Jan Slaats: Smid in een dierentuin

Jan Slaats (66) uit Monnickendam heeft bijna 40 jaar in ARTIS gewerkt als smid. Dinsdag 19 juni jl. was zijn laatste werkdag. Geen dag was hetzelfde, vertelt hij.

Bank- en plaatwerker Jonge Jan doorliep de LTS en MTS en ging hetzelfde doen als zijn vader, de richting 'metaal' op. Bij Stork Apparatenbouw kreeg Jan een interne opleiding en werd bank- en plaatwerker. "Bekasten van huizen en machines, lassen, snijden, buigen, tappen." Vakjargon heet dat. Op zijn negentiende kreeg hij een vaste baan bij Stork en hij werkte er 10 jaar; dag in dag uit hetzelfde werk.

Ankers "Ik had roestvrijstalen ankers gemaakt voor de reddingsboten van de KNRM, toentertijd nog in Monnickendam, waar ik vrijwilliger bij was." Jan Koek, toen werkzaam als smid in ARTIS, bewonderde zijn ankers. Hij wist dat ze op dat moment in ARTIS een smid zochten in en zag in Jan de ideale kandidaat. "Ik was net begonnen aan een opleiding fysiotherapie, deed aan voetballen en raakte geïnteresseerd in behandelen van blessures." Want dat werk bij Stork, dat wist hij nu wel en hij zocht een andere uitdaging. Jan solliciteerde bij ARTIS en werd op 15 september 1979 als smid aangenomen. Die opleiding fysiotherapie heeft Jan overigens wel afgemaakt en hij zet zich nog steeds graag in bij de voetbalclub.

Vakmanschap

In ARTIS is jarenlang een grote smederij geweest, met alle spullen die een smid nodig heeft, zoals onder andere las-apparatuur en een smidsvuur. "Vroeger was alles in ARTIS van ijzer en onderhoudsgevoelig," vertelt Jan. "Ik was de eerste die met roestvrijstaal kon werken.

We ontwierpen en maakten alles zelf. Kabels van schuiven, hekwerk, zeepdispensers, roestvrijstalen wa-terbakken, transportkisten, teveel om op te noemen."
Apenrots en olifanten De apenrots in ARTIS wordt om-ringd door water. Dierverzorgers gebruikten vroeger een plank als loopbrug. Jan bedacht een efficiënte draaibare brug, gemaakt van een duikplank. "Mijn eerste grote klus. Dat is veertig jaar geleden en het wordt nog steeds gebruikt." Daar is Jan best trots op. "We hebben eind jaren tachtig ook een transportkist ontworpen voor een olifant." Dat vroeg om een kist met een flink stuk stevigheid. "De weg voor het vervoer van die olifant werd toen vrijgemaakt; best spectaculair." Die transportkist is nog steeds in gebruik, weet Jan, en reist de hele wereld over, waar het ook maar nodig is.

Krokodillen en gorilla's

"Vroeger moesten we wel eens lassen bij de hekken van het krokodillenverblijf." Daar zwommen er wel even wat meer dan nu het geval is. "Stond ik te lassen en mijn maatje hield de krokodillen in de gaten. Zie je het voor je? Dat mag vandaag de dag echt niet meer." Of die keer dat hij over het verblijf van de gorilla's moest lopen om iets te repareren, in het vertrouwen dat er geen gorilla onder hem zat. Totdat zijn voet ineens werd vastgehouden door een gorillahand. De gorilla deed verder niks, hield alleen zijn schoen vast. Het dier liet los, toen zijn collega op zijn vingers tikte. Jans hart klopte ergens in zijn keel.

Geschiedenis

Het woord vroeger komt vaak voor, als Jan vertelt. Maar wat wil je, hij werkte er al zo lang. Jan weet verhalen die vandaag de dag natuurlijk niet meer voorkomen. Zijn kennis en ervaring gaan de geschiedenisboeken in, maar zijn verhalen, die koes-tert hij. Hij gaat genieten van zijn welverdiende pensioen.

Lees meer in het Waterlands Weekblad van deze week. Foto’s Arnold van der Zee.
www.waterlandsweekblad.nl of  www.facebook.com/waterlandsweekblad