Feestelijke viering Jubileum 75 jaar Vereniging Oud-Edam
Geel-goud licht stroomde vanuit het westen de Grote Kerk binnen op vrijdag 19 oktober, dezelfde dag 75 jaar na de oprichting van Vereniging Oud-Edam in 1943.
In statuten van de vereniging is de volgende doelstelling te lezen:
”De vereniging stelt zich ten doel het stedenschoon van Edam en omgeving te bewaren, beschermen en waar mogelijk te vermeerderen, het gevoel voor het eigen karakter van de gemeente bij haar ingezetenen te ontwikkelen en de plaatselijke geschiedenis te bestuderen en vast te leggen. Dit alles in de meest ruime zin.”
Na de toespraak van burgemeester Lieke Sievers sprak de nieuwe voorzitter Leontien Rosier. Zij roemde het digitaliseren van de Periodieken. De uitgaven van Oud Edam, waarvan ruim 40 jaar geschiedenis en informatie als een ware schatkamer online te raadplegen valt. En, de Vereniging staat bol van de plannen. Eén van die plannen is de heropening van de Librije in samenwerking met het Edams Museum en de Stichting Kerkelijke Monumenten Edam (Grote Kerk). Met Enkhuizen en Zutphen beschikt Edam over een 16e-eeuwse Librije/Latijnse School, drie unieke locaties in Nederland.
Een Librije kan meerdere identiteiten hebben: Latijnse school, Stadsbibliotheek en Parochiebibliotheek. De 158 historische boeken, veelal post-incunabelen uit de periode 1500-1540, staan nu in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Wie geïnteresseerd is in de publicaties van Erasmus, Cicero en anderen kan de catalogus raadplegen via de website van het Edams Museum.
De heropening van de Librije Edam (op dit moment in restauratie) wordt verwacht rond de jaarwisseling van 2019/2020.
Na de toespraak bedankte Leontien Rosier de aftredende voorzitter (2014-2018) Wim van den Essenburg. De andere plannen van de vereniging zullen we in de komende jaren merken en dat zal zeker de herinrichting van de Hoogstraat zijn en de bouwplannen voor het Korsnäs-terrein. Historische grond!
Het ritme van de stad
Geen uitdrukking van de voorzitter zelf, wel een geliefde beeldspraak. Edam heeft meerdere ritmes, zo moest ik denken; de zichtbare- en de onzichtbare. De opbouw van de stad van lage bebouwing aan de buitenkant naar relatieve hoogbouw in het centrum, de indeling in vierkanten vanuit de Onze Lieve Vrouwe Kerk, nu Kleine Kerk, het ritme in de daken en het ritme van de mathematische verhoudingen die de vroegere ambachtslieden aanbrachten en uiteindelijk weer terug te vinden is in een andere vorm in de droogmakerijen zoals De Beemster, niet voor niets Unesco Werelderfgoed.
Met de voormalige Zeevang binnen de gemeentelijke fusie krijgt Oud-Edam er een taak bij: het kritisch volgen van het omgaan met landschappelijk erfgoed zoals de ruim 800 jaar oude Zuiderzeedijk. Sinds 1932 is er geen eb en vloed, de dijk wordt beschermd door zowel de dijk bij Enkhuizen en de Afsluitdijk. Deze Zuiderzeedijk is even uniek als de Librije.
Onzichtbaar zijn de werven uit de 16e eeuw onder het Korsnäs-terrein, maar ze liggen er wel degelijk en wat zou het interessant zijn deze zichtbaar te maken. Of wat te denken van de restanten stadsmuur, die even per ongeluk zichtbaar werd?
Gastspreker Herman Pleij hield een lezing onder de titel ‘Nostalgie of Noodzaak’.
Met het grootste gemak ging hij van steekpartijen in de cafés van de 17e eeuw - vanwege gokruzies - naar een eigentijdse tentoonstelling over breipatronen. En toch heeft het te maken met de jubilerende vereniging. Verhalen vertellen en de boel levendig houden. Een inspirerende lezing waarbinnen Herman Pleij het karakter of de volksaard op diverse manieren duidelijk maakte en daarmee ook het belang van een historische vereniging voor nu en de volgende generatie.
Ongeveer tweehonderdvijftig mensen waren aanwezig bij dit jubileum, een kwart van het aantal leden en de Grote Kerk bleek de ideale plaats te zijn voor het ontvangen en gastvrijheid geven van en aan grote groepen. Interessant is, dat meer jonge mensen zich als gemotiveerd lid aanmelden.
‘De bar is open.’ Het werd regelmatig omgeroepen tussen de diverse activiteiten waaronder een toelichting op de restauratie van het orgel, maar bij die open bar was de tijdgeest duidelijk: Duurzaamheid. Bij de door de Edamse ondernemers verzorgde catering was er bij de hapjes geen plastic te vinden.
De combinatie duurzaamheid en historische binnenstad zal de komende jaren een belangrijk onderwerp worden en samenwerking is het sleutelwoord. Zo kan energie op meerdere manieren gewonnen worden op industrieterreinen en vervolgens gedeeld met de historische binnenstad. Op deze manier kunnen de vele rijks-, gemeente- en provinciale monumenten in authentieke staat worden behouden en dat is geen nostalgie, wel noodzaak.