Landsmeer op zijn smalst
Bijna niet voor te stellen hoe smal de Landsmeerse Dorpsstraat een eeuw geleden was. 650 foto’s brengen de historie van de voormalige buurt De Keeren tot leven. Met dank aan de erfenis van de Landsmeerse fotograaf Willem Brandjes. Landsmeer op zijn smalst. Daarover kun je je verbazen op de tentoonstelling ’Rondom de Keering’. Keering is de door Landsmeerders verbasterde benaming van de Keeren. Zo heette vroeger de Dorpsstraat.
Ongelooflijk hoe smal de weg was, en hoe dicht de huizen tegen elkaar stonden. Dat is te zien op een foto van de hoek Dorpsstraat en de Van Beekstraat van rond 1925. Een vrachtwagen anno nu had er nauwelijks door gekund. Heftig om je te realiseren dat het meeste wat er stond, verdwenen is. ,,Alleen de winkel van Ernst Rijswijk is er nog’’, zegt Henk van Breemen. Van Breemen is secretaris van de Oudheidkundige Vereniging Landsmeer (OVL), die de tentoonstelling organiseert.
Hij doelt op het huis met de karakteristieke houten tuitgevel op Dorpsstraat 53, waarin nu tweedehands kledingwinkel ’t Winkeltje is gevestigd. Het geniet bescherming als Rijksmonument. Eigenaar Jan Rijswijk, de zoon van Ernst en tevens penningmeester van de oudheidkundige vereniging, woont er nog steeds, achter de winkel. De meer dan 650 foto’s die alleen komend weekend te zien zijn in het Dorpshuis zijn goed voor een nostalgische en historische belevenis. De oudste foto’s dateren uit het einde van 1800.
Dankzij de Landsmeerse fotograaf Willem Brandjes beschikt de oudheidkundige vereniging over een schat aan beeldmateriaal uit de periode eind 1800 tot 1920. Brandjes legde tal van dorpstaferelen vast. Zoals van de Dorpsstraat in 1903 waar een groep jong en oud voor de fotograaf poseert.
Aandoenlijk is de foto van de drie jongetjes Simon, Jan en Henk Alblas met op de achtergrond een brug vol met kinderen. Brandjes portretteerde lantaarnopsteker en olieman Dirk Wals met zijn kleindochter Breg in 1924. Op andere foto’s is te zien hoe mooi sommige bruggetjes waren die over de wegsloot naar de huizen en boerderijen liepen.
Anders dan op de rest van de Dorpsstraat, was er op het middenstuk dat Keeren heette, geen wegsloot. De wegsloot maakte hier een U-bocht achter de huizen langs. Dat is goed te zien op een luchtfoto. De straat de Keeren liep globaal vanaf de Rabobank op Zuideinde 1 tot de dierenartspraktijk op Dorpsstraat 64.
Over de herkomst van de naam de Keeren bestaan verschillende lezingen. D. H. Goede haalt in zijn boek ’Landsmeer in dagen van weleer’ een verklaring van historicus Gerrit van Zeggelaar aan. De laatste zag in de beschrijving van de Hoornse chroniqueur Theodorus Velius over het afslaan van een aanval van de Spanjaarden bij Landsmeer ten tijde van de tachtigjarige oorlog een gelijkenis met het afslaan een aanval van de Kennemers in 1426 bij Hoorn. Omdat de Hoornse weg het Keern daar volgens Velius zijn naam aan zou kunnen danken, zou de Keeren volgens Van Zeggelaar zijn oorsprong kunnen hebben in het Landsmeerse wapenfeit.
Goede acht dit onwaarschijnlijk. Goede meent dat de oorsprong ligt in de oude benaming van stukken land. De banne Landsmeer kende stukken land die namen droegen die eindigden op ’weer’. Deze landjes lagen in de richting oost-west. Maar ter hoogte van de Keeren lagen de landjes noord-zuid. Deze landen werden aangeduid met de naam ’keer’, in het meervoud dus ’keeren’. Ook Van Breemen vindt deze verklaring de meest waarschijnlijke.
Wethouder Richard Quakernaat opent de tentoonstelling vandaag om 10.15 uur. De tentoonstelling is vandaag en morgen tussen 10 en 17 uur te zien in de Anton Heyboerzaal, het Dorpshuiscafé en de centrale hal van het Dorpshuis, Calkoenstraat 27 in Landsmeer. Daarna blijft een deel van de fotoexpositie tot 30 mei te zien in de hal van het Dorpshuis.
De toegang is gratis.