De 7 dochters hielpen hun moeder in het hotel maar de 2 zoons hadden weinig met het hotelleven op en vertrokken naar elders. Het hotel kreeg mede door de aanwezigheid van de 7 schone dames veel aanloop van kunstschilders waarvan de Duitse kunstschilder George Hering een oogje kreeg op Pauline Spaander en later huwden nog 2 dochters met de kunstschilders Augustin Hanicotte en Wilm Wouters.
De kunstenaars vernoemd in de Volendammer schilderswijk worden in deze expositie rijkelijk bedacht met het vertonen van hun kunstwerken, foto’s, geschriften en teksten uit de tijd die zij in Volendam doorbrachten.
Het wereldbefaamde Sigarenbandjeshuisje uit 1946 bestaande uit 11 miljoen sigarenbandjes van 265 verschillende merken is dit jaar uitgebreid met een vitrine met zeldzame geschonken sigarenbandjes uit alle delen van de wereld.
De jarenlange gekoesterde wens om het zilveren model ‘2 botters aan de wonderkuil’ van het Scheepvaartmuseum in Amsterdam te mogen lenen is in vervulling gegaan. Het model werd in 1890 geschonken door de Volendammer vissers aan de 2de Kamer der Staten Generaal uit dankbaarheid voor de opheffing van het kuilverbod. De inzet van de Volendammer Hein Tuyp is hierbij van doorslaggevende betekenis geweest. Als beloning is een straat naar hem vernoemd. Hein Tuyp kwam continu op voor de belangen van alle vissers van de Zuiderzee.
De reeds jaren geleden cultuur van aanpakken en elkaar helpen is ook dit jaar weer het fundament geweest van het realiseren van deze schitterende expositie zodat vanaf de opening in 1977 het Volendams Museum, ondanks af en toe fikse tegenwind nog steeds in stand is gebleven waardoor niet alleen de Volendammer gemeenschap maar de hele wereld kan genieten van het erfgoed van Volendams verleden.