HSB uitgeroepen tot winnaar Cobouw Award 2017
HSB Bouw heeft de Cobouw Award 2017 gewonnen. De bouwer uit Volendam bleef De Vries en Verburg en Coen Hagedoorn Bouwgroep voor, zij het nipt. Nooit eerder was het verschil tussen de nummers 1, 2 en 3 zo klein als dit jaar.
Directievoorzitter André Vos van HSB nam de Cobouw Award woensdagmiddag in ontvangst tijdens het Cobouw Event in het circulaire paviljoen van ABN Amro in Amsterdam. HSB won de prijs nog niet eerder. Vorig jaar waren de Volendammers wel genomineerd, maar grepen ze net mis.
De Cobouw Award wordt elk jaar uitgereikt aan het best presterende bouwbedrijf van Nederland. Daarvoor berekent accountantskantoor PwC in opdracht van Cobouw de totale performance van alle bedrijven die zijn opgenomen in de Cobouw50. Gekeken wordt daarbij naar onder meer de nettowinst, het rendement op het werkzaam vermogen, de benutte leencapaciteit en de solvabiliteit.
HSB behaalde een score 40,5. Dat is slechts 1,7 punten meer dan de nummer 2, De Vries en Verburg. Het verschil met Coen Hagedoorn Bouwgroep, die als derde eindigde, was met 2,4 punten ook al bijzonder klein.
De eveneens genomineerden bouwers Nijhuis Bouw uit Rijssen en Heembouw uit Roelofarendsveen eindigden op respectievelijk de vierde en vijfde plaats. De twee bouwondernemingen maakten voor het eerst kans op de Cobouw Award.
Dat gold niet voor De Vries en Verburg en Coen Hagedoorn. Beiden waren al vaker genomineerd. Sterker nog, beide bouwers wonnen de Cobouw Award al eens. De Vries en Verburg in 2014 en Coen Hagedoorn vorig jaar.
Met een omzet van 139 miljoen eindigde HSB dit jaar op plaats 29 in de Cobouw50. Dat is, ondanks een omzetstijging van 15 procent, een plek lager dan het jaar ervoor. De aannemer sloot het jaar af met een winstmarge van 6 procent. Dat is 1,3 procentpunt meer dan in 2015.
Bij HSB weten ze wat ze aan elkaar hebben
Het best presterende grote bouwbedrijf van Nederland komt uit Volendam. Hoe kan het ook anders? Nergens in Nederland lopen zoveel bouwvaklieden rond als in de gemeente Edam-Volendam.
Waar was HSB geweest zonder Hein Schilder (1908-1987), de naamgever van HSB? De timmerman bouwde huizen, scholen en kerken, om te bidden, te wonen en te werken. En hij zat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet. Hein Schilder kreeg in de oorlog een pistool op zijn hoofd van een Duitser toen hij als lid van de ondergrondse betrapt leek te worden. Hij bad en beloofde de lieve Heer ter plekke dat hij elke dag naar de kerk zou gaan als hij het zou overleven.
Die ervaring tekende Schilders’ leven en werk, vertelde een van zijn werknemers, Crelis Veerman, alias Blubber, tegen Cobouw toen hij 50 jaar bij HSB werkte in 2013. Had je een tijdje geen werk, dan werd je uitgeleend. Een enkeling werkte zelfs vijftien jaar bij een aannemer uit het dorp, terwijl Schilder zijn loon doorbetaalde. Zag het ernaar uit dat er geen werk meer voor je zou komen, dan werd er een nieuwe baas voor je gezocht. De bouwkoning van het katholieke vissersdorp kreeg voor zijn verdiensten een koninklijke en pauselijke onderscheiding.
De huidige eigenaren, André Vos (algemeen directeur), Peter Maalman (commercieel directeur) en Nico Klouwer (financieel directeur), eren Hein Schilder met een bronzen afbeelding bij de ingang van het kantoor in Volendam. Vos en Maalman hebben sinds 2008 de leiding. Vos heeft een Giesbers-achtergrond, Maalman werkte bij AM. Als ze geweten hadden dat direct na de overname de crisis zou uitbarsten, hadden ze het bedrijf niet overgenomen, biechtten ze midden in de crisis op.
Vos: “Niet dat het slecht met ons gaat, maar we hadden wel andere verwachtingen.” Inmiddels zullen ze geen spijt meer hebben. De omzet steeg vorig jaar met 15 procent naar 139 miljoen euro. Door een nettowinst van 8,3 miljoen euro haalt het bedrijf een nettomarge van 6 procent (2015: 4,7 procent). Dat kunnen weinig bouwbedrijven in de Cobouw50 zeggen.
Niet in de innovatie-kopgroep
Het geld wordt vooral verdiend met projectontwikkeling en woningbouw. Geen onaantrekkelijke takken van sport tegenwoordig. Maar de onderaannemingstak met metselaars is door de schaarste aan vaklieden ook ontzettend lucratief. Nul-op-de-meterwoningen of circulair bouwen? Nog even niet. De HSB’ers zitten niet in de innovatiekopgroep. Ze zijn eerder een van de early adopters of early majority.
Tijdens de crisisjaren toonde HSB zich een fanatieke koper van failliete bedrijven. Drie jaar geleden kocht het Variant Bouw uit Alphen aan den Rijn, gevolgd door de overnames van Kakes en J.M. Deurwaarder. Naast extra werk, haalde het bedrijf ook nieuwe opdrachtgevers binnen. Met de overnames wist HSB de omzetval die tijdens de crisis was ontstaan te beperken. De bouwproductie daalde in 2012 van 96 miljoen euro naar 88 miljoen.
Verantwoordelijkheden liggen bij HSB laag in de organisatie
De Volendammers staan zich erop voor dat ze een platte organisatie hebben, waarbij de verantwoordelijkheden laag in de organisatie liggen. Ook werken ze hoofdzakelijk met vaste partners. “Dan is het appeltje eitje: we weten precies wat we aan elkaar hebben. Logistiek kun je er het maximale uit halen”, legde Vos in 2013 uit. Woningbouw is volgens hem namelijk “puur logistiek”. “De trein komt op gang, daarna is het zaak dat de trein op snelheid blijft. Dat doe je door een scherpe financiële bewaking, een goede inkoop en het maken van goede werkschema’s. Buiten kunnen ze dan tempo maken.”
Gewoon nuchter bekijken, klinkt het vaak in de directiekamer. De kosten worden verder laag gehouden door het gebruik van eigen materieel en een eigen autopark met garage. HSB heeft eigen kranen en eigen machinisten. Vos: “Als ze geen werk hebben, gaan ze meetimmeren in plaats van naar de zon staren.” Wat ook meehelpt is dat HSB geen zware rugzak met rentelasten meetorst vanwege grondposities. Alle posities werden in 1999 aan Bouwfonds overgedaan. Grond koopt HSB pas als het zeker is dat er gebouwd gaat worden.
Groot deel van het personeel komt uit Volendam
Het eigen personeel koestert HSB nog steeds. Een groot deel komt uit Volendam. Onder de middag wordt door sommigen thuis een warme prak gegeten. De anderen lopen de Dijk op voor een visje. Vos en Maalman geloven in vaste contracten. Dat is beter voor de betrokkenheid en de kwaliteit. De metselaars die uit het faillissement van Deurwaarder naar Volendam kwamen, kregen daarom vast werk. Maalman, in 2015: “Als je een zzp’er laat metselen kiept hij om vier uur zijn kuip om en gaat hij naar huis. Een vaste betrokken medewerker maakt zijn kuip eerst leeg of zijn muurtje af, en gaat om kwart over vier naar huis. Scheelt de volgende dag gewoon een uur werk.”