De tragiek van Syrië

Door een uitnodiging in De Stadskrant, bezocht ik op zondag 2 juli de opening van de tentoonstelling van cartoons over Syrië in de Grote Kerk van Edam. Er hingen witte bladen met cartoons dwars door een gedeelte van de kerk, een pad waar je langs kon lopen. Op elke cartoon stonden aangrijpende beelden en zag je hoe mensen die (aanvankelijk) in Syrië zelf woonden en gewend waren met tekeningen kritiek de geven op de situatie om hen heen, hier naar hun wapen, het potlood, grepen en in aangrijpende beelden commentaar gaven op de gruwelijke oorlog die nu al jaren in Syrië heerst.

Bij een afschuwelijk beeld van een vrouw met een geweer dat uit haar vagina steekt, ze is zwanger, raakte ik in gesprek met een vrouw uit Hoorn. We hadden het over de zware positie van vrouwen in oorlogslanden en over verkrachting in oorlogstijd toen we opeens geroep hoorden dat overging in geschreeuw. Een vrouw liep onder de tekeningen door, probeerde ze van de lijn af te trekken, werd weggehouden van iemand anders met wie ze ruzie had en werd uiteindelijk de ruimte uitgeleid.

Er was commotie en even later stonden we voor de cartoon waar zij zich zo over had opgewonden. Er hangt een man aan een kruis. Er worden een aantal lansen met daaraan vlaggen gebonden op hem gericht. Iemand vertelde mij dat de man aan het kruis symbool stond voor een coalitie van verzetsgroepen in Syrië. De vlaggen aan de lansen vertegenwoordigden de verschillende andere groeperingen in Syrië. De man aan het kruis had een vlag om zijn middel van de coalitie van verzetsgroepen. In deze cartoon werd deze coalitie van verzetsgroepen als slachtoffer afgebeeld.

Wat was het geval? Mensen die lid waren van de op de afbeelding gekruisigde coalitie hadden de broer en de man van deze vrouw vermoord. Voor mij was het of alle maskers afvielen en opeens glashelder het gezicht van de oorlog in al haar hardheid en gruwel zichtbaar werd. Het werd me duidelijk wat woede en geweld met mensen kan doen en hoe agressie groepen uit elkaar kan drijven en mensen tegenover in plaats van naast elkaar kan doen staan.

Ik was geschokt omdat in deze cartoon een christelijk beeld gebruikt werd: een gekruisigde man, en de tentoonstelling zelf nota bene in een christelijke kerk was. Ook de vrouw zelf, haar broer en haar man maakten deel uit van een christelijke gemeenschap. Hoe dichtbij kan oorlog zijn?

Ik probeer de mensen die, boos en vol wrok en haat, de cartoons maken, te begrijpen. Ik probeer de vrouw, die uiterst geschokt is bij het zien van dit beeld, te begrijpen. Maar ik begrijp ook dat je, om dat te kunnen, beide partijen de ruimte zal moeten geven en de vraag is of ze dat zelf ook kunnen: elkaar de ruimte geven. Afstand nemen van alleen je eigen standpunt, ook al vermoorden mensen je dierbaren. Dat lijkt me behoorlijk lastig. Misschien is het daarvoor dan ook nog te vroeg.

De tentoonstelling is nog te zien tot en met 16 juli. Ik hoop dat de vrouw deskundige hulp krijgt en dat de tentoonstelling op nog veel meer plaatsen getoond zal gaan worden. Ik hoop ook dat er, ooit, vrede komt in Syrië. Ik hoop op verzoening, uiteindelijk. In vredesnaam.

Frouwkje Zwanenburg