De mensen achter… De weidevogelbescherming

Nog voor zonsopgang vliegt de nieuwe weidevogel-drone over het platteland rondom Etersheim. Onder het toeziend oog van twee veldcoördinatoren en vijf vrijwilligers zoeft het apparaat over het hoge gras van de velden, op zoek naar nesten. Het weidevogelbeheer is een onderdeel van de vereniging Agrarisch natuur- en landschapsbeheer Water Land en Dijken, een samenwerking tussen boeren en burgers die het landschap beheren en behouden. Foto Cor Kes www.luxphotography.nl.

Wat doen jullie precies?

Een van de veldcoördinatoren Jos Brouwer legt uit: “In de Zeevang zijn er zeventig boeren die samenwerken met de agrarische natuurvereniging. Bij elk van deze boeren lopen onze vrijwilligers naar nesten te zoeken. We doen aan legselbeheer, dat betekent dat we van half maart tot 1 juli nesten zoeken, markeren en zo proberen te beschermen. Daarbij horen ook stukken waar een uitgestelde maaidatum voor geldt, dan mag de boer van 1 april tot begin juni niet in zijn land zodat de vogels alle tijd hebben om eitjes te leggen en de kuikens de foerageren. We hebben ook stukken die plasdras gezet worden, met vijf tot tien centimeter onderwater, heel aantrekkelijk voor vogels omdat er heel veel voeding te vinden is. Vooral in het vroege voorjaar komen de vogels hier graag.”

Wat moet je als vrijwilliger allemaal doen?

Een van de vrijwilligers Henk Velink: “Iedere week gaan we kijken of er weer nieuwe nesten zijn. Als we die vinden zet ik dat in de computer en zo dan ik het goed bijhouden. Per keer lopen we gemiddeld drie uur in het land, dan willen we meestal wel stoppen en gaan we aan de koffie. Het is ontzettend leuk om te doen, je moet natuurlijk wel iets hebben met de natuur en weidevogels. Het is erg gezellig, we maken het grootste plezier samen, je moet natuurlijk ook wel een beetje gek zijn om met z’n alle door het weiland te gaan hobbelen.” |

“Wat blijft opvallen is hoe enthousiast we allemaal zijn als we een nestje gevonden hebben. Vorige week hadden we niets en dan heeft iedereen er gewoon de pest in. Maar als je dan een nestje vindt, met vier kleine kuikentjes net uit het ei, staan deze kerels als een stel ouwe wijven om dat nestje heen. Het is zo schattig! Kom op jongens, snel weer weg zeggen we dan; maar nog snel een foto maken….”

Waarom werken jullie nu met een drone?

Jos: “De boer wil gaan maaien, daarom willen we zeker weten wat er aan nesten in het land liggen. Het is een goede aanvulling in de zoektocht van de vrijwilligers, met het hoge gras is het vinden van een nest bijna onmogelijk.” De veldcoördinator die de drone bestuurt is Tomas de Gooijer: “Nu alles afgevlogen is gaan we de beelden analyseren. Tijdens de vlucht worden per seconde zeven foto’s gemaakt, dit zijn warmtebeelden. Dat analyseren we per beeldje, van alle warmtepunten wordt gekeken of het de vorm van een nestje heeft. Daarna gaan we het veld in om te kijken of er inderdaad nesten zijn. We kunnen alleen voor zonsopgang vliegen, omdat het temperatuurverschil tussen de nesten en de koelere omgeving nog duidelijk zijn voor de warmtecamera.”

Werken de boeren goed mee?

Jos: “Als boeren vogel-minded zijn valt het ze ook op tijdens het maaien als een vogeltje in paniek is, dat weet hij dat er ergens een nest zit en kan daar rekening mee houden. Veel boeren zijn bereidwillig, als ergens een nest zit laten ze bijvoorbeeld een strook van het gras staan. Water, Land & Dijken organiseert de beheervergoedingen die hiervoor beschikbaar zijn.

Gaat het goed met de weidevogels?

“Nee, Vanaf 1970 zie je een afname van 5% per jaar, waren er eerst nog bijna 130.000 grutto’s, nu zijn er nog maar 30.000. Vorig jaar hadden we hier ongeveer 100 nesten, nu maar 50. Omdat er minder vogels zijn, kunnen ze zich ook slechter verdedigen. Je ziet nu een kraai rondvliegen, die is gek op kuikentjes. Normaal gesproken duiken alle ouder-vogels eropaf en blijven net zo lang achter hem aan knallen tot hij de benen neemt, vooral kievieten doen dat, andere soorten zijn minder agressief. Als er zoals nu maar drie grutto’s zijn komt die kraai gewoon rustig terug om een kuikentje te pakken.”

Wat zijn mogelijke oorzaken?

Jos: “We weten dat niet goed, waarschijnlijk een combinatie van factoren. Vroeger lag het slootpijl hoger. Hierdoor was het land natter en het gras groeide niet zo snel, kuikens kunnen slecht uit te voeten in het hoge gras. De predators zijn ook toegenomen. Er zijn wezels, marters, hermelijntjes, vossen, maar ook buizerds, kiekendieven, kraaien en reigers; ze lusten allemaal een kuikentje.”

Wat kunnen mensen, behalve zich aanmelden als vrijwilliger, nog meer doen?

Jos: “Een dubbeltje meer betalen voor kaas en melk. In sommige supermarkten worden zuivelproducten van weideweelde verkocht, een deel van de opbrengst komt ten goede aan de vogels. Boeren moeten steeds groter worden omdat we ons dagelijks eten zo goedkoop mogelijk willen. Boeren moeten meer produceren met grotere machines en hebben daardoor minder tijd en aandacht voor de natuur. Als we zo doorgaan betekent dat een verder afname aan biodiversiteit. Luister toch eens naar het geluid van de grutto, dat wil je toch niet missen?”