In Memoriam Ariën van Waterland (1934 – 2017)
We wisten het eigenlijk al een hele tijd, Ariën van Waterland was een aflopende zaak. En nu valt er in het geheel niet meer te lopen, want Ariën is dood. Ze is 82 geworden.
Ja, de dame die in een ver verleden nog opging voor Olympisch roeien, die gek was op schaatsen en ooit op haar racefiets Edam onveilig maakte, was veranderd in een wel degelijk oude vrouw die zich moeizaam met haar rollator door Edam bewoog. Zij die als zestiger in haar eentje een wereldreis maakte van Egypte naar Australië en Amerika, zij had nu moeite met de bestrating van de Jansstraat.
Het woord ‘dame’ zal sommigen enigszins vreemd in de oren klinken, want haar verschijning, gedrag en vooral haar taalgebruik kwamen bepaald niet overeen met wat we denken bij dit toch wel voorname begrip. Een taalgebruik dat waarschijnlijk meer paste bij personen die door mijn moeder zaliger als ‘bootwerker’ werden aangeduid: briesen, vloeken en tieren. Daar was ze zeldzaam virtuoos in. Maar een ieder die haar gekend heeft, weet ook dat ze geweldig en heel eigenzinnig kon vertellen, waarbij ze zich plotseling van een opmerkelijk beschaafde toon wenste te bedienen. Ik herinner me een avond met brave, nette collega’s van mijn school, een etentje waar Ariën bij neerstreek want ze had een goed ontwikkeld zintuig voor adressen waar men aan tafel ging. Ze at mee, had zoals gewoonlijk de nodige kritiek op de diverse gerechten en begon te vertellen.
Zonder te peilen of daar wel behoefte aan was, gaf ze op een onnavolgbare manier samenvattingen van tv-series, films en kinderprogramma’s. Het gezelschap was onder de indruk van deze jazz solo’s van vertelkunst, vol idiote associaties en uiteraard gelardeerd met de nodige verwensingen aan het adres van alles en iedereen. Ze stond plotseling op, ze moest naar haar hoogstheilige kat, mijn gezelschap geïntimideerd achterlatend. Zoiets hadden ze nog nooit meegemaakt. Of ik soms voor hen een stand up comedian had ingehuurd.
Ik was het gewend, ik wist niet anders, ik kende haar al mijn hele leven. Hoe ze in de jaren vijftig met haar Amsterdamse, voor ons o zo bijzondere vrienden naar Edam kwam voor de Matthäus Passion. Hoe ze al die jaren zich ongesubsidieerd staande wist te houden met haar tekenkunst, hoe ze door het land reed om overal portretten te maken en ook steden, dorpen, landschappen vastlegde in een stijl die even eigenzinnig was als haar manier van vertellen.
Hoe ze begin jaren zeventig neerstreek in Edam en daar onmiddellijk behoorlijk aanwezig was. En tot voor zeer kort geleden niet moe werd haar mening kenbaar te maken, met name in deze Stadskrant. Wat kon ze op een zinnige manier tekeer gaan tegen verloedering, tegen verkwanseling van dit prachtige stadje. Ze bleef, de fysieke aftakeling ten spijt, betrokken bij haar omgeving, de natuur, de wereld. Wat bleef ze fel – nee, die liet zich niet kisten.
En dat is dus nu toch gebeurd. We missen daarmee een vaak nogal onmogelijk maar bovenal een uniek mens met lef en een grote betrokkenheid. Nu dat briesen, vloeken en tieren definitief verstomd zijn, zal het in Edam een heel stuk stiller, braver en saaier zijn.
Ariën, vaarwel
Ben Visser